احمد زيدآبادی کارشناس مسايل سياسی ايران و خاورميانه

احمد قريع، نخست وزير دولت خودگردان فلسطين گروه های فلسطينی را دعوت به تشکيل دولت وحدت ملی کرده است

هدف آقای قريع از اين دعوت، حفظ آرامش در سرزمين‌های فلسطينی به هنگام خروج ارتش اسرائيل از نوار غزه و برچيدن شهرکهای يهودی نشين از اين منطقه است.

جهاد اسلامی فلسطين به رهبری عبدالله رمضان شلاح، دعوت احمد قريع را رد کرده، اما جنبش حماس از بررسی اين پيشنهاد و اعلام پاسخ قطعی در روزهای آينده خبر داده است.

جهاد اسلامی يک گروه کوچک اسلامگراست و گفته می ‌شود از نفوذ گسترده‌ ای در بين فلسطينيان برخوردار نيست. از اين رو، پاسخ منفی اين گروه به درخواست آقای قريع از اهميت زيادی برخوردار نيست. افزون براين، جهاد اسلامی فلسطين به عنوان گروهی تحت نفوذ ايران شناخته می ‌شود و تغيير خط‌ مشی آن در برابر صلح خاورميانه بدون تغيير سياست ايران در مقابل مساله فلسطين، به سادگی امکان‌ پذير نيست.

در واقع تشکيل دولت وحدت ملی در فلسطين، بستگی به پاسخ نهايی حماس دارد. قرار است طی روزهای آينده هيئتی بلند پايه از طرف دولت خودگردان راهی دمشق شود و با رهبران تبعيدی حماس بويژه خالد مشعل درباره اين موضوع گفتگو کند.

گفته می ‌شود بين رهبران محلی و تبعيدی حماس درباره پيوستن به تشکيلات خودگردان اختلاف نظر وجود دارد، نکته ‌ای که به شدت از طرف سخنگويان حماس تکذيب می‌ شود. با اين همه، گزارش‌ های مطبوعاتی حکايت از آن دارد که رهبران تبعيدی، پيوستن به دولت خودگردان را پيش از برگزاری انتخابات پارلمانی در فلسطين، به زيان حماس می‌ دانند و از همين رو، ممکن است سفر هيئت بلندپايه فلسطينی به دمشق موفقيتی در بر نداشته باشد.

اگر خالد مشعل با تشکيل دولت وحدت ملی در فلسطين موافقت نکند، احتمالا به اين معنا خواهد بود که حماس مسئوليتی برای خود در برابر تعهد دولت خودگردان مبنی بر حفظ آرامش در سرزمين ‌ها در جريان عقب نشينی ارتش اسرائيل از نوار غزه و شمال کرانه باختری، قائل نيست.

به عبارت ديگر، حماس ممکن است در جريان تخليه شهرکها، به اهداف اسرائيلی حمله کند تا خروج از غزه در آرامش صورت نگيرد. احتمال چنين اقدامی از سوی حماس، پيش از آنکه به منظوری کارشکنی در امور دولت خودگردان باشد، تلاش برای اثبات اين نظريه است که اسرائيل به دليل "عمليات مقاومت" مجبور به ترک نوار غزه می ‌شود و نه به علت انجام مذاکرات صلح.

دولت خودگردان، خروج يکجانبه ارتش اسرائيل از نوار غزه و شمال کرانه باختری را دستاورد مذاکرات صلح و ناشی از تلاشهای ديپلماتيک منطقه‌ ای و جهانی خود می ‌داند و به همين علت بر خروج آرام و بدون تنش ارتش اسرائيل از مناطق فوق تاکيد دارد

اين ديدگاهی است که دولت محمود عباس با آن مخالف است. به باور آقای عباس و همفکرانش در دولت خودگردان، عمليات مسلحانه عليه اسرائيلی ‌ها نه فقط کمکی به رفع اشغال سرزمين ‌ها نکرده بلکه باعث تداوم اشغال شده است. به همين دليل محمود عباس انتفاضه مسلحانه را به زيان فلسطينی‌ ها دانسته و از گروههای فلسطينی خواسته است که به منظور هموار کردن راه رفع اشغال سرزمين ‌ها به عمليات مسلحانه خود پايان دهند.

اينک در آستانه خروج ارتش اسرائيل از نوار غزه، حماس و دولت خودگردان هرکدام تلاش می ‌کنند تا اين اقدام را به نوع فعاليت‌ های خود نسبت دهند. برای اين منظور، حماس ظاهرا قصد دارد تا خروج نظاميان اسرائيلی را با عمليات مسلحانه بدرقه کند و از اين طريق، عقب نشينی از اين منطقه را به معنای "فرار" ارتش اسرائيل از عمليات مقاومت جلوه دهد.

در مقابل، دولت خودگردان، خروج يکجانبه ارتش اسرائيل از نوار غزه و شمال کرانه باختری را دستاورد مذاکرات صلح و ناشی از تلاشهای ديپلماتيک منطقه‌ ای و جهانی خود می ‌داند و به همين علت بر خروج آرام و بدون تنش ارتش اسرائيل از مناطق فوق تاکيد دارد.

اين در حالی است که رهبران نظامی و سياسی اسرائيل بارها اعلام کرده ‌اند که حاضر به تخليه نوار غزه "زير آتش" نيستند و هر نوع حمله به شهرک نشينان و نظاميان در حال بازگشت را به شديدترين وجه ممکن پاسخ می ‌دهند.

با توجه به اينکه آريل شارون نخست وزير اسرائيل به دليل طرح يکجانبه خود برای خروج از نوار غزه، تحت فشار جناح‌ های تندرو اسرائيلی قرار گرفته و متهم به "باج دهی به تروريست‌ ها" شده است، هرگونه حمله به نيروهای در حال عقب نشينی، موضع او را در داخل جامعه اسرائيل به شدت تضعيف خواهد کرد. ممکن است آريل شارون برای جلوگيری از چنين وضعی، در برابر هر حمله احتمالی، شدت عمل بسياری از خود نشان دهد.

در صورت بروز چنين حوادثی، خروج از نوار غزه به جای آنکه فلسطينی ‌ها و اسرائيلی ‌ها را نسبت به آينده خود اميدوار سازد، آنها را برای مدتی وارد چرخه تازه ‌ای از خشونت خواهد کرد. اما آيا شرايط منطقه‌ ای و بين ‌المللی اجازه چنين رخدادهايی را خواهد داد؟