احمد زيدآبادی کارشناس مسايل خاورميانه

جورج بوش، محمود عباس را "آقای رئيس جمهور" خطاب کرد چيزی که تاکنون در عرف ديپلماتيک آمريکا برای نام بردن از رئيس دولت خودگردان فلسطين مرسوم نبوده است

درخواست بوش از دولت اسرائيل برای توقف شهرک‌ سازی، مساله تازه‌ای به شمار نمی‌رود، اما نام بردن از بيت‌المقدس به عنوان منطقه‌ای که اسرائيل نبايد در آن به ساخت و سازهای جديد برای اسکان يهوديان مبادرت کند، اظهار نظر جديدی از سوی بوش است.

اين اظهار نظر همانطور که برای دولت عباس خبر خوشايندی است، برای دولت آريل شارون تلخ و ناگوار است.

آقای بوش نخستين رئيس جمهور تاريخ آمريکا بود که برای نشان دادن حمايت خود از استقلال فلسطينی‌ها، برای ناميدن سرزمين‌های اشغالی کرانه باختری و نوار غزه از واژه "فلسطين" استفاده کرد. حتی بيل کلينتون هم که برای دستيابی به صلح بين اسرائيل و فلسطينی‌ها تلاش بسيار کرد، هيچگاه کلمه فلسطين را به کار نبرد

فلسطينی‌ها بيت‌المقدس شرقی را پايتخت کشور آينده خود می‌دانند، اما اسرائيل بر حفظ يکپارچگی اين شهر دو مليتی به عنوان پايتخت ابدی و ازلی دولت عبری اصرار می‌ورزد.

تاکيد آقای بوش بر توقف هرگونه شهرک سازی در بيت‌المقدس نشانگر اين است که ايالات متحده آمريکا تمايلی به تحقق خواست اسرائيل برای کنترل دائمی بر تمامی شهر بيت‌المقدس را ندارد و احتمالا ترجيح می‌دهد که در مذاکرات مربوط به وضعيت نهايی سرزمين‌های فلسطينی، بيت‌المقدس شرقی تحت حاکميت کشور فلسطينی درآيد.

آقای بوش در کنفرانس مطبوعاتی خود با آقای عباس به موارد ديگری نيز اشاره کرد که از سياست کلی آمريکا درباره نحوه حل و فصل منازعه بين فلسطين و اسرائيل پرده برمی‌دارد.

جورج بوش، محمود عباس را "آقای رئيس جمهور" خطاب کرد چيزی که تاکنون در عرف ديپلماتيک آمريکا برای نام بردن از رئيس دولت خودگردان فلسطين مرسوم نبوده است.

تغيير لحن بوش در اين مورد، اشاره مستقيمی به اين موضوع است که آمريکا عباس را رئيس يک کشور مستقل می‌داند، کشوری که بوش تا اندازه‌ای حدود و ثغور آن را نيز روشن کرد.

رئيس جمهور آمريکا گفت که کشور فلسطينی بايد به هم پيوسته باشد و بخش‌های آن از يکديگر جدا نباشد. اين سخن بدان معناست که اسرائيل در هر نوع راه حل نهايی، لازم است شهرک‌های پراکنده در کرانه باختری را که سبب جدايی شمال و مرکز و جنوب کرانه باختری از يکديگر شده است، به طور کامل برچيند. آقای بوش در عين حال تصريح کرد که هرگونه تغيير در خطوط مرزی سال ۱۹۴۹ بايد بر مبنای توافق دو طرف منازعه صورت گيرد.

سال پيش آقای بوش با ارسال مکتوبی به آريل شارون، نخست وزير اسراييل، اعلام کرده بود که عقب‌نشينی اسرائيل به مرز ۱۹۴۹ و برچيدن تمام مراکز جمعيتی اسرائيل در کرانه باختری غير واقع بينانه است.

تاکيد آقای بوش بر توقف هرگونه شهرک سازی در بيت‌المقدس نشانگر اين است که ايالات متحده آمريکا تمايلی به تحقق خواست اسرائيل برای کنترل دائمی بر تمامی شهر بيت‌المقدس را ندارد و احتمالا ترجيح می‌دهد که در مذاکرات مربوط به وضعيت نهايی سرزمين‌های فلسطينی، بيت‌المقدس شرقی تحت حاکميت کشور فلسطينی درآيد

آقای شارون اين نامه را به معنای تعهد کتبی آمريکا به حمايت از ضميمه شهرک‌های بزرگ يهودی نشين کرانه باختری به خاک اسرائيل تفسير کرد. اما اظهارات بوش در ديدار با عباس نشان می‌دهد که آمريکا ضميمه سازی هر يک از شهرکها را به توافق دو طرف مشروط کرده است.

ظاهرا دولت آمريکا بر اين تصور است که در توافق نهايی صلح بين اسرائيل و فلسطين، اصلاحات جزيی در مرز ۱۹۴۹ گريز ناپذير است، از همين رو بوش از يک سو به آريل شارون وعده داده است که برچيدن برخی شهرکهای نزديک خط سبز غير واقع‌بينانه است و از ديگر سو به عباس تاکيد کرده است که هرگونه اصلاح در خطوط مرزی پيش از جنگ ژوئن ۱۹۶۷ بايد با رضايت طرف فلسطينی صورت گيرد.

در مجموع اظهارت آقای بوش باعث خوشنودی فلسطينی‌ها و نگرانی دولت آقای شارون شده است، با اين همه دفتر آقای شارون با انتشار بيانيه‌ای اعلام کرده است که در سخنان رئيس جمهور آمريکا هيچ چيز تازه‌ای وجود ندارد. دولت اسراييل همواره سعی کرده است که آمريکا را حامی سياست‌های خود معرفی کند و احتمالا به همين دليل، در دنيای اسلام و عرب، دولت جورج بوش بيش از همه دولتهای پيشين آمريکا هوادار اسرائيل تصور می‌شود.

اما واقعيت جز اين است. آقای بوش نخستين رئيس جمهور تاريخ آمريکا بود که برای نشان دادن حمايت خود از استقلال فلسطينی‌ها، برای ناميدن سرزمين‌های اشغالی کرانه باختری و نوار غزه از واژه "فلسطين" استفاده کرد. حتی بيل کلينتون هم که برای دستيابی به صلح بين اسرائيل و فلسطينی‌ها تلاش بسيار کرد، هيچگاه کلمه فلسطين را به کار نبرد.

به هر حال، آقای عباس با دست پر از واشنگتن به رام‌الله باز می‌گردد. او اينک می‌تواند به مردم فلسطين اطمينان دهد که کشور آينده آنها در شبکه‌ای از شهرکهای يهودی نشين محصور و از هم گسيخته نخواهد بود، او می‌تواند به منتقدانش بگويد که ايالات متحده از ادعای اسرائيل برای اشغال دائمی بيت‌المقدس شرقی حمايت نمی‌کند. شايد همين دو نکته کافی باشد تا موقعيت آقای عباس و گروه تحت رهبری او (جنبش فتح) را در آستانه برگزاری انتخابات پارلمانی فلسطين در برابر رقيب اسلام گرايش (گروه حماس) تقويت کند.