پايگاه هوايی آمريکا در پشتيبانی تدارکاتی از عمليات افغانستان فعاليت داشته است

ماه گذشته دولت ازبکستان به ايالات متحده اطلاع داد که مايل نيست واحدهای آمريکايی همچنان از پايگاه هوايی کرشی - خان آباد استفاده کنند و به آمريکا شش ماه فرصت داد تا اين پايگاه را، که از سال 2001 در عمليات پشتيبانی از نيروهای آمريکايی در افغانستان فعاليت داشته است تعطيل کند.

پايگاه کرشی - خان آباد در فاصله کوتاهی از مرز ازبکستان و افغانستان واقع است و از موقعيت ممتازی برای ارايه خدمات پشتيبانی و تدارکاتی از عمليات نظامی در افغانستان برخوردار بوده است.

دولت ازبکستان دليل درخواست خود را از ميان رفتن دلايل اوليه برای استقرار واحدهای آمريکايی در اين پايگاه اعلام داشته، اما علت اصلی تيرگی روابط دو کشور به وضوح به سرکوب خونين تظاهرات ماه مه در شهر انديجان، در شرق ازبکستان، باز می گردد.

واکنش آمريکا

دولت آمريکا در واکنش به اين تصميم آن را نابخردانه توصيف کرده است.

يک مقام وزارت خارجه آمريکا گفت که آمريکا به اين تصميم مجلس سنای ازبکستان احترام می گذارد اما افزود به تصور او اين حرکت ناشی از انتقاد آمريکا از نحوه برخورد مقام های ازبک با ناآرامی شهر انديجان در ماه مه است.

روز 13 ماه مه سال جاری، واحدهای ارتش ازبکستان برای مقابله با تظاهرکنندگان مخالف اسلام کريم اف، رييس جمهوری، به انديجان اعزام شدند و با توسل به خشونت به اين تظاهرات پايان دادند.

دولت ازبکستان کشته شدن حدود يکصد و هفتاد نفر را، که آنان را شورشيان اسلامگرا و اعضای گروه های جنايتکار می خواند، تاييد کرد ولی گروه های مدافع حقوق بشر آمار کشته شدگان را بيش از پانصد نفر ذکر کردند.

اين سازمان ها و تعدادی از کشورهای غربی، از جمله ايالات متحده، خواستار انجام تحقيقات بين المللی در مورد اين حادثه شدند که خشم دولت ازبکستان را برانگيخت.

در جلسه روز جمعه سنای ازبکستان، که يکصد عضو دارد، تمامی 91 سناتور حاضر در جلسه به اتفاق آرا به خروج آمريکاييان از پايگاه نظامی کرشی - خان آباد رای دادند.

حضور آمريکا

پايگاه هوايی خان آباد در سال 2001 و به منظور پشتيبانی از حمله نظامی ايالات متحده عليه رژيم طالبان در افغانستان، که دولت ازبکستان نيز آن را حامی گروه های اسلامگرای مخالف می دانست، در اختيار ارتش آمريکا قرار گرفت.

پس از آن نيز، از اين پايگاه برای ارايه خدمات تدارکاتی در عمليات نظامی و بازسازی افغانستان استفاده می شده است در حاليکه فعاليت آن در بهبود وضع اقتصادی ساکنان مناطق اطراف موثر بوده است.

وقايع انديجان درخواست انجام تحقيقات مستقل از جمله از سوی آمريکا را در پی آورد

آمريکا همچنين اجازه ايجاد پايگاهی را در قرقيزستان، در همسايگی ازبکستان، به دست آورد و ماه گذشته، دونالد رامسفلد، وزير دفاع ايالات متحده، پس از ملاقات با مقامات قرقيز اعلام کرد که اين پايگاه همچنان فعال باقی خواهد ماند.

روسيه جمهوری های آسيای مرکزی را، که تا فروپاشی اتحاد شوروی در سال 1991 جزيی از آن بودند، حوزه نفوذ خود تلقی می کند و نسبت به حضور نظامی آمريکاييان در اين منطقه حساس بوده است.

ماه گذشته رهبران کشورهای چين، روسيه، ازبکستان، تاجيکستان، قزاقستان و قرقيزستان، که سازمان همکاری شانگهای را تشکيل می دهند، در پايان اجلاس خود با صدور بيانيه ای از آمريکا خواستند تا اهداف خود در آسيای ميانه را تصريح کند.

در اين بيانيه آمده بود که با توجه به استقرار ثبات در افغانستان، لازم است آمريکا جدول زمانی مشخصی را برای خارج کردن نيروهای خود از آسيای ميانه اعلام دارد.

در جريان تظاهرات انديجان، روسيه از محکوم کردن اقدام دولت ازبکستان در سرکوب تظاهرکنندگان خودداری ورزيد و دولت چين نيز از رييس جمهوری ازبکستان حمايت به عمل آورد.

در حاليکه دولت ازبکستان همواره مخالفان خود را طرفداران گروه های پيکارجوی اسلامگرا می نامد، روسيه با شورش مسلمانان در چچن دست به گريبان بوده است و چين نيز نسبت به احساسات جدايی طلبانه مسلمانان مناطق شمال شرق اين کشور احساس نگرانی می کند.