چين افزون بر ۱۰۰ ميليون کاربر اينترنت دارد، ولی این رقم تنها نمایانگر 8 درصد جمعیت این کشور است

چينی ها نخستين صفحات بين المللی اينترنتی خود را در سال ۱۹۹۴ منتشر کردند، ولی حالا چين افزون بر ۱۰۰ ميليون کاربر اينترنت دارد.

بدين ترتيب اين کشور پس از آمريکا که ۱۸۵ ميليون کاربر دارد، در جايگاه دوم جهان ايستاده است. اما به نظر می رسد که چين ظرف چند سال از آمريکا سبقت خواهد گرفت، بخصوص اين که در حال حاضر تنها ۸ درصد چينی ها از اينترنت استفاده می کنند.

اگر شمار کاربران چينی هم سطح بسياری از کشورهای غربی شود، آنگاه ۷۵۰ ميليون نفر در پرجمعيت ترين کشور جهان بطور منظم به شبکه جهانی اطلاعات متصل خواهند شد.

اما تجربه کاربران چينی در حال حاضر تفاوت فاحشی با بسياری از همتايان شان در غرب دارد.

' اينترنت بهداشتی '

بخشی از جاذبه اينترنت برای کاربران غربی، حس آزادی ای است که با آن می توانند هر آنچه را می خواهند ببينند، بخوانند و بگويند. در عوض، استفاده از اينترنت در چين به مراتب محدودتر است.

درباره "ديوار آتشين بزرگ چين" حرف و حديث فراوان است. اين مانع نرم افزاری که نامش به ديوار بزرگ چين طعنه می زند، آنچه را مردم استفاده از فناوری ابتدايی اينترنت اين کشور می خوانند، سانسور می کند.

بنا به گزارش شرکت آمريکايی "فناوريهای پويای اينترنتی" که کاربرد اينترنت در جهان را زير نظر دارد، مقامات چينی چند شيوه را برای "استرليزه" کردن آنچه مردم در وب سايتها می بينند، به خدمت گرفته اند.

در ابتدايی ترين سطح، ديوارهای آتشين دسترسی به آدرس وب سايتهايی را که مقامات چينی ترجيح می دهند مردم نبينند، مسدود می کنند. هر کسی که بکوشد اين گونه صفحات را ببيند، اين پيام را دريافت می کند که آن صفحات در دسترس نيست يا وجود ندارد.

زیرنظر يک واحد مجهزاز نيروهای پليس چين در اينترنت گشتزنی می کند  نظارت در جهان مجازی اينترنت بسيار آسان تر از دنيای واقعی است جولیان پین، خبرنگاران بدون مرز

فناوری پيشرفته تر ديوار آتشين تشخيص می دهد که مردم چه موقع در اينترنت بدنبال واژه های خاص می گردند و از طريق رهگيری، مانع دسترسی آنها به آن اطلاعات می شود.

چين همچنين بانک اصلی آدرسهای اينترنتی خود موسوم به "سرور نام دامين" را تغيير داده است. اين کتابچه مجازی نشانی ها به کاربران می گويد که يک وب سايت خاص را در کجای اينترنت می توانند پيدا کنند.

سايتهای مسدود شده با اين ترفندها شامل بسياری از مواردی است که به موضوعات ممنوع نظير تبت و فرقه فالون گونگ و نيز سايت خبری بی بی سی، موتور جستجوگر گوگل، سايتهای مانند "پلی بوی" و بسياری از وبلاگها می پردازند.

علاوه بر اين، يک واحد مجهزاز نيروهای پليس چين مشغول گشتزنی در اينترنت هستند.

بازی موش و گربه

اين تکنيکها با وجود هوشمندی شان، خلل ناپذير نيستند. مسدود کردن يک آدرس اينترنتی ممکن است مانع از دسترسی مردم به کليه اطلاعات درون يک وب سايت شود.

اما گزارشهای متعدد نشان می دهد که بسياری از کاربران چينی می دانند چگونه به اين ديوارها و موانع نفوذ کنند.

آنها آدرس پراکسی هايی که دسترسی به سايتهای ممنوع را امکان پذير می سازد، از حفظ می دانند. بسياری از سازمانهای حامی آزادی اينترنت در چين اين نشانی ها را پخش می کنند و هرگاه آدرس اين مفرها بسته می شود، نشانی های تازه ای را معرفی می کنند.

همچنين برخی شرکتها برنامه هايی توليد می کنند که به چينی ها امکان می دهند اين سايتهای ممنوع را ببينند و از خارج ايميل دريافت کنند.

' فشار دولتی '  دولت چین تمام کارآفرينان ديجيتالی، سرورها و وب سايتهای بازرگانی را در قبال آنچه منتشر می کنند، مسئول می داند. اگر آنها اين مسئوليت را بر عهده نگيرند، قادر نخواهند بود در چين به کسب و کار بپردازند شيائو جيانگ، دانشگاه کالیفرنیا

فناوری انسداد سايتها همچنين مفرهای بزرگی دارد. به عنوان نمونه، Elgoog که نسخه وارونـه نوشته وب سايت گوگل است، به کاربران امکان می دهد کلمات مورد نظرشان را وارونه بنويسند و بدين ترتيب از ميان ديوار آتشين بگذرند.

اما آنچه بر تاثير ترفندهای دولت می افزايد، مسئوليتی است که مقامات چينی بر دوش شرکتهای اينترنتی بومی می گذارند.

شيائو جيانگ، رييس پروژه اينترنت چين در دانشگاه کاليفرنيا در برکلی و از نويسندگان وبلاگ "چيانا ديجيتال نيوز" می گويد: "دولت تمام کارآفرينان ديجيتالی، سرورها و وب سايتهای بازرگانی را در قبال آنچه منتشر می کنند، مسئول می داند. اگر آنها اين مسئوليت را بر عهده نگيرند، قادر نخواهند بود در چين به کسب و کار بپردازند."

اين رويه برخلاف بسياری از کشورهای غربی است که شرکتهای ارايه دهنده خدمات اينترنتی را مانند سرويسهای پستی از مسئوليت آنچه مشتريانشان انجام می دهند، مبرا می دانند.

' سانسور سرخ '

کافه های اينترنتی چين نيز بايد مجموعه مقررات سفت و سختی را رعايت کنند که مکان، خدمات و نحوه نظارتشان بر رفتار مشتريان را تعيين می کند.

کافه هايی که اين آيين نامه ها را ناديده بگيرند، تعطيل خواهند شد. در سال ۲۰۰۴، بيش از ۴۷ هزار کافه اينترنتی بخاطر رعايت نکردن اين قوانين بسته شدند.

جوليان پين، رييس بخش آزادی اينترنت در سازمان خبرنگاران بدون مرز، می گويد که همين بگير و ببندها به خودسانسوری فراوان و تمايل شرکتهای خصوصی به همکاری با دولت برای نظارت بر آنچه چينی ها در اينترنت انجام می دهند، منجر می شود.

وی می افزايد: "نيت مقامات چينی پاکسازی اينترنت از مطالب ضد حکومت است."

آقای پين می گويد که نظارت بر مطالب انتشار يافته در گپستان و تابلوهای اعلانات کاملاَ سختگيرانه صورت می پذيرد. اکنون به مدد سيستمهای خودکار سانسور، هرگونه مطلب ناخوشايند تنها چند دقيقه در اينترنت دوام می آرد. به گفته وی، کمتر از ۱۸ ماه پيش، چنان مطالبی تا ۳۰ دقيقه در اينترنت دوام می آورند.

پنجاه و چهار نفر در چين به اين دليل که مقامات تشخيص داده اند اطلاعات "غيرقانونی" در اينترنت منتشر کرده اند، در زندان به سر می برند عفو بین الملل

عواقب انتشار مطالب ضد حکومت و براندازانه، خواه درباره تبت باشد و خواه در مورد فرقه فالون گونگ يا حتی بيماری سارس، می تواند شديد باشد.

زندانیان اینترنت

سازمان عفو بين الملل اين هفته گزارشی را منتشر کرد که شمار بازداشت شدگان در چين را که در راه حقوق بشر مبارزه می کنند، برجسته می سازد.

بسياری از آنها به جرم انتشار مطلب در اينترنت بازداشت شده اند. در حال حاضر گمان می رود ۵۴ نفر در چين به اين دليل که مقامات تشخيص داده اند اطلاعات "غيرقانونی" در اينترنت منتشر کرده اند، در زندان به سر می برند.

آقای پين می گويد که شمار زيادی از فعالان می پنداشتند که هر چقدر افراد بيشتری از اينترنت استفاده کنند، سانسور دشوارتر خواهد شد. اما در عوض چنين به نظر می آيد که سانسور بحثهای سياسی در چين کارآمدتر شده است.
وی می افزايد: "اين نرم افزارها واقعاَ موثرند و حتی اگر۱۰۰ يا ۲۰۰ ميليون نفر از اينترنت استفاده کنند، آنها نمی توانند تاثيری بگذارند."

تلاشهای دولت چين برای نظارت بر اينترنت هرگونه مبارزه گروه های فعال اينترنت را تحت شعاع قرار می دهد. آقای پين می گويد: "نظارت در جهان مجازی اينترنت بسيار آسان تر از دنيای واقعی است."