احمد زيدآبادی کارشناس مسايل سياسی خاورميانه

دولت اسرائيل از پيروزی احتمالی حماس در انتخابات پارلمانی ماه ژوئيه در فلسطين به شدت نگران است

دور دوم انتخابات شوراهای فلسطين، حدود دو هفته پيش در سرزمين‌های کرانه باختری و نوار غزه برگزار شد و برغم اعلام نتايج غيررسمی آن که از پيروزی نسبی جنبش فتح در برابر گروه اسلامگرای حماس حکايت داشت، اعلام نتيجه رسمی انتخابات بارها به تعويق افتاد.

طبق نتايج غيررسمی انتخابات شوراها، اعضای فتح توانستند از مجموع ۸۴ شورای شهر و روستا، کنترل ۵۲ شورا را به دست گيرند. گروه حماس نيز در ۲۸ حوزه انتخاباتی از جمله در مراکز مهم شهری نظير قلقيليه در کرانه باختری و اردوگاههای رفح، بيت‌لاهيا و بريج در نوار غزه به پيروزی رسيد.

بر اساس گزارشها تخمين زده می شود که از ۴۰۰ هزار نفری که برای شرکت در انتخابات ثبت نام کرده بودند، ۵۵ تا ۶۰ درصد به فهرست فتح و ۳۰ تا ۳۵ درصد به فهرست حماس رای داده اند.

حماس موجوديت اسرائيل را به رسميت نمی‌شناسد و کنترل اين گروه بر پارلمان آينده فلسطين، می تواند روند صلح بين اسرائيل و فلسطينيها را بيش از پيش پيچيده و آسيب‌پذير کند. بر اين اساس، دولت اسرائيل تاکنون چندين بار شرط پذيرش شرکت حماس در انتخابات پارلمانی فلسطين را خلع سلاح اين گروه اسلامگرا اعلام کرده است، اما محمود عباس با اين شرط موافقت نکرده و خلع سلاح حماس را به پس از برگزاری انتخابات موکول کرده است

نرخ مشارکت در انتخابات در نوار غزه ۸۰ درصد واجدان شرايط و در کرانه باختری ۷۰ درصد گزارش شده است.

اين نتيجه برای هواداران فتح در ابتدا دلگرم کننده به نظر می‌رسيد، زيرا آنها در دور نخست انتخابات شوراها که چند ماه قبل در برخی از مراکز جمعيتی فلسطينی برگزار شد، در برابر حماس به سختی شکست خوردند و برخی از رهبران فتح از تکرار اين شکست در انتخابات اخير به شدت بيم داشتند.

با اين همه، حماس نيز خود را طرف پيروز دور دوم انتخابات شوراها اعلام کرد، زيرا اين گروه توانست در مقابل واگذاری بسياری از شوراهای روستايی به فتح، کنترل شورای چند شهر مهم را به دست گيرد.

با اين همه، جنبش فتح نسبت به بروز پاره‌ای از تخلفات انتخاباتی بويژه در مراکزی که حماس پيروز شده بود، اعتراض کرد و همين نکته باعث تاخير طولانی در اعلام نتيجه رسمی انتخابات شد.

اينک دادگاه فلسطين حکم به بازشماری تعدادی از صندوق‌های رای در بيت‌لاهيا و اردوگاه بريج داده است و اين موضوع ممکن است نتيجه انتخابات را در اين دو شهر به نفع فتح تغيير دهد.

نتيجه انتخابات شوراها در فلسطين از اين رو اهميت دارد، که نشانه‌ای از ميزان محبوبيت گروههای فلسطينی در آستانه برگزاری انتخابات پارلمانی در ماه ژوئيه سال جاری ميلادی به شمار می‌رود.

پارلمان فلسطين اينک در اختيار جنبش فتح قرار دارد، اما گروه اسلامگرای حماس اعلام کرده است که به خلاف دور نخست انتخابات پارلمانی، در دور دوم انتخابات شرکت خواهد کرد و فهرستی کامل از نامزدهای انتخاباتی خود را ارائه خواهد داد.

شرکت حماس در انتخابات پارلمانی آينده، گرچه به هدف محمود عباس برای مشارکت دادن همه جناحهای فلسطينی در نهادهای دولت خودگردان و در نتيجه، متعهد کردن آنان به تصميمهای اين دولت کمک می‌کند، اما در عين حال سبب نگرانی جنبش الفتح از يک‌ سو و دولت اسرائيل از سوی ديگر شده است.

رهبران و هواداران فتح از آن بيمناکند که حماس اکثريت کرسيهای مجلس آينده را به خود اختصاص دهد و به صورت حزب حاکم در فلسطين درآيد. از همين رو، از مدتها پيش، کادرهای جوان فتح رهبران اين جنبش را تحت فشار گذاشته‌اند تا برای رفع آنچه فساد گسترده در رهبری و اداره فتح می‌نامند، اصلاحات عميق و گسترده‌ای را در تمام سطوح جنبش به اجرا بگذارند.

اين کادرها معتقدند که در صورت انجام اين اصلاحات، فتح محبوبيت سنتی خود را در بين فلسطينيها باز می‌يابد و در برابر حماس شکست ناپذير می‌شود.

محمود عباس بارها قول داده است که اصلاحات دامنه داری را در جنبش فتح به اجرا بگذارد، اما کادرهای جوان از سرعت عمل عباس در اين باره راضی نيستند و برای انجام اصلاحات سريعتر و عميقتر بی‌تابی می‌کنند.

اين در حالی که دولت اسرائيل نيز از پيروزی احتمالی حماس در انتخابات پارلمانی ماه ژوئيه در فلسطين به شدت نگران است.

حماس موجوديت اسرائيل را به رسميت نمی‌شناسد و کنترل اين گروه بر پارلمان آينده فلسطين، می تواند روند صلح بين اسرائيل و فلسطينيها را بيش از پيش پيچيده و آسيب‌پذير کند. بر اين اساس، دولت اسرائيل تاکنون چندين بار شرط پذيرش شرکت حماس در انتخابات پارلمانی فلسطين را خلع سلاح اين گروه اسلامگرا اعلام کرده است، اما محمود عباس با اين شرط موافقت نکرده و خلع سلاح حماس را به پس از برگزاری انتخابات موکول کرده است.

اسرائيل به دليل نا اميدی از آقای عباس برای سرکوب حماس، تلاش رسانه‌ای و ديپلماتيک وسيعی را به منظور جلب نظر ايالات متحده آمريکا به آنچه « خطر تروريستی » حماس می‌نامد، به کار گرفته است، اما مقامهای دولت جرج بوش رئيس جمهور آمريکا تا کنون علاقه‌ای به حمايت از درخواست اسرائيل نشان نداده‌اند و حتی به عکس، با تمجيد از خط‌ مشی محمود عباس عملا شيوه دولت وی را در برخورد با حماس ترجيح داده‌اند.

ظاهرا دولت آمريکا بر اين نظر است که اگر بتوان با مشارکت دادن گروههای شبه نظامی اسلامگرا – نظير حماس و حزب‌الله لبنان - در روندهای سياسی، آنها را از خط‌ مشی نظامی دور کرد، اين عمل بسيار کم هزينه تر از رويارويی مستقيم نظامی با آنان است.

با اين همه، آمريکا، اسرائيل و دولت خودگردان فلسطين، در يک مورد نگرانی مشترک دارند و آن اکثريت يافتن حماس در پارلمان آينده فلسطين است. آنها ترديد ندارند که کنترل پارلمان فلسطين توسط حماس روند صلح را مختل خواهد کرد، اما برای جلوگيری از اين رويداد، توصيه‌های هر کدام متفاوت است.

دولت آريل شارون نخست وزير اسرائيل اصرار دارد که حماس فقط پس از آنکه به صورت يک حزب سياسی در آمد، می‌تواند از حق شرکت در انتخابات برخوردار شود. از اين رو، بر خلع سلاح فوری اين گروه از سوی دولت عباس اصرار می‌ورزد. اما فلسطينيها به اين درخواست دولت شارون بسيار بدگمان هستند.

به اعتقاد آنها، دولت آقای شارون از اين طريق می کوشد تا جناحهای فلسطينی را رو در روی يکديگر قرار دهد و با برافرختن جنگ داخلی بين آنها، جامعه فلسطينی را به ضعف و هرج و مرج کشانده و شرايط خود را در هر نوع توافق صلح به آنان تحميل کند.

در مقابل، آقای عباس و بسياری از رهبران جهان اعتقاد دارند که افزايش محبوبيت حماس به دليل سياستهای سختگيرانه دولت اسرائيل در مقابل فلسطينيهاست و چنانچه دولت آقای شارون از فشارهای خود عليه مردم فلسطين تا روز برگزاری انتخابات بکاهد، شانس حماس برای اکثريت يافتن در پارلمان آينده فلسطين از بين می‌رود.

دولت آمريکا نيز از حاميان اين نظريه است و به همين علت اسرائيل را تحت فشار قرار داده است تا با برچيدن پستهای بازرسی، شرايط سخت زندگی فلسطينيها را در سرزمينهای اشغالی بهبود ببخشد و بدين وسيله به کارامدی شيوه‌ای که محمود عباس در پيش گرفته است، کمک کند.

ظاهرا، کاهش فشار بر روی فلسطينيها، تاثير مستقيمی بر کاهش محبوبيت حماس و افزايش محبوبيت فتح دارد.

در واقع پيروزی نسبی فتح در انتخابات اخير شوراها، نتيجه برچيدن شماری از پستهای بازرسی اسرائيل در سرزمينهای اشغالی، واگذاری اداره دو شهر به دولت خودگردان و اميدوار شدن فلسطينيها به آينده روند صلح است.

اگر اسرائيل به اين روند ادامه دهد، احتمال پيروزی فتح در انتخابات پارلمانی آينده افزايش خواهد يافت و حتی نيازی به تعويق تاريخ انتخابات و برگزاری آن پس از اجرای طرح يکجانبه شارون برای تخليه نوار غزه و شمال کرانه باختری – آنچنانکه برخی از هواداران فتح درخواست کرده‌اند - نيست.

اما اگر اسرائيل روند واگذاری اداره شهرهای فلسطينی را به دولت محمود عباس متوقف کند و چشم انداز صلح را تيره و تار سازد، برنده انتخابات آينده فلسطين حماس خواهد بود. با اين اوصاف بسيار بعيد است که ايالات متحده به دولت شارون اجازه دهد که موجبات پيروزی حماس را در انتخابات پارلمانی فلسطين فراهم آورد.