نیواستیتسمن: غرب از ایران بیشترین واهمه و کمترین شناخت را دارد

در معرفی گزارش اصلی این مجموعه که تحت عنوان "در داخل ایران" به قلم مازیار بهاری منتشر شده، آمده است که ایران کشوری است که غرب از آن بیشترین واهمه و کمترین شناخت را دارد.

نویسنده این گزارش می نویسد که با اینکه چهل سال ایرانی بوده، اما همچنان سیاست، اقتصاد، جامعه و تقریبا تمامی جنبه های این کشور را ابهام آور می داند.

به گفته نویسنده، تناقض و معیارهای دوگانه بر تمامی جنبه های حیات اجتماعی و سیاسی ایرانیان سایه افکنده و اقتصاد این کشور نیز گرفتار نابسامانی است.

در ادامه این گزارش، نمونه هایی از شرایط زندگی شهروندان تهران و مسایل و مشکلات اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و شخصی آنان تصویر شده است.

نویسنده در پایان گزارش خود می نویسد که پس از یک روز طولانی و داغ، آرزو می کرد که زندگی در ایران ساده تر بود.

دیدگاه دولت نسبت به اقتصاد

در بخش دیگری از این مجموعه، گزارشی در باره شرایط اقتصادی ایران به قلم رابرت تیت منشر شده است.

نویسنده با اشاره به یکی از گفته های آیت الله خمینی، عنوان "اقتصاد برای خر است" را برای مقاله خود انتخاب کرده و نوشته است، تا زمانی که نفت همچنان به بهایی بالا معامله می شود، ایران استطاعت آن را دارد که دیدگاه رایج اقتصادی را تحقیر کند.

به گفته نویسنده مقاله، نام محمود احمدی نژاد به هر دلیلی در تاریخ ثبت شود، قطعا به دلیل نبوغ اقتصادی او نخواهد بود و در واقع رئیس جمهور ایران بی اعتنایی به موازین علم اقتصاد را به عنوان نشان افتخار برای خود تلقی می کند.

	نیواستیتسمن: احمدی نژاد شعار آیت الله خمینی در مورد علم اقتصاد را آویزه گوش قرار داده است

رابرت تیت می افزاید که آقای احمدی نژاد با دقت هرچه بیشتر شعار آیت الله خمینی در مورد علم اقتصاد را آویزه گوش قرار داده و یک بار نیز گفته است که از خداوند می خواهد که هرگز در مورد علمی که به نظر او ابزار تسلط غرب است، چیزی نداند.

به نظر نویسنده، دلیل این برخورد آقای احمدی نژاد با مسایل اقتصادی سیاست عوامگرایانه اوست که توصیه های کارشناسان اقتصادی را صرفا دستورالعملی برای ایجاد بی عدالتی اجتماعی می داند در حالیکه در برنامه های انتخاباتی خود وعده داده بود بی عدالتی را از میان بردارد و نفت را سر سفره مردم بگذارد.

در این مقاله، با اشاره به انحلال سازمان مدیریت و برنامه ریزی و برکناری مدیران با تجربه، آمده است که دولت محمود احمدی نژاد عواید سرشار نفت را به سوی طرح های دولتی در مناطق توسعه نیافته سرازیر کرد، حداقل دستمزد را افزایش داد، نرخ بهره بانکی را تا کمتر از نرخ تورم قیمت ها کاهش داد و در واکنش به الزام به اجرای سیاست خصوصی سازی، سهام شرکت های دولتی را با نام سهام عدالت بین مردم توزیع کرد.

نویسنده می افزاید که نتیجه این سیاست ها کسری عظیم بودجه، کندی نرخ رشد، افزایش بیکاری و تشدید تورم بوده است که به گفته اقتصاددانان از اقدام احمدی نژاد در تزریق نقدینگی به اقتصاد ایران ناشی شده است به نحوی که حتی آمار دولتی هم نرخ تورم را 27 درصد اعلام کرده و اخیرا نیز برخی مقامات دولتی گفته اند که میزان واقعی بیکاری در ایران احتمالا سه برابر نرخ اعلام شده 10 درصد است.

شرایط نگران کننده و تصویر مساعد

در این مقاله آمده است که وخامت شرایط اقتصادی با ناخرسندی از گرانی سرسام آور بهای مواد غذایی و مسکن همراه شده و تصمیم دولت به جیره بندی بنزین نیز، که معلول افزایش شدید بهای بنزین وارداتی و کمبود ظرفیت پالایشگاه های داخلی بوده، و خاموشی های برق بر این ناخرسندی افزوده است.

نویسنده مقاله می افزاید که اگرچه شرایط اقتصادی ایران نگران کننده به نظر می رسد، اما آقای احمدی نژاد به گونه ای اعجاب آور تصویری مساعد را از وضعیت این کشور ترسیم می کند که همیشه هم با واقعیات منطبق نیست.

	احمدی نژاد از حمایت رهبر جمهوری اسلامی برخوردار بوده است

به عنوان مثال، هنگامی که برخی از نمایندگان مجلس از گرانی گوجه فرنگی گله کردند، رئیس جمهور از آنان خواست از سبزی فروشی محله او خرید کنند که قیمت کمتری را مطالبه می کند اما وقتی من چند روز بعد به این مغازه مراجعه کردم، فروشنده گفت که گوجه فرنگی نمی آورد چون مشتریان به قیمت فعلی آن را نمی خرند.

با اینهمه، به گفته نویسنده مقاله، ممکن است رئیس جمهور دلایل خوبی برای احساس آرامش داشته باشد زیرا ادامه افزایش قیمت نفت خام مانع از فروپاشی اقتصاد ایران شده و آیت الله خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی، که در صورت تبدیل مشکلات اقتصادی به عاملی در بی ثباتی از برکناری آقای احمدی نژاد حمایت می کرد، از او خواسته است آماده شود دوره دوم ریاست جمهوری خود را آغاز کند.

نویسنده مقاله اظهار می دارد که چنین حمایتی از رئیس جمهور به این دلیل به عمل می آید که همه مردم از شرایط کنونی ناراحت نیستند و می افزاید که در سفر به مناطق زعفران خیز خراسان، خوشنودی زعفران کاران را مشاهده کرد زیرا آقای احمدی نژاد بهای خرید این محصول را به دوبرابر افزایش داده و باعث بهبود وضع معیشتی کشاورزان و کارگران زعفران چین شده بود.

به گفته نویسنده، چنین افرادی رئیس جمهور را منجی خود می دانند اما دیدگاه آنان با نظر بسیاری از اقتصاد دانان تفاوت بسیار دارد، نظری که در گزارش اخیر صندوق بین المللی پول انعکاس یافته و حاوی این هشدار است که در صورت کاهش بهای نفت، "سیاست های نامناسب اقتصادی" ایران قابل دوام نخواهد بود.

نویسنده گزارش در عین حال نتیجه می گیرد که بعید است که قضاوت صندوق بین المللی، یعنی نهادی که آقای احمدی نژاد به تخصص آن اعتقادی ندارد، خواب او را پریشان کند.

برنامه هسته ای شاه

بخش دیگری از مجموعه گزارش نیواستیتسمن حاوی متن مصاحبه با اکبر اعتماد، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران از سال 1974 تا 1978، است که از او با عنوان مشاور انرژی اتمی شاه و پدر برنامه های هسته ای ایران نام برده شده است.

در مقدمه این مصاحبه آمده است که با افزایش بهای نفت خام در اوایل دهه 1970، شاه ایران تصمیم گرفت به عنوان بخشی از برنامه های جاه طلبانه توسعه اقتصادی و تقویت بنیه نظامی کشور، یک طرح وسیع انرژی هسته ای را نیز زیر نظر آقای اعتماد به جریان بیاندازد با این هدف که با ساخت یک رشته نیروگاه اتمی در یک دوره بیست ساله، بیست و سه هزار مگاوات برق از این طریق تولید کند.

	اعتماد: شاه معتقد بود که نباید نفت تنها برای تولید انرژی سوزانده شود

در این مقاله آمده است که برای تحقق این هدف، چند قرارداد بین ایران و سازندگان نیروگاه های اتمی در اروپا و آمریکا امضا شد و گفته می شود که در سال 1974، دولت ایران یک میلیارد دلار در یک کنسرسیوم اروپایی برای غنی سازی اورانیوم سرمایه گذاری کرد.

نیواستیتسمن می افزاید که وقوع انقلاب اسلامی در سال 1979 باعث توقف ناگهانی این برنامه شد، بسیاری از همکاران آقای اعتماد به خارج گریختند یا پس از محاکمات مختصر، اعدام شدند و خود او نیز به فرانسه رفت اما خروج از ایران باعث تلخکامی رئیس پیشین سازمان انرژی اتمی نشده که در حال حاضر، آمریکا و اروپاییان را مسئول بحران هسته ای ایران می داند و معتقد است که غرب به حق حاکمیت ایران احترام نمی گذارد و در نتیجه، طبیعی است که ایرانیان نیز به غرب اعتماد نداشته باشند.

در این مصاحبه، آقای اعتماد تاریخچه مختصری از فعالیت های هسته ای ایران از سال 1953 تا دهه 1970 را شرح می دهد و می گوید که شاه در نظر داشت با برخورداری از نیروگاه های هسته ای، نیاز روز افزون جمعیت رو به رشد ایران به برق را تامین کند.

وی می گوید که شاه عقیده داشت که نباید از نفت صرفا به عنوان یک منبع تولید انرژی استفاده شود بلکه نفت را یک ماده صنعتی و منابع آن را محدود می دانست و فکر می کرد که همه باید در صدد یافتن منابع انرژی جایگزین باشند.

در مورد نگرش دولت آمریکا، اکبر اعتماد می گوید که مقامات آمریکایی با سیاست هسته ای شاه موافق بودند هرچند ملاحظاتی نیز در این زمینه داشتند و می افزاید که مذاکرات ایران با آمریکا از سال 1974 آغاز شد و آمریکاییان از ابتدا این پیش شرط را گذاشته بودند که باید بر چرخه تولید سوخت هسته ای ایران کنترل داشته باشند.

شاه و تسلیحات هسته ای

رئیس پیشین سازمان انرژی اتمی ایران می گوید در عین حال، دولت های جرالد فورد و جیمی کارتر به طور خصوصی به ایران می گفتند که با برنامه های اتمی این کشور مساله ای ندارند اما مشکل در این بود که دو کشور یوگوسلاوی و مصر منتظر شرایط همکاری آمریکا با ایران بودند تا آن را در قراردادهای خود منظور دارند و به همین دلیل نیز گنجاندن پیش شرط های محدود کننده در همکاری آمریکا با ایران ضرورت داشت.

در همانحال، اکبر اعتماد می گوید که همواره ظنین بوده است که شاه برنامه ساخت بمب اتمی را در سر می پرورانده و به همین دلیل، در صد برآمد او را از این تصمیم منصرف سازد.

	اعتماد: حمله به ایران برنامه هسته ای را متوقف نمی کند

آقای اعتماد می گوید برای این منظور، از شاه خواست تا هر هفته چند ساعت در مورد فن آوری اتمی به او درس بدهد و خطرات تسلیحات اتمی را یادآور شود اما اظهار می دارد که به این نتیجه رسید که اگر شاه در قدرت باقی می ماند، ایران اسلحه هسته ای تولید می کرد.

در مورد برنامه هسته ای جمهوری اسلامی، اکبر اعتماد آمریکا و اروپا را به منزوی کردن ایران متهم می کند و می گوید که از اینکه پژوهشگران ایرانی توانسته اند بدون کمک خارجی به فن آوری هسته ای دست یابند احساس غرور می کند.

آقای اعتماد سیاست غرب در مورد ایران را مورد انتقاد قرار می دهد و اظهار می دارد که این روش باعث می شود دولت ایران به سوی ساخت اسلحه هسته ای روی بیاورد و می افزاید که ارائه امتیازات گسترده تری شامل تضمین امنیتی باعث تمایل بیشتر جمهوری اسلامی به مذاکره و مصالحه خواهد شد.

اکبر اعتماد تاکید می ورزد که بحران هسته ای ایران تنها از راه های دیپلماتیک قابل حل و فصل است و می افزاید که حمله نظامی به ایران باعث تضعیف دولت این کشور نمی شود و برنامه های هسته ای را هم متوقف نمی کند بلکه یک بحران جدید منطقه ای، با عواقب نامعلوم را در پی خواهد آورد.