احمد زیدآبادی تحلیلگر مسائل ایران خاورمیانه

	آقای متکی گفته در دیدار خود با آقای میلیبند از او خواسته که کشورهای 5+1 وارد "مرزهای ممنوعه" نشوند

آقای متکی با اعلام اینکه ایران هنوز نامه ای از طرف گروه ۱+۵ دریافت نکرده است، با نقل ماجرای مذاکرات ماه گذشته خود با دیوید میلیبند، وزیر خارجه بریتانیا در جریان اجلاس همسایگان عراق در کویت گفته است: "در ملاقاتی که آقای میلیبند وزیر خارجه انگلیس در کویت با بنده داشت عنوان کرد که در دوم می جلسه ای در لندن برگزار خواهیم کرد و بنا داریم نامه ای را برای تهران بنویسیم و من به ایشان گفتم شما وقوف دارید که کلمه ممنوعه چیست و توجه داشته باشید که وارد مرزهای ممنوعه نشوید."

با این حال به نظر می رسد وزیران خارجه گروه ۱+۵ در اجلاس جمعه گذشته خود در لندن به خلاف توصیه آقای متکی وارد "مرزهای ممنوعه" مورد نظر وزیر خارجه ایران شده و در مقابل ارائه مشوق های تازه ای به ایران بر لزوم تعلیق غنی سازی اورانیوم در طول دوره مذاکره با این کشور تاکید کرده اند.

در واقع جزئیات بسته پیشنهادی جدید به ایران هنوز فاش نشده و آقای میلیبند هم گفته است که بسته فقط در اختیار ایران قرار خواهد گرفت، اما سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه فاش کرده است که "نخستین شرط اعضای دائم شورای امنیت و آلمان توقف و تعلیق غنی سازی اورانیوم است."

آقای لاوروف در عین حال گفته است که "رویکرد گروه ۶ این است که ایران می تواند تنها در طول مدتی که گفتگوها ادامه دارد، غنی سازی را به حالت تعلیق درآورد."

درباره مشوق های تازه در بسته پیشنهادی قدرت های بزرگ جهانی به ایران نیز هنوز گزارشی رسمی انتشار نیافته است، اما رسانه ها به نقل از افراد نزدیک به ارائه دهندگان پیشنهاد گزارش داده اند که بسته پیشنهادی تازه چندان متفاوت از بسته پیشنهادی قبلی سه کشور اروپایی نیست و تنها در برخی از زمینه ها بر همکاری بیشتر با تهران تاکید شده است.

رسانه ها گزارش داده اند که بسته پیشنهادی تازه چندان متفاوت از بسته پیشنهادی قبلی سه کشور اروپایی نیست و تنها در برخی از زمینه ها بر همکاری بیشتر با تهران تاکید شده است.

سه کشور فرانسه، بریتانیا و آلمان در ژوئیه سال ۲۰۰۵ میلادی به منظور حل بحران هسته ای ایران یک بسته پیشنهادی به جمهوری اسلامی ایران ارائه کردند که بر اساس آن، ایران در مقابل تعلیق غنی سازی اورانیوم در خاک خود، با محدودیت های کمتری برای دسترسی به تکنولوژی غربی از جمله ساخت رآکتورهای اتمی آب سبک مواجه می شد.

عضویت در سازمان تجارت جهانی، بهبود رابطه با آمریکا و دریافت قطعات هواپیماهای مسافربری از آن کشور، از دیگر مشوق های ارائه شده به ایران بود.

ارائه این بسته به ایران در دوره فترت بین خروج محمد خاتمی از کاخ ریاست جمهوری و ورود محمود احمدی نژاد به آن، کمکی به پذیرش آن از طرف جمهوری اسلامی نکرد و دولت تازه کار ایران ضمن رد خشمگینانه بسته اروپایی، تعلیق مراحل مختلف غنی سازی اورانیوم ابتدا در تاسیسات اصفهان و سپس در تاسیسات نطنز را به طور یک جانبه شکست.

کشورهای اروپایی شکستن تعلیق غنی سازی اورانیوم را نقض تفاهمنامه های سعدآباد، پاریس و بروکسل که بین آنها و دولت آقای خاتمی امضا شده بود دانستند و با همکاری آمریکا و دیگر اعضای شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی پرونده هسته ای ایران را به شورای امنیت سازمان ملل کشاندند.

شورای امنیت تا کنون با صدور چهار قطعنامه خواستار تعلیق غنی سازی اورانیوم در ایران شده که سه مورد از آنها تحریم های مختلفی را علیه ایران به تصویب رسانده است.

در طول سه سالی که از رد بسته پیشنهادی اروپا به ایران می گذرد، قدرت های بزرگ جهانی ضمن گسترش تدریجی تحریم های اقتصادی علیه ایران، از طریق تشکیل گروه ۱+۵ ساز و کار جدیدی برای حفظ اجماع خود در برابر برنامه هسته ای ایران و باز گذاشتن راه دیپلماسی پدید آورده اند.

هر چند اختلاف نظرهایی در بین گروه ۱+۵ در مورد چگونگی مقابله با ایران بروز کرده، اما روند تحولات نشان می دهد که اعضای مختلف این گروه با انعطاف های مقطعی خود توانسته اند اجماع نظر خود را در مورد ضرورت تعلیق غنی سازی اورانیوم در ایران حفظ کنند.

در حقیقت بسته پیشنهادی تازه گروه ۱+۵ به ایران در اجلاس لندن، نشانگر آن است که اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل به رغم اختلاف های درونی خود هنوز می توانند درباره بحران هسته ای ایران به توافق دست یابند.

در مجموع پیشنهادهای قبلی کشورهای اروپایی نیز تعلیق غنی سازی تا به نتیجه رسیدن مذاکرات درخواست شده بود. مذاکراتی که با آغاز تعلیق از سوی ایران شروع می شود، اما هیچ ضرب الاجلی برای پایان آن قابل تصور نیست.

در این میان، به نظر می رسد که هر چه مواضع شش قدرت بزرگ جهانی به یکدیگر نزدیک تر می شود، کار دولت ایران برای نادیده گرفتن پیشنهادهای آنها نیز سخت تر می شود.

از این لحاظ بسته پیشنهادی تازه به ایران هر چند که نام بسته تشویقی به خود گرفته، اما برای جمهوری اسلامی جز انبوه تر شدن مشکلات پیامدی در بر نخواهد داشت.

موضع رسمی جمهوری اسلامی تا کنون ادامه غنی سازی اورانیوم به هر بهایی بوده است. به عبارت دیگر رهبران ایران روشن ساخته اند که در مقابل هیچ نوع مشوقی حاضر به تعلیق مجدد غنی سازی اورانیوم نیستند.

از این جهت تردید اندکی درباره رد رسمی بسته پیشنهادی گروه ۱+۵ از طرف ایران وجود دارد. اینکه در بسته پیشنهادی تاکید شده است که ایران فقط در طول مذاکرات غنی سازی اورانیوم را تعلیق کند نیز تاثیری بر اصل ماجرا نمی‌گذارد. چرا که در مجموع پیشنهادهای قبلی کشورهای اروپایی نیز تعلیق غنی سازی تا به نتیجه رسیدن مذاکرات درخواست شده بود، مذاکراتی که با آغاز تعلیق از سوی ایران شروع می شود، اما هیچ ضرب الاجلی برای پایان آن قابل تصور نیست.

از این رو به نظر نمی رسد که بسته پیشنهادی تازه ۱+۵ به ایران، راه حل مسالمت آمیز بحران هسته ای ایران را بگشاید، بلکه به عکس آن را پیچیده تر می کند.

با رد رسمی بسته پیشنهادی تازه، قاعدتا آمریکا و متحدان غربی آن بیش از پیش بر مشکوک بودن برنامه هسته ای ایران اصرار خواهند کرد و روسیه و چین نیز مجبور به همراهی بیشتر با آنان خواهند شد.

در این میان ارائه بسته پیشنهادی متقابل از سوی ایران که ظاهرا برای مقابله با ابتکار اجلاس لندن تدوین شده است و به احتمال زیاد از تاکید بر بلندپروازی های بین المللی دولت آقای احمدی نژاد خالی نخواهد بود، سبب نارضایتی عمیق تر اعضای ۱+۵ از رفتار جمهوری اسلامی خواهد شد و روند بحران فزاینده برنامه هسته ای ایران را به پیش خواهد برد. روندی که ممکن است با تشدید بی سابقه تحریم ها و یا حتی در بدترین حالت، تهدید به استفاده از زور همراه باشد.