همایش زنان و اینترنت به گفته برگزار کنندگان آن فرصتی است برای بررسی چگونگی بهره وری زنان ایرانی از اینترنت، عکس از نیما افشار نادری

در حالی که ساختار و کارکردهای اینترنت به عنوان یک رسانه آزاد از هدایت های دولتی، به آن موقعیتی برتر به نسبت سایر رسانه ها برای نقش آفرینی داده است، در ایران مشکلات و مسائل خاصی در زمینه اینترنت وجود دارد.

فیلترینگ سایت های اینترنتی به ویژه سایت هایی که به موضوعات زنان می پردازند یکی از عمده ترین موضوعاتی است که اغلب کاربران اینترنت در ایران با آن رو در رو هستند.

فرناز سیفی، روزنامه نگار و یکی از فعالان حقوق زنان در این زمینه با اشاره به فیلتر بودن هر کلمه ای که به نوعی به زن و جنسیت ربط داشته باشد و همزمانی آن با برگزاری همایشی توسط دفتر امور زنان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، این امر را ناشی از برخورد دوگانه با موضوع زنان و اینترنت در ایران می داند.

گفته های فرناز سیفی در باره فیلترینگ و زنان

وی همچنین در گفتگو با سایت فارسی بی بی سی به جنبه دیگری از این موضوع اشاره می کند و آن جایگزینی اینترنت به جای نشریات و رسانه های دیگری است که گاه خود را دچار محذوریت ها یا سانسور می یابند. به این ترتیب اینترنت می تواند بخش هایی از اطلاعاتی را که توسط مراجع دولتی دسترسی به آن ها محدود شده است برای کاربران آشکار سازد و از این نظر می تواند دررشد آگاهی ها و مطالبات اجتماعی زنان موثر باشد.

خانم سیفی همچنین حضور زنان در عرصه وبلاگ نویسی و ظهور سایت های مدافع حقوق زنان را در زمینه آگاهی بخشی به زنان قابل توجه می داند.

به باور این فعال حقوق زنان، همایش زنان و اینترنت در هزاره سوم بیش از آنکه جنبه تحقیقاتی و کاربرد در زمینه سیاست گزاریهای رسانه ای داشته باشد در پی نگاه ایدئولوژیک و کنترلی در این زمینه است.

در همین حال نسرین افضلی، فعال حقوق زنان و دانشجوی مطالعات زنان معتقد است که اگر چه یکی از اهداف این همایش برقراری ارتباط بین زنان کشورهای مسلمان عنوان شده است ولی عملا دسترسی به هر گونه سایتی که کلمه زن در آن به کار رفته باشد ممنوع است.

گفتگوی سایت فارسی بی بی سی با نسرین افضلی

وی با اشاره به این که بخش مهمی از کاربران زن اینترنت در ایران از این رسانه برای برقراری ارتباط و سرگرمی و به ویژه چت کردن استفاده می کنند، گستردگی آن در میان دختران طبقات متوسط و مرفه را بسیار زیاد می داند.

بسیاری از دختران دبیرستانی هر روز سری به اینترنت می زنند و اگرچه از سوی خانواده ها کنترل می شوند ولی این پدیده در میان بسیاری از دختران طبقات مرفه رواج دارد. نسرین افضلی، دانشجوی مطالعات زنان

با این حال وی محدودیت هايی که در فرهنگ عامه برای دختران جهت استفاده از اینترنت وجود دارد را عاملی برای بهره مندی کمتر زنان از اینترنت در ایران می داند ولی با این حال به گفته وی این روند در حال متعادل شدن است.

خانم افضلی معتقد است که برگزاری چنین همایشی نشان می دهد که پدیده اینترنت و چگونگی بهره وری از آن برای دولتمردان دارای اهمیت بسیاری است و روند استفاده زنان از اینترنت به موازات آن در حال افزایش است.

ساقی لقایی، روزنامه نگار و مدیر تحریریه یک سایت مدافع حقوق زنان برگزاری این همایش توسط امور بانوان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را امری غیر عادی می داند و می گوید عنوان همایش در برگیرنده یک نگاه جنسیتی به موضوع است.

گفته های ساقی لقایی در باره همایش زنان و اینترنت

وی در گفتگو با سایت فارسی بی بی سی می گوید وجود تعداد بی شماری از سایت ها و وبلاگ های زنان در ایران بیانگر آن است که فضای اینترنت را می توان از نظر جنسیتی برابر دانست.

به تصور خانم لقایی، به نظر نمی رسد که هدف از این همایش پر رنگ تر کردن حضور زنان در عرصه اینترنت باشد.

وی به همزمانی برگزاری این همایش با طرح موضوعاتی که در عمل فعالیت زنان را محدود می کند اشاره و آن را ناشی از دیدگاه محدود کننده دولتمردان می داند. او در این رابطه به بخشی از سخنان مشاور IT(فن آوری اطلاعات) فرمانده کل سپاه در مراسم افتتاحیه اشاره می کند که اين مقام سپاهی طی آن در مورد آنچه شناخت مشکلات و مضرات اینترنت برای زنان خوانده صحبت کرده و گوشزد کردن آن را یکی از اهداف از این همایش خوانده بود.

اگرچه بیشتر دختران از اینترنت برای برقراری ارتباط با دیگران استفاده می کنند ولی به مرور شکل استفاده از اینترنت توسط زنان در حال تغییر است شهناز هاشمی، استاد ارتباطات

شهنار هاشمی، مدرس ارتباطات در ایران با تاکید بر آنکه ظهور هر پدیده رسانه ای و تکنولوژیکی را سبب ساز تغییراتی در خواسته ها و نیازهای جامعه می داند به همین ترتیب معتقد است اینترنت نیز تاثیراتی در جامعه و زنان ایران داشته است که چنین همایشی با بررسی نتایج یافته ها از سراسر کشور می تواند در درک آنها موثر باشد.

گفتگوی امید حبیبی نیا با شهناز هاشمی در باره اینترنت و زنان ایرانی

وی به کمتر بودن میزان بهره وری زنان از اینترنت در ایران اشاره می کند اما معتقد است که این میزان در حال افزایش است. ضریب نفوذ اینترنت در ایران حدود پانزده درصد است که سی تا چهل درصد کاربران آن زن و عمدتا دختران جوان هستند.

خانم هاشمی می گويد اغلب کاربران زن اینترنت از آن برای برقراری ارتباط با دیگران استفاده می کنند ولی وی در همين حال معتقد است که شکل بهره وری از اینترنت به مرور در حال تغییر است.

وی در مورد کارکردهای سیاسی و اجتماعی اینترنت می گوید که قطعا اینترنت در افزایش مطالبات زنان ایرانی تاثیر داشته است اما دستیابی به میزان آن مستلزم پژوهش است زیرا اینترنت می تواند به افزایش آگاهی های اجتماعی یاری برساند.

در اولین روز همایش زنان واینترنت در هزاره سوم، رحیم صفوی فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در سخنرانی افتتاحیه آن گفت که پیش از این همایشی در این زمینه برگزار نشده بود و این همایش می تواند آغازگر یک حرکت جدید با نگاهی نقادانه به نقش مثبت و منفی اینترنت باشد.

آقای صفوی یکی از اهداف اینترنت توسط غربی ها را انتقال فرهنگ، اندیشه و دیدگاه های غربی در جهان اسلام خواند.

وزیر ارتباطات ایران ادعا می کند که برخلاف کشورهای غربی که سایت های فرهنگی و ایدئولوژیک را فیلتر می کنند در ایران فقط سایت های پورنوگرافیک و خشن فیلتر می شوند

آقای محمد سلیمانی، وزیر ارتباطات و فن آوری اطلاعات، دیگر سخنران مراسم افتتاحیه این همایش بود که با اشاره به آنچه "محدودیت ها و تهدیدهای خاص" در فضای اینترنت خواند، مدعی شد که در کشورهای غربی مطالب فرهنگی و ایدئولوژیکی هدف فیلترینگ قرار می گیرند در حالی که هدف فیلترینگ در ایران جلوگیری از دسترسی به "سایت ها و مطالب مستهجن و خشونت ها" بوده است. وی اشاره ای به سايت های خبری، سياسی و فرهنگی که در ايران مسدود شده نکرد.

وی متوسط کاربرانی که مشتریان سایت های پورنوگرافی هستند را در جهان دو یا سه درصد خواند و در مورد ایران گفت که این میزان پنج درصد است. وزير ارتباطات ايران درباره اينکه چرا آمار مراجعه کنندگان ايرانی به سايت های پورنوگرافی بيش از متوسط جهانی آن است نيزاظهار نظری نکرد.

آقای سلیمانی همچنین از رشد فزاینده کاربران اینترنت در ایران خبر داد و گفت در حالی که سال گذشته شمار کاربران اینترنت در کشور هفت میلیون نفر برآورده شده بود امسال این میزان به یازده میلیون نفر رسیده است.

این همایش که در آن بیست و چهار مقاله ارائه شده، به عنوان مقاله برتر مشخص شده اند و هدف از برگزاری آن "افزایش فرصت های اشتغال، حفظ کیان خانواده، تببین جایگاه زن در نظام اسلامی، ترویج ارزش های دینی و اخلاقی، تسریع در انتقال و تبادل اطلاعات میان زنان مسلمان و افزایش مشارکت درعرصه فن آوری اطلاعات" اعلام شده است، روز سه شنبه به کار خود پايان خواهد داد.