حملات يازدهم سپتامبر و جنگ افغانستان باعث نزديکی روابط ازبکستان و آمريکا شد

به گزارش خبرنگارانی که در محل حضور دارند، دست کم يک نفر در تازه ترين دور درگيريها کشته شده است.

پس از آنکه معترضان و تظاهرکنندگان کنترل مرکز شهر انديجان و ساختمانهای دولتی را در دست گرفتند، سربازان و ماموران امنيتی اين شهر را به محاصره درآوردند.

در ميان تظاهرکنندگان، گروهی از کسانی نيز حضور دارند که به اتهام افراط گرايی اسلامی در انتظار محاکمه به سر می برند و شبانه از زندان گريخته اند.

خانواده های اين افراد می گويند که آنها بی گناه هستند و مورد بی عدالتی قرار گرفته اند.

تظاهرکنندگان در شعارهای خود خواستار "عدالت" و "آزادی" می شوند.

بر اساس گزارشها، اسلام کريمف، رئيس جمهور ازبکستان چند ساعت پيش انديجان را ترک کرده است اما مشخص نيست که اکنون کجا حضور دارد.

ماموران امنيتی دولت ازبکستان پيشتر و در نخستين ساعات بامداد روز جمعه نيز به سوی تظاهرکنندگان آتش گشوده بودند که به گفته مقامات دولتی، در اين درگيريهای اوليه 9 نفر کشته و 34 نفر مجروح شده بودند.

گزارشها حاکيست هزاران تن از اهالی شهر به خيابان ها ريخته اند و با وجود اقدام نيروهای دولتی برای متفرق کردن تظاهرکنندگان، تظاهرات همراه با شعارهای ضد دولتی همچنان ادامه داشته است

گفته می شود که تعدادی از تک تيراندازان وابسته به شبه نظاميان طرفدار دولت در اطراف محل تظاهرات موضع گرفته بودند اما مردم توانستند سه تن از آنان را دستگير و خلع سلاح کنند.

همزمان، منابع امنيتی ازبکستان گفته اند فردی که در صدد بمب گذاری انتحاری در برابر سفارت اسرائيل بود به ضرب گلوله ماموران از پای در آمده است.

تحولات حيرت آور

گرچه قبلا نيز تظاهرات محدودی در اعتراض به دولت ازبکستان در اين کشور برگزار شده بود، اما دامنه و نحوه سازماندهی و فعاليت تظاهرکنندگان شهر انديجان ظاهرا مقامات را غافلگير کرده است.

در ساعات شب گروهی افراد مسلح به زندان انديجان حمله بردند و صدها زندانی را که بسياری از آنان با اتهامات سياسی در حبس بودند آزاد کردند

به خصوص به نظر می رسد که تهاجم مسلحانه به زندان شهر و ناتوانی ماموران از مقابله با مهاجمان مقامات دولتی را به شدت نگران کرده است.

تظاهرات انديجان در اعتراض به محاکمه چند تن از بازرگانان محلی به اتهام وابستگی به سازمان های غيرقانونی اسلامگرا و توطئه برای سرنگونی حکومت آغاز شد در حاليکه تظاهرکنندگان اين اتهامات را جعلی می دانستند.

به گفته آنان، دولت برای مصادره اموال اين افراد و جلوگيری از فعاليت بخش خصوصی عليه آنان پرونده سازی کرده است.

به گفته مونيکا ويتلاک، خبرنگار بی بی سی در تاشکند، شهر انديجان در دره فرغانه واقع است و اوضاع اين منطقه را می توان شاخصی برای سنجش ميزان مخالفت با دولت دانست.

دره فرغانه از مناطق پرجمعيت ازبکستان است و ساکنان آن دارای پيشينه طولانی مخالفت با دولت مرکزی و پيگيری آرمان خودمختاری بوده اند.

دولت مرکزی ازبکستان نيز تمايلات اهالی اين منطقه را با سوء ظن تلقی کرده و ظاهرا هزاران تن از جوانان فرغانه را معمولا به اتهام گرايش به اسلامگرايی افراطی بازداشت و زندانی کرده است.

نا آرامی انديجان چند هفته پس از تظاهرات اعتراضی در قرقيزستان، در نزديکی اين شهر، آغاز شد که به فرار و کناره گيری عسگر آقايف، رييس جمهوری آن کشور انجاميد در حاليکه وی از صدور دستور برخورد خشونت آميز با تظاهرکنندگان خودداری ورزيده بود حال آنکه به نظر می رسد مقامات ازبک مصمم هستند برای سرکوب تظاهرات شدت عمل به خرج دهند

مقامات ازبک همواره تاکيد داشته اند فعاليت گروه های اسلامگرا و نفوذ پيکارجويان خارجی تهديدی عليه اين کشور و ساير کشورهای منطقه است.

تظاهرات انديجان چند هفته پس از سقوط عسگر آقايف، رييس جمهوری سابق قرقيزستان در ماه مارس سال جاری برگزار می شود که در اثر اعتراضات عمومی ناگزير به فرار از کشور و کناره گيری از سمت خود شد در حاليکه از صدور دستور مقابله خشونت آميز با معترضان خودداری کرده بود.

به نظر می رسد که دولت ازبکستان مصمم است در برابر تظاهرکنندگان شدت عمل به خرج دهد.

مقامات دولت روسيه نيز ضمن ابراز نگرانی از وضعيت موجود در ازبکستان، ابراز اميدواری کرده اند که نظم و آرامش در آن کشور برقرار شود.

حکومت اقتدارگرا

ازبکستان از جمهوری های تشکيل دهنده اتحاد شوروی سابق بود که با فروپاشی شوروی در سال 1991 استقلال خود را به دست آورد.

اين کشور در آسيای ميانه و همسايگی کشورهای قزاقستان، قرقيزستان و ترکمنستان واقع است و با حدود 27 ميليون شهروند، پر جمعيت ترين کشور آسيای ميانه است.

اسلام کريمف در راس يک حکومت اقتدارگرا زمام امور ازبکستان را در دست دارد و روش حکومتی وی، از جمله ناديده گرفتن حقوق بشر، سرکوب آزادی ها و جلوگيری از فعاليت مخالفان انتقاد مدافعان حقوق بشر را به همراه داشته است.

همچنين، نهادهای مالی بين المللی از فقدان اصلاحات اقتصادی در اين کشور ابراز نگرانی کرده و گفته اند ساختار اقتصادی ازبکستان از زمان خاتمه نظام کمونيستی تغيير بارزی نکرده و بخش اعظم فعاليت های اقتصادی همچنان در اختيار يا تحت نظر دولت است.

انفجارهای سال گذشته به پيکارجويان اسلامی نسبت داده شد

اسلام کريمف، که 67 سال سن دارد، در سال 1989 به دبيرکلی شعبه حزب کمونيست شوروی در جمهوری ازبکستان رسيد و از سال 1990 سمت رياست جمهوری را در دست گرفت.

با نزديک شدن پايان اولين دوره رياست جمهوری وی در سال 1995، آقای کريمف با اعلام پيروزی در يک همه پرسی، دوره حکومت خود را تا سال 2000 ميلادی تمديد کرد.

در اين سال، انتخابات رياست جمهوری بدون حضور نامزد مخالف و پيروزی اجتناب ناپذير اسلام کريمف برگزار شد و در سال 2002، دولت با برگزاری يک همه پرسی ديگر، دوره رياست جمهوری را از پنج سال به هفت سال افزايش داد.

قرار است انتخابات رياست جمهوری بر اساس مقررات جديد در سال جاری برگزار شود.

پس از حملات انتحاری يازدهم سپتامبر در آمريکا، دولت ازبکستان همکاری نزديکی را با ايالات متحده آغاز کرد و به نيروهای آمريکايی اجازه داد با ايجاد پايگاهی در ازبکستان، از اين امکانات در جنگ عليه رژيم طالبان در افغانستان استفاده کنند.

دولت اسلام کريمف همواره گفته است که اين کشور با خطر فعاليت اسلامگرايان از داخل و خارج روبروست و به ادعای مخالفان حکومت، هزاران تن را با وارد کردن اتهامات بی اساس زندانی کرده است.

در سال گذشته، چند مورد انفجار در ازبکستان روی داد و مقامات دولتی اين انفجارها را به بمب گذاری انتحاری به دست تعدادی از پيکارجويان اسلامگرا نسبت دادند که از خارج به اين کشور نفوذ کرده بودند.