 | | | | | | | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
زنان در دو راهی سنت و تجدد، گفتگویی با کارگردان "سیزده و نیم" | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
نادر داوودی، عکاس و فیلمساز، اخیرا فیلم مستندی را به همراه عباس احمدی تهیه و کارگردانی کرده که "سیزده و نیم" نام دارد. این فیلم در جشنواره جهانی فیلم ونکوور به نمایش درآمد و با استقبال خوب تماشاگران روبرو شد. سیزده و نیم، داستان دخترانی است که در سال 1383 نمایش" سیزده" را در تالار سنگلج تهران به روی صحنه بردند. نمایش سیزده داستان زنان حرمسرای یکی از شاهان قاجار را بازگو می کند که زندگی شان در جلب توجه شاه خلاصه شده است. اما حضور یک زن فرنگی که به سرعت سوگلی شاه می شود، زندگی آنان را آشفته می سازد. از این پس زنان تصمیم می گیرند که لباس فرنگی بپوشند و کلاه بر سر بگذارند تا زن فرنگی را از میدان به در ببرند. فیلم سیزده و نیم، ترکیبی از پشت صحنه نمایش، اجرا و مصاحبه با دخترها است که از سنت و تجدد حرف می زنند و از مشکلات زن بودن در جامعه امروز ایران. به همین مناسبت با نادر داوودی به گفت و گو نشستیم: گفت و گو با نادر داوودی کارگردان فیلم سیزده و نیم فکر ساختن فیلم "سیزده و نیم" از کجا به ذهنتان رسید؟
- نمایش سیزده را در جشنواره هنرهای نمایشی سال 1383 دیدم. این نمایش توسط خانم نیلوفر توانایی نوشته و کارگردانی شده بود و بعدا در تالار سنگلج به روی صحنه رفت و با استقبال خوبی روبرو شد. این نمایش به نظرم جسورانه رسید و با همکارم عباس احمدی که مقیم نیویورک است تصمیم گرفتیم فیلم مستندی درباره آن بسازیم. نمایش از چه نظر جسورانه بود؟ - ظاهر بازیگران زن و لباس و آرایش آنها خارج از قاعده بود. همچنین بعضی از دیالوگ ها غیرعادی یا قبلا تجربه نشده به نظر می رسید. مخصوصا حرف هایی که زن سیاه می زد. در این نمایش کارگردان می گوید که با ورود یک زن فرنگی به دربار شاه در دوران قاجار، مواجهه بین تمدن غرب و فرهنگ ایرانی صورت گرفته است. چون ایرانی ها از تمدن غرب خوششان آمده و به همین دلیل آن را تقلید کرده اند، دچار سرگشتگی و گیجی شده اند. وقتی نمایش را دیدم فکر کردم، خود بازیگرها چقدر به این موضوع اعتقاد دارند؟ چون موضوع نمایش در واقع چالش فرهنگی ایران در یک صد سال گذشته بوده است. همان بحث های مربوط به سنت و مدرنیسم در ایران و این که ما در برخورد با تمدن غرب چقدر باخته ایم و چقدر به دست آورده ایم. با چقدر باید بگیریم و چقدر باید مقاومت کنیم. جالب اینجاست که بیشتر دخترها نگاه مثبتی به سنت دارند و معتقدند که نباید آن را در برابر هجوم تجدد یکسره از دست بدهند. - بله واقعا من متحیرم از این ارادتی که ایرانی ها دارند به اعتقادات سنتی و این که حاضر نیستند از آن دست بردارند. چون فکر می کنم خیلی از ایرانی ها گمان می کنند که اگر از اعتقادات سنتی دست بردارند، نابود می شوند. به درست یا غلط فکر می کنند که ریشه خیلی از بدبختی هایشان در استقبال از پدیده های نو است. آیا هیچ الگویی از یک زن متعادل ایرانی در این نمایش هست؟ - نه ما هیچ زن ایرانی را روی صحنه نمی بینیم که بگوییم یک زن الگو و نمونه است. زنان نمایش عبارتند از مادر شاه، زنان شاه، سیاه، و زن فرنگی که خب او هم ایرانی نیست. بعضی موقع ها در شخصیت سیاه نمایش، تاش هایی از یک زن هوشمند را پیدا می کنیم. به هر شکل جامعه ایران یک جامعه مذهبی است. از قدیم اگر به رفتار زنان در جامعه ایران نگاه کنید می بینید که همیشه با قیوداتی همراه بوده است. یکی از دخترها به این موضوع اشاره می کند که مادرش حتی نتوانسته بود پدرش را تا قبل از نشستن پای سفره عقد ببیند. به نظر می رسد که آنها از محدودیت های سنت آگاهند و می خواهند آن را تغییر دهند. - زنان ایرانی خودشان هم ضمنا خیلی مقصرند در موقعیتی که در آن قرار گرفته اند. چون بسیاری از چیزهایی که ما فکر می کنیم محدودیت است، بسیاری از زنان در ایران نه به عنوان محدودیت قبولش دارند و نه بدشان می آید. می توانید یک مثال بزنید؟
- بسیاری از مناسبات مردسالارانه در ایران توسط خود زنان پذیرفته شده و به رسمیت شناخته شده و اگر شما بخواهید از زاویه دیگری درباره آن صحبت کنید، زنان اولین مخالفان هستند و جلوی شما می ایستند. مثلا؟ - مثلا این که معتقدند باید دست بالا را داد به مردها. آخر اگر من هم زیاد در این باره حرف بزنم می گویند خودش زن است!!!! در فیلم سیزده و نیم هم خانم ها خودشان را به خاطر مشکلاتی که دارند متهم می کنند. - نه من می گویم بیایید اینجوری به قضیه نگاه کنیم. بیاییم ببینیم که اگر کسی امروز بخواهد به زنها میدان عمل گسترده تری بدهد، آیا باید آقایان این را در اختیارشان بگذارند یا باید خودشان این را بخواهند؟ امروزه زنان در انتخابات شورای شهر به کاندیداهای خانم رای نمی دهند. یا مثلا آقای معین را که یک خانم را به عنوان معاون خود تعیین کرده بود، را برای ریاست جمهوری انتخاب نکردند. باز هم این آقایان هستند که دل می سوزانند و می خواهند به خانم ها میدان کار بدهند وگرنه خانم ها خودشان هیچ حرکتی نمی کنند(!) من با حرف های شما موافق نیستم. حتی اگر به همین نمایش سیزده نگاه کنید، این که خانم ها می روند تئاتر می خوانند و بازیگر می شوند، یعنی این که یک حرکتی صورت گرفته است. حرکتی که از نظر من در بطن جامعه دارد اتفاق می افتد. کافی است که دخترهای امروز را با زنان بیست سی سال پیش مقایسه کنید تا تغییر را ببینید. - بله من هم کاملا موافقم که تغییر اتفاق افتاده است. |
مطالب مرتبط  تجليل از عزت الله انتظامی در خانه تئاتر 12 اکتبر، 2006 | فرهنگ و هنر کارگردان مکزیکی، برنده اصلی فستیوال تورنتو17 سپتامبر، 2006 | فرهنگ و هنر سينمای ايران در تابستان ۱۳۸۵24 سپتامبر، 2006 | فرهنگ و هنر معرفی "کافه ترانزیت" از سوی ایران به اسکار05 اکتبر، 2006 | فرهنگ و هنر | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
گفتگوی صابره محمد کاشی با نادر داوودی
بسیاری از مناسبات مردسالارانه در ایران توسط خود زنان پذیرفته شده و اگر شما بخواهید از زاویه دیگری درباره آن صحبت کنید، زنان اولین مخالفان هستند و جلوی شما می ایستند
