لوئيزا ليم خبرنگار بی بی سی در پکن

چينی ها که از سياست خسته اند به شوهای سرگرم کننده تلويزيونی "چانلو يو" رو آورده اند

گويندگان عصا قورت داده و خشک خبر مشغول خواندن رويداد های دولتی هستند و تصاوير رهبران دولت در حال ديدار از از کارخانجات و مزارع نمونه پخش می شود. اين تصاوير دنيايی است که رهبران تبليغاتی و رسانه ای حزب کمونيست در چين ساخته اند.

اما در اين ميان چينی ها که از سياست خسته اند به شوهای سرگرم کننده تلويزيونی "چانلو يو" رو آورده اند.

چانلو يو که نسخه چينی شوی آمريکائی اوپرا (Oprah) است و افراد مشهور يا افراد معمولی ميهمان برنامه اش هستند، به تلويزيون چين ابعاد تازه تری بخشيده است.

او می گويد: "وقتی بچه بودم چين، تنها فقط دو شبکه تلويزيونی داشت؛ سی سی تی وی و کانال ويژه پکن؛ بی تی وی. اما اين روزها نمی دانم صد شايد هم دويست کانال تلويزيونی داريم."

اداره تبليغات، رسانه ها را از بکارگيری کلماتی چون دموکراسی، حقوق بشر و آزادی منع می کند. اين کنترل شديد و اعمال محدوديت از يک سو نشان ضعف دولت حاکم است ولی از سوی ديگر همين توانايی و توفيق در مهار و کنترل مطبوعات، خود، قدرتمندی غير قابل انکار نظام حاکم را نشان می دهد چاو گو بيو، روزنامه نگار سابق

پرچم دار تحولاتی که در تلويزيون چين اتفاق افتاده، کانال ماهواره ای تلويزيون "فونيکس" است يعنی همان ايستگاهی که چانلو يو در آن فعاليت می کند. دفتر اصلی اين شبکه ماهواره ای که از رقبای دولتی خود پيشروتر و محبوب تر است، در هنگ کنگ واقع شده و امواج آن سرتاسر سرزمين اصلی چين را پوشش می دهد.

به گفته يو با اينکه اين شبکه ماهواره ای (فونيکس) تلاش می کند مرزها را عقب تر ببرد و فعاليت خود را گسترش بدهد، به لحاظ سياسی بسيار محتاط است. او می گويد: "بايد به موضوعاتی اشاره شود که درجهت منافع ملی است. اين چيزی نيست که به ما تحميل شود بلکه به آن عادت کرده ايم و با آن بزرگ شده ايم. اين يک شيوه و يا خط ويژه دولت يا مشی شخصی من نيست. به نظر من هيچ فرقی نمی کند و اين دو يکی هستند."

باز تاب تنوع و تعدد شبکه های تلويزيونی را در کيوسکهای روزنامه فروشی هم می توان ديد. مثلا اينجا در اين دکه روزنامه فروشی در برابر من، تنها، هشت روزنامه اختصاصی فوتبال و جرايد متنوع و مختلف فراوان ديگری در معرض فروش گذاشته شده است. در چين هر سال دو هزار روزنامه و نه هزار مجله منتشر می شود.

آقای ليو، که بيست سال است صاحب اين دکه روزنامه فروشی است، می گويد از آن زمان تا به حال شاهد تغييرات فراوانی بوده، مثلا خيلی از مسائلی که در گذشته اجازه انتشار نداشتند اين روزها بدون محدوديت منتشر می شوند.

اما چاو گو بيو، روزنامه نگار سابق و استاد روزنامه نگاری کنونی دانشگاه پکن با آقای ليو هم عقيده نيست. وی در يکی از مقاله های شگقتی آفرين و جسورانه خود، تبليغات رسانه های دولتی چين را با تبليغات نازی ها مقايسه کرده و بدين ترتيب باعث شده نامش در ليست سياه حکومت ثبت شود و مطبوعات از درج و انعکاس ديدگاهها و نظرات وی منع شوند.

او می گويد: "اداره تبليغات، رسانه ها را از بکارگيری کلماتی چون دموکراسی، حقوق بشر و آزادی منع می کند. اين کنترل شديد و اعمال محدوديت از يک سو نشان ضعف دولت حاکم است ولی از سوی ديگر همين توانايی و توفيق در مهار و کنترل مطبوعات، خود، قدرتمندی غير قابل انکار نظام حاکم را نشان می دهد."

بايد به موضوعاتی اشاره شود که درجهت منافع ملی است. اين چيزی نيست که به ما تحميل شود بلکه به آن عادت کرده ايم و با آن بزرگ شده ايم. اين يک شيوه و يا خط ويژه دولت يا مشی شخصی من نيست. به نظر من هيچ فرقی نمی کند و اين دو يکی هستند چانلو يو، مجری شوی تلويزيونی در چين

در هر حال، اين روزها توجه مردم چين به سياست کمتر شده و درعوض، بازار سرگرمی ها و وقت گذرانی های بی خطر و در عين حال بی محتوا در رسانه های همگانی و مطبوعات رونق گرفته است. شرکت های برنامه ساز خارجی هم به تازگی اجازه يافته اند در شرکت های چينی شريک شوند. رووان سايمونز، تحليلگر امور چين ايجاد اين آزادی عمل را گام کوچکی در جهت گشايش فضای موجود تلقی می کند.

او می گويد: "اين گشايش هر چند کوچک چشم انداز گشايشهای آينده است که قطعا صنعت رسانه ای چين، و نه عرصه خبررسانی، را تحت تاثير قرار خواهد داد. پيشرفت در عرصه آموزش، سرگرمی، ورزش و موسيقی اتفاقی است که نسلهای آينده از آن سود بسيار خواهند برد."

اگرچه مسائل سياسی برای مردم چين غير قابل دسترسی است اما درساير عرصه ها، به برکت رونق بازار آزاد، يک رقابت عادلانه در جريان است. اين ماجرای اصلاحات سه دهه اخير در چين است که البته رسانه ها هم ازآن مستثنی نيستند. افراد شجاعی در چين، هستی خود را فدای تغيير وضع موجود کرده اند. اما امروز، آن ها حکم مجروحان عرصه نبردی را دارند که برنده آن کماکان نظام حاکم است.