احمد زيدآبادی

	محمود احمدی نژاد می گوید تحریم های علیه ایران تغییری در سیاست هسته ای ایران نخواهد داد

از يک سو محمود احمدی نژاد، رئيس جمهور ايران، با ناديده گرفتن فشارهای جهانی، از عزم راسخ جمهوری اسلامی برای نهايی کردن برنامه هسته ای خود سخن می گويد و برخی نمايندگان مجلس و فرماندهان رده ميانی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، احتمال بستن تنگه هرمز در صورت تشديد فشارها عليه ايران را مطرح می کنند، اما از سوی ديگر، مقام های مذاکره کننده ايرانی در پرونده هسته ای در اظهارنظرهای خود احتياط به خرج داده و بر لزوم ازسرگيری مذاکرات با قدرت های بزرگ جهانی برای حل بحران هسته ای تاکيد می کنند.

افزون بر اين، مقام های جمهوری اسلامی در باره خطر رويارويی نظامی ايران و آمريکا نيز نظر واحدی ندارند.

در حالی که شمار زيادی از مسئولان ايرانی بويژه رئيس جمهور، گزارش های رسانه ای مربوط به احتمال حمله نظامی آمريکا به ايران و تقويت نيروهايی آمريکايی در منطقه خليج فارس را صرفا جنگ روانی جهان غرب عليه ايران به منظور تسليم شدن آن تلقی می کنند، محسن رضايی فرمانده سابق سپاه پاسداران و دبير فعلی مجمع تشخيص مصلحت نظام، برخورد آمريکا با ايران را قطعی می داند و حمله نظامی را نيز بخشی از اين برخورد تلقی می کند.

	از نظر برخی قطعنامه اخیر شورای امنیت علیه ایران آنقدر شدید نیست

آنچه در اين ميان بسيار قابل توجه و در عين حال مبهم به نظر می رسد ادامه اظهارات تند آقای احمدی نژاد درباره برنامه اتمی ايران و انتقاد محافل قدرتمندی در هيئت حاکمه ايران از وی به دليل اظهاراتش در مورد برنامه اتمی ايران است.

برای نمونه روزنامه همشهری که توسط حسين انتظامی سخنگوی شورای عالی امنيت ملی اداره می شود، چند هفته پيش طی سرمقاله ای، ضمن حمله به استراتژی هيئت مذاکره کننده قبلی ايران در مقابل برنامه هسته ای، از نحوه عملکرد آقای احمدی نژاد نيز در مورد بحران هسته ای انتقاد کرد و استراتژی وی را «استراتژی سخنرانی های داغ» نام نهاد.

نکته عجيب در سرمقاله همشهری اين بود که استراتژی علی لاريجانی دبير شورای عالی امنيت ملی به عنوان بهترين راهکار پيشبرد برنامه هسته ای ايران معرفی شده بود، در حالی که بسياری از تحليلگران، ارجاع پرونده ايران به شورای امنيت سازمان ملل را نتيجه عملکرد وی می دانند.

در واقع سرمقاله همشهری در بردارنده اين پيام بود که بين آقای لاريجانی و آقای احمدی نژاد بر سر پرونده هسته ای ايران اختلافاتی بروز کرده است و برخی نيز از آن چنين برداشت کردند که شورای عالی امنيت می کوشد تا از پذيرش مسئوليت صدور قطعنامه شورای امنيت عليه ايران شانه خالی کند و «سخنرانی های داغ» رئيس جمهور را باعث اصلی ماجرا معرفی کند.

روزنامه جمهوری اسلامی نيز که توسط مسيح مهاجری مديريت می شود، همزمان با همشهری، سخنرانی های مکرر آقای احمدی نژاد در شهرهای دور افتاده را در باره برنامه اتمی ايران به باد انتقاد گرفت و اين نوع برخورد را نه تنها باعث سخت تر شدن روند پرونده اتمی دانست بلکه آن را به تلاش رئيس جمهور به منظور پنهان کردن ضعف های دولت خود نسبت داد.

	بسیاری از تحلیلگران ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت را نتیجه عملکرد علی لاریجانی می دانند

از آنجا که به نظر نمی رسد روزنامه جمهوری اسلامی نماينده جريان سياسی مشخصی در درون نظام حاکم بر ايران باشد، شايد انتقاد آن از موضع گيری های اتمی آقای احمدی نژاد کم اهميت به نظر برسد، اما نبايد از ياد برد که روزنامه جمهوری اسلامی معمولا در مراکز حساس جمهوری اسلامی از جمله در سپاه پاسداران توزيع می شود و مدير مسئول آن نيز رابطه ای ديرينه با مقام های ارشد نظام دارد.

علاوه براين، روزنامه جمهوری اسلامی در اغلب مسائل داخلی و بين المللی دارای مواضع فوق افراطی است و به همين علت قاعدتا بايد از مواضع اتمی رئيس جمهور حمايت کند و نه اينکه به انتقاد از آن برخيزد. در واقع، همين نکته، حمله روزنامه جمهوری اسلامی را به مواضع آقای احمدی نژاد قابل تامل می کند.

افزون بر اينها، سايت بازتاب که گفته می شود نيروهای نزديک به محسن رضايی آن را اداره می کنند، به منتقدان سرسخت مواضع اتمی آقای احمدی نژاد پيوسته است. اين سايت که پيش از اين با حرارت از مواضع اتمی رئيس جمهور حمايت می کرد اينک او را يکی از مسئولان اصلی بروز بحران بر سر اين مساله قلمداد می کند.

با اين همه، آنچه در اين ميان معمولا مسکوت می ماند، دايره اختيارات رئيس جمهور ايران برای تصميم گيری عملی در برنامه اتمی ايران است.

اعضای هيئت سابق مذاکره کننده هسته ای ايران بارها اعلام کرده اند که تصميم های اصلی در باره پرونده هسته ای عموما در جلسه ای با حضور همه سران کشور از جمله رهبری صورت می گيرد و يک فرد خاص از جمله رئيس جمهور نمی تواند نقش تعيين کننده ای در اين مورد داشته باشد.

با توجه به اين مساله، در ارتباط با موضع گيری های اتمی آقای احمدی نژاد و انتقاد محافل ذی نفوذ از وی، دو نکته ابهام آميز وجود دارد. نکته نخست اينکه، آيا صرف سخنرانی های تند آقای احمدی نژاد باعث ارجاع پرونده اتمی ايران به شورای امنيت و صدور قطعنامه عليه آن شده، يا آنچه که ايران در ميدان عمل انجام داده است؟

قاعدتا نمی توان گفت که اعضای شورای امنيت فقط به علت اظهارات تند رئيس جمهور ايران و بی توجه به تصميم ايران برای پايان دادن به تعليق غنی سازی اورانيوم اقدام به صدور قطعنامه عليه ايران کرده اند.

بدين ترتيب، آيا انتقاد محافل ذی نفوذ در ايران از محمود احمدی نژاد در کنار دفاع از پايان تعليق غنی سازی اورانيوم و ساير تصميم های مربوط به آن، ابهام آميز به نظر نمی رسد؟

نکته دوم اينکه، وقتی رئيس جمهور ايران می داند که تصميم گيری نهايی درباره برنامه اتمی از حيطه قدرت و اختيارات وی خارج است، چرا می کوشد تا خود را تصميم گيرنده واقعی معرفی کند و به رغم انتقادهای محافل درون نظام، همچنان به اظهارات تند خود در اين باره ادامه دهد؟

از دو ابهام فوق چنين استنباط می شود که احتمالا پرونده هسته ای ايران به صورت دستمايه ای برای تسويه حساب های پيچيده تر و پنهان تر بين نهادهای مختلف در آمده است.