احمد زیدآبادی تحلیلگر مسائل ایران و خاورمیانه

	البرادعی هر سه ماه یک بار تازه ترین تحولات مربوط به فعالیت اتمی ایران را گزارش می دهد

آقای برادعی در گزارش خود ضمن ذکر جزئیاتی از برنامه هسته ای ایران، همچنان نسبت به عدم دسترسی آزاد بازرسان بین المللی به برخی پروژه های حساس اتمی ایران، عدم دریافت اطلاعات کافی از سوی ایران درباره جنبه های ابهام آمیز برنامه اتمی و ادامه غنی سازی اورانیوم به رغم درخواست شورای امنیت سازمان ملل اظهار نارضایتی و یا نگرانی کرده است.

بدین ترتیب پیامد انتشار گزارش مدیرکل آژانس برای ایران، چیزی جز حفظ اجماع بین المللی، افزایش فشارهای سیاسی و تشدید تحریم های اقتصادی علیه آن نخواهد بود.

با وجود این هنوز علامتی از اینکه ایران بخواهد در برنامه هسته ای خود تجدید نظر کند، دیده نمی‌شود و سیاست نظام جمهوری اسلامی همچنان دستیابی به چرخه کامل سوخت هسته ای به بهای تحمل فشارهای سیاسی و اقتصادی است.

در واقع دولتمردان ایرانی تا کنون بر این نظر پافشاری کرده اند که تحریم های اعمال شده از سوی شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران، تاثیر چندانی بر اقتصاد کشور به جا نگذاشته و از این جهت، فواید ناشی ازادامه برنامه هسته ای بر جنبه های زیان آور آن می چربد.

با این حال افزایش کم سابقه تورم، گرانی سرسام آور کالاهای اساسی مورد نیاز مردم، ورشکستگی بنگاه های تولیدی و در مجموع نابسامانی اقتصادی کشور به رغم درآمدهای خارق العاده نفتی، سبب شده است که برخی از افراد متنفذ در هیات حاکمه به تاثیر تحریم های بین المللی بر اقتصاد کشور اذعان کنند.

برای نمونه احمد توکلی رئیس مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی و از نمایندگان شاخص طیف موسوم به اصول گرایان، در نطق هفته گذشته خود در مجلس، تاثیر تحریم های بین المللی بر اقتصاد ایران را تشریح کرد و نتیجه گرفت که: "تحریم ها برای تحریم کنندگان کم هزینه و برای ما پر هزینه است."

اظهارات آقای توکلی اما با واکنش منفی محمد جواد لاریجانی رئیس مرکز مطالعات فیزیک نظری مواجه شد. وی در این باره گفت: "من از این اظهارات تعجب کردم و بعید می دانستم ایشان چنین نظر ناپخته ای را بیان نماید که مشوق دشمنان ما در ادامه این مسیر خصمانه شود."

ظاهرا قانون نانوشته ای در سطح مقام های رسمی ایران وجود دارد که بر اساس آن نباید به تاثیر تحریم های بین المللی علیه ایران به طور علنی اعتراف کرد، زیرا چنین اعترافی سبب تشویق "غربی‌ها و بخصوص آمریکایی ها" برای ادامه فشار اقتصادی بر ایران خواهد شد.

آقای لاریجانی که مرکزمطالعاتی تحت مدیریت او در گزارش های آقای برادعی مرتبط با برنامه هسته ای ایران معرفی شده است تاکید کرد: "امیدوارم غربی ها بخصوص آمریکایی ها برداشت نادرستی از این اظهارنظر نداشته باشند، زیرا تصمیم ایران در پیشبرد توان هسته ای کشور بسیار قاطع و استراتژی جمهوری اسلامی درست است."

واکنش آقای لاریجانی به سخنان آقای توکلی در واقع نفی تاثیر تحریم های بین المللی بر اقتصاد ایران نبود، بلکه اعتراض به این مساله بود که چرا آقای توکلی به این مساله اذعان کرده است.

اظهارات آقای لاریجانی نشان داد که ظاهرا قانون نانوشته ای در سطح مقام های رسمی ایران وجود دارد که بر اساس آن نباید به تاثیر تحریم های بین المللی علیه ایران به طور علنی اعتراف کرد، زیرا چنین اعترافی سبب تشویق "غربی‌ها و بخصوص آمریکایی ها" برای ادامه فشار اقتصادی بر ایران خواهد شد.

احتمالا به همین علت است که محمود احمدی نژاد رئیس جمهور ایران، بیش از سایر مقام‌های جمهوری اسلامی بر بی اهمیت بودن قطعنامه های الزام آور شورای امنیت علیه برنامه هسته ای ایران پافشاری می کند و آنها را "مشتی کاغذ پاره" می نامد.

اما تاکید بر بی اثر بودن تحریم های بین المللی بر اقتصاد ایران برای شخص آقای احمدی نژاد مشکل زا خواهد شد، چرا که اگر عوامل بیرونی از جمله تحریم های جهانی نقشی در وخامت اقتصادی ایران نداشته باشد، آن گاه همه مشکلات اقتصادی ایران به حساب عملکرد نادرست آقای احمدی نژاد نوشته خواهد شد.

قاعدتا نسبت دادن بخشی از مشکلات اقتصادی ایران به تحریم های بین المللی به معنای شریک کردن همه مدافعان برنامه هسته ای ایران در بروز مشکلات اقتصادی است و این مساله، مسئولیت آقای احمدی نژاد در پاره ای از معضلات اقتصادی را کمتر می کند.

با این حال آقای احمدی نژاد تاکنون ترجیح داده است که سهم تحریم های بین المللی بر مشکلات اقتصادی ایران را در حد صفر نشان دهد، گو اینکه تلاش کرده است تا نابسامانی اقتصاد ایران را کم اهمیت جلوه دهد و یا آن را به حساب کارشکنی رقبای سیاسی خود بگذارد.

به هر حال موج جدید تحریم هایی که ممکن است گزارش تازه آقای برادعی و یا رد بسته پیشنهادی گروه ۱+۵ از سوی جمهوری اسلامی، علیه ایران به دنبال داشته باشد، ناگزیر بحث تاثیر تحریم ها بر اقتصاد ایران را جدی تر خواهد کرد.

شاید در آن شرایط آقای احمدی نژاد هم برای رفع مسئولیت از خود در زمینه بخشی از مشکلات اقتصادی، به تاثیر تحریم ها اعتراف کند، اما چنین اعترافی به مثابه شالوده شکنی از مهم ترین تصمیم دوران ریاست جمهوری وی یعنی شکستن تعلیق غنی سازی اورانیوم و اذعان به پرهزینه بودن چنین تصمیمی خواهد بود.