صادق صبا تحليلگر مسائل ايران و منطقه در بی بی سی

آيت الله سيستانی از جناح های سياسی عراق خواست هرچه زودتر دولت اين کشور را تشکيل بدهند

تاخير پنج هفته ای در افتتاح مجمع ملی عراق و همچنين تشکيل نشدن دولت جديد اين کشور نگرانی های زيادی در بين مردم عراق و به خصوص شيعيان اين کشور ايجاد کرد.

ظاهرا رهبران سه جناح اصلی که بيشترين سهم را در مجمع ملی عراق خواهند داشت (يعنی شيعيان، کردها و گروه اياد علاوی نخست وزير فعلی عراق) نتوانستند که درباره تقسيم مقامهای دولتی و مسائل ديگر به توافق برسند.

ولی به نظر می رسد که اظهارات روز شنبه آيت الله علی سيستانی، مهمترين مرجع دينی شيعيان عراق، در ديدارش با برخی از نمايندگان منتخب مردم عراق باعث شد که رهبران سياسی اين کشور موقتا اختلافات خود را کنار بگذارند و حال تصميم بگيرند که مجمع ملی عراق ده روز ديگر سرانجام افتتاح شود.

حامد الخفاف، سخنگوی آيت الله سيستانی، به بی بی سی گفت که آيت الله سيستانی در اين ديدار از همه جناح های عراق خواست که هرچه زودتر دولت اين کشور را تشکيل بدهند.

به گفته آقای خفاف، آيت الله سيستانی به نمايندگان منتخب عراق يادآور شد که مردم عراق انتظار دارند هرچه سريعتر گروه های سياسی اين کشور به توافق دست يابند.

"اتحاد ايجاد شود"

مضر شوکت، يکی از نمايندگان سنی مذهب که با آيت الله سيستانی ملاقات کرده نيز گفت آيت الله سيستانی اظهار داشت که مردم عراق نياز دارند در بين جناح های سياسی اين کشور اتحاد ايجاد شود.

فواز الجربه، يکی ديگر از نمايندگان اهل تسنن که او هم در اين ديدار حضور داشته، گفت آقای سيستانی يادآور شد که گروه های سياسی بايد منافع مردم عراق را مقدم بشمارند.

حال اگر جناح های سياسی عراق نتوانند تا ده روز ديگر درباره ترکيب دولت جديد عراق به توافق برسند، مجمع ملی اين کشور ممکن است که افتتاح شود و ادامه مذاکرات در مجلس اين کشور ادامه يابد.

خواست شيعيان

شيعيان عراق، که کمی بيش از نيمی از آرا انتخابات اخير را کسب کردند، می خواهند که ابراهيم جعفری، رهبر حزب الدعوه عراق، مقام مهم نخست وزيری را کسب کند. البته شيعيان پس از مدتها اختلافات درونی به اين توافق دست يافتند. ولی ممکن است که اختلافات درونی شيعيان در موقع تقسيم مقامهای وزارت بار ديگر بروز کند.

با توجه به اختلافات موجود بين جناح های سياسی عراق به نظر می رسد که به رغم اعلام تاريخ افتتاح مجمع ملی در روز شانزدهم مارس مذاکرات سخت و پيچيده ای همچنان در پيش است

شيعيان در عين حال برای کسب مقام نخست وزيری به حمايت کردها احتياج دارند چون از دوسوم آراء در مجمع ملی برخوردار نيستند.

شرط کردها برای حمايت از خواست شيعيان

کردها، که حدود يک چهارم آرا را در اختيار دارند، به نظر می رسد در صورتی حاضر به حمايت از کانديدای شيعيان برای نخست وزيری هستند که مقام رياست جمهوری عراق به آنان تعلق يابد.

کردها همچنين خواستار فدراليسم هستند و معتقدند که شهر کرکوک بايد بخشی از کردستان خود مختار باشد.

اختلاف ديگر کردها با شيعيان بر سر نقش اسلام در حکومت آينده عراق است. کردها بارها گفته اند که با تشکيل يک حکومت اسلامی در عراق مخالفت خواهند کرد و خواستار جدايی دين از دولت اند.

آنها اخيرا بار ديگر تاکيد کردند در صورتی از کانديدای شيعيان برای مقام نخست وزيری حمايت می کنند که شيعيان تعهد بدهند که يک دولت اسلامی را تحميل نخواهند کرد.

نقش اعراب در دولت آينده

مشکل ديگر بر سر راه تشکيل دولت عراق، نقش اعراب اهل تسنن در آينده اين کشور است.

اغلب سنی ها انتخابات اخير را تحريم کردند و شورشيان عراق نيز اغلب از اعراب سنی هستند.

اما سخنگوی آيت الله سيستانی گفت که او تاکيد کرده است سنی ها بايد در دولت جديد عراق، طبق موقعيت خود در جامعه حضور داشته باشند.

نحوه تشکيل دولت

طبق قانون اساسی موقت عراق، مجمع ملی پس از تشکيل بايد رييس جمهوری و دو معاون او را انتخاب کند. سپس رييس جمهور و معاونانش بايد نخست وزير را برگزينند. آنگاه نخست وزير بايد اعضای کابينه خود را انتخاب کند و برای تاييد به مجمع ملی معرفی کند.

بنابر اين با توجه به اين اختلافات بين جناح های سياسی به نظر می رسد که به رغم اعلام تاريخ افتتاح مجمع ملی در روز شانزدهم مارس مذاکرات سخت و پيچيده ای همچنان در پيش است.