برخی مطرح کرده اند که مدارس مذهبی دولتی به رغم شمار زياد متقاضيان، فقط دانش آموزان نمونه، باانضباط و ثروتمند را می پذيرند

در حالی که پيشنهاد تونی بلر، نخست وزير بريتانيا، برای اصلاح نظام آموزشی، در پارلمان اين کشور به موضوعی جنجالی تبديل شده است، مدارس مذهبی نيز به خاطر نحوه نام نويسی از دانش آموزان مورد انتقاد قرار گرفته اند.

از مدارس وابسته به کليسا در بريتانيا انتقاد شده که شاگردان خود را از ميان کودکان منضبط، با توانايی های تحصيلی خوب و از طبقه مرفه جامعه انتخاب می کند.

مخالفان پيشنهاد دولت آقای بلر می گويند که مدارس در نظام اصلاح شده - که به طور مستقل و در قالب "تراست" تشکيل می شوند - برخلاف شعار حزب کارگر، باعث اختلاف طبقاتی در زمينه تحصيلی و محروم شدن دانش آموزان فقير از امکانات دولتی خواهند شد.

بر اساس پيشنهاد چند ماده ای دولت آقای بلر، مدارس دولتی می توانند برای تامين بودجه و اداره کليه امور خود مستقل عمل کنند. به اين ترتيب راه برای مشارکت شرکت های خصوصی، گروه های مذهبی، دانشگاه ها و اوليای دانش آموزان در اداره يا تاسيس مدرسه های دولتی باز خواهد شد.

در واقع مدارس در نظام آموزشی پيشنهادی آقای بلر به "نيابت" از دولت مدارس را اداره می کنند و ظاهرا هدف اصلی از تشکيل آنها - که به صورت داوطلبانه خواهد بود - گسترش دامنه مديريت خوب از مدارس موفق به مدارس ناموفق است.

	ظاهرا هدف اصلی از تشکيل مدارس 'نيابتی'- که به صورت دواطلبانه خواهد بود - گسترش مديريت خوب از مدارس موفق به مدارس ناموفق است

اما شماری از اعضای پارلمان - از جمله ده ها نماينده حزب کارگر - ابراز نگرانی می کنند که استقلال دادن به مدارس دولتی باعث خواهد شد که مقررات پذيرش دانش آموز تضعيف شود. آنها می گويند مدارس "نيابتی" به رغم نظارت دقيق دولت نهايتا نخبه گرا شده و فقط از عده ای خاص (مثلا از طبقه اجتماعی و يا مذهبی خاص) نام نويسی خواهند کرد.

در حال حاضر مقررات پذيرش دانش آموز در مدارس دولتی بريتانيا از جمله "دست چين" کردن دانش آموزان را منع می کند. اما برخی مطرح کرده اند که مدارس مذهبی دولتی به رغم شمار زياد متقاضيان، فقط دانش آموزان نمونه، باانضباط و ثروتمند را می پذيرند.

مدارس مذهبی - چه آنهايی که وابسته به کليسای انگليکان هستند و چه آنهايی که از سوی کليسای کاتوليک حمايت می شوند - حدودا يک سوم از 22 هزار مدرسه بريتانيا را تشکيل می دهند که دانش آموزان از مذاهب مختلف در آن سرگرم تحصيل هستند. اما در صورت تصويب طرح اصلاح نظام آموزش اين شمار افزايش خواهد يافت.

به گفته جکی اسميت، Jacqui Smith، وزير مشاور در امور مدارس بريتانيا، اصلاحات پيشنهادی دولت آقای بلر در نظام آموزشی باعث خواهد شد که کليسای انگليکان در آموزش دولتی نقش بزرگتری بر عهده بگيرد.

مدارس مذهبی در بريتانيا

روان ويليامز (Rowan Williams)، اسقف اعظم کانتربری، هفته گذشته در پاسخ به منتقدان مدارس مذهبی، آنها را مهم ترين منبع آموزشی در مناطق محروم توصيف کرد. وی همچنين گفت که مدارس مذهبی دولتی نه تنها مسيحيت را به دانش آموزان تلقين نمی کنند بلکه مورد اعتماد زياد اقليت های مذهبی هستند.

او روز سه شنبه، 14 مارس، در کنفرانس "مدارس ملی وابسته به کليسا" قول داد که به "مجادله نام نويسی" خاتمه دهد تا همه دانش آموزان محلی و همچنين از مذاهب ديگر در اين مدارس پذيرفته شوند.

	روان ويليامز، اسقف اعظم کانتربری، قول داد که به 'مجادله نام نويسی' خاتمه دهد

اما بحث بر سر عملکرد مدارس وابسته به کليسا در بريتانيا به اينجا ختم نمی شود. برخی از ناظران اجتماعی با مفهوم مدرسه مذهبی و تبعاتی که می تواند داشته باشد، مخالفند. مثلا "جامعه ملی سکولار" بريتانيا می گويد مدارس مذهبی "آشکارا تفرقه انداز" هستند.

کيت پورتيوس، Keith Porteous، رئيس اين جامعه می گويد: "وجود و گسترش مدارس وابسته به کليسا باعث می شود که شهروندان بريتانيايی غيرمسيحی نيز بخواهند که مدارس خود را داشته باشند. مدارس مذهبی جامعه را بر اساس مذهب های مختلف تفکيک می کند. اين روند معمولا به تفکيک ميان قوم ها نيز منجر می شود."

در مقابل، موافقان مدارس مذهبی بر اين عقيده هستند که دانش آموزان در زمان تحصيل بايد درک درستی از تمام مذاهب مهم جهان به دست بياورند. آنها می گويند مدارس وابسته به کليسا به دانش آموز هم مذهب او را ياد می دهند و هم مذاهب ديگر را. به اين ترتيب با تعصب مذهبی مبارزه می شود و تحمل و پذيرفتن مذاهب ديگر ترغيب می شود.

تجربه چه می گويد؟

محافل مختلف در بريتانيا پس از حملات تروريستی به لندن که منجر به کشته شدن 52 نفر در ماه ژوئيه سال 2005 شد، بيش از گذشته موضوع ادغام مذاهب و فرهنگ های مختلف در جامعه بريتانيا را مورد بررسی و تحليل قرار می دهند.

اخيرا بخشی از اين بحث ها در مورد حضور دانش آموزان از مذاهب مختلف در مدارس اين کشور، به ويژه مدارس وابسته به کليسا بوده است. نگاه به اين موضوع بسته به گرايش سياسی و اعتقادی افراد گاه دلگرم کننده و گاه انتقادآميز است.

ضميمه روزنامه گاردين در امور آموزشی به دفعات به موضوع مذهب در مدارس پرداخته است. اين روزنامه در يکی از شماره های خود (دسامبر 2005) گزارش داده که شاگردان مسلمان در دبيرستانی کاتوليک در شهر منچستر "هفته آگاهی از اسلام" برپا کرده اند. در اين هفته دانش آموزان کل دبيرستان فرصت داشته اند تا در مورد آموزه های اسلام از شاگردان مسلمان سوال کنند.

فقط نيمی از دانش آموزان اين دبيرستان کاتوليک هستند و برخلاف برخی از مدارس مذهبی، مديريت از نام نويسی دانش آموزان غيرمسيحی استقبال می کند. همچنين تعدادی از معلمان مسلمان هستند.

	برخی گروه ها مدارس وابسته به کليسا را 'تفرقه انداز' می دانند

اين گزارش به نقل از دانش آموزان مسلمان و سيک دبيرستان "زاواريان" Xavarian، آورده که "هر کدام از ما دين و آئين خود را داريم. اما می توانيم با هم گفتگو کنيم و از آداب و سنن هم باخبر شويم. اين گونه ما بهتر در جامعه ادغام می شويم. اگر آموزه يکی از مذاهب را نامناسب می بينيم به ما اجازه داده می شود که نظرمان را مطرح کنيم."

بنابر مقررات مدارس وابسته به کليسا در بريتانيا همه دانش آموزان بايد در کلاس های دينی و عشاء ربانی روزهای جمعه حاضر شوند. اما رفتار در اين گونه مراسم تقريبا همواره به گونه ای است که اعتقادات غيرمسيحی را نقض نمی کند. به گفته تونی اندروز، مدير دبيرستان زاواريان جنبه واضحی از هر سنت مذهبی ايجاد حس جمع گرايی است و همين حس است که باعث دلگرمی و رضايت تمام دانش آموزان اين مدرسه شده است.

اين گزارش روزنامه گاردين در پايان با اشاره به مشارکت داوطلبانه دانش آموزان غيرمسيحی در مراسم عيد کريسمس در مدرسه، می نويسد: "برای پيروان همه مذاهب برنامه های مختلفی برگزار می شود. مثلا شماری از دانش آموزان مراسم عيد فطر را در مدرسه برگزار کردند."

در مقابل، گروه هايی که مدارس وابسته به کليسا را "تفرقه انداز" می دانند استدلال می کنند که چون همه آنها پذيرای دانش آموزان از مذاهب و طبقات اجتماعی مختلف نيستند، بهترين راه برای ادغام مذاهب و فرهنگ های مختلف، مدارسی هستند که گوناگونی کل جامعه را - چه مذهبی چه غير مذهبی - به يک ميزان منعکس می کنند.

"جامعه ملی سکولار" بريتانيا به انگيزه طرفداران مدارس وابسته به کليسا با ديده شک نگاه می کند و می گويد: "جای تعجب نيست که اسقف اعظم کانتربری از طرح جديد دولت حمايت می کند. در صورت تصويب اين طرح و باز شدن راه برای مشارکت بيشتر گروه های مذهبی در اداره مدارس، او بيش از همه سود خواهد برد. حضور در مدارس، تنها اميد کليسای انگليکان برای نجات از انقراض است. نام نويسی در اين مدارس در شش دهه گذشته رو به کاهش بوده. اين وضعيت بدتر هم خواهد شد چون بسياری از دانش آموزان در بريتانيا خود را مذهبی و يا پيرو آئينی خاص نمی دانند. دولت بايد از اصرار برای تاسيس مدارس مذهبی دست بردارد چون فقط به وخامت تنش ميان مذاهب منجر خواهد شد."