محمد قوام

	شاید با باز ماندن درهای مذاکرات که اروپا به آن اصرار دارد و مهیا شدن زمینه انجام آن با ایران راه حلی ساده تر از تحریم تهران پیش پای جامعه جهانی قرار گیرد.

همزمان کاندولیزا رایس، وزیر خارجه آمریکا، در همين رابطه گفته است که در گذشته تصور می شد که آمريکا بهانه گيری می کند، ولی اکنون روشن شده است که مشکل واقعی ايران است.

در این وضعیت پرسشی که می شود اينست که چرا اتحادیه اروپا هنوز راه گفتگوها با ایران را باز گذاشته و موضعی نسبتا محافظه کارانه درباره تحریم تهران گرفته است؟

نگرانی روسیه از تحریم بیش از ایران است

با اعلام شکست مذاکرات سه ساله اروپا با ایران و موافقت 25 کشورعضو اتحادیه اروپایی، به احتمال زياد طی روزهای آتی شورای امنیت سازمان ملل با تشکیل جلسه ای تحریم ایران را درباره صدور کالا و فن آوری های نظامی و اتمی به این کشور بررسی و به احتمال زياد تصویب خواهد کرد.

اما پیش از آنکه تهران بطور رسمی به بیانیه اجلاس وزاری خارجه اتحادیه اروپا که زمینه تحریم ایران را فراهم کرده اعتراض کند روسیه ناخرسندی خود را از این موضوع اعلام کرده و گفته که عجله ای برای تحریم ایران ندارد.

دلیل نارضایتی روسیه از هرگونه تحریم احتمالی علیه ایران، تاحدود زيادی روشن است؛ تحریم تسلیحاتی و تکنولوژی اتمی در واقع تحریم غیر مستقیم روسیه است.

مسکو مهمترین و شاید تنها شریک اتمی تهران است که در حال حاضر سرگرم ساخت نخستین نیروگاه اتمی این کشور در شهر بوشهر در جنوب شرقی ایران است. روسیه در عین حال طی سالهای اخیر سرگرم مذاکره برای فروش تسلیحات دفاعی از جمله سیستم دفاع ضد موشکی برای حفاظت از تاسیسات اتمی ایران از جمله بوشهر بوده است.

تحریم های شورای امنیت که اروپا موافقت خود را با اعمال آن اعلام کرده است در مرحله اول دقیقا شامل همکاری های ایران و روسیه می شود.

"ويتالی چوركين" سفير روسيه در سازمان ملل گفته که اگر از مسکو خواسته شود به تحریم علیه ایران رای دهد درواقع از تحریم هایی علیه خودمان حمایت کرده ایم.

سفیر روسیه در سازمان ملل این موضوع را خنده دار و درعین حال وضعیت سیاسی عجیبی توصیف کرده است.

ایالات متحده آمریکا پیش از تصویب قطعنامه تحریم ایران، علیه دو شرکت روسی "روسوبورون‌اكسپورت" كه در زمينه صادرات تسليحات فعالیت می کند و شركت "سوخو" که سازنده هواپيما های نظامی است، تحریم هایی را اعمال کرده است.

این موضوع اعتراض روسیه را در پی داشته است اما این تحریم های یک جانبه تاکنون نتوانسته مانع همکاری های اتمی تهران و مسکو شود که مهمترین وجه همکاری دو کشور است.

تردید در میان اعضای اتحادیه اروپا

اما روسیه تنها کشوری نیست که با تحریم ایران به شکل فعلی مخالف است.

اعضای اتحادیه اروپا نیز گرچه بیانیه ای جمعی را به تصویب رساندند که زمینه تحریم ایران در شورای امنیت را فراهم می کند اما برخی از آنها از جمله ایتالیا که روابط تجاری گسترده ای با ایران دارد از وسیع شدن دامنه تحریم ها نگرانيهايی دارند.

آمريکا می گوید که در صورت متوقف نشدن غنی سازی اورانیوم، باید ايران به صورت تدريجی و با صدور قطعنامه های پی در پی تحت تحريم قرار بگيرد که این به معنای گسترده شدن دامنه تحریم ها طی ماه های آینده است که می تواند حتی سرمایه گذاری و فعالیت در پروژه های نفتی ایران را شامل شود.

شاید به همین علت است که دولت فرانسه که از سوی شرکت های نفتی از جمله فرانسوی توتال برای جلوگیری از تحریم ایران تحت فشار بوده، خواستار تحریمی با ابعاد معقول و منطقی شده که امکان داشته باشد در صورت توقف آن، شرايط ایران به حالت عادی بازگردد.

کشورهای اروپایی گرچه باب مذاکرات را بازگذاشته اند اما همچنان شرط انجام مذاکره و رفع تحریم، تعلیق غنی سازی اورانیوم در ایران است که تهران صراحتا هرگونه نرمش درباره آن را رد می کند.

با اين اوصاف به نظر می رسد که تحریم های احتمالی شورای امنیت دراین مرحله تهران را با مشکل چندانی مواجه نمی کند و بیش از آنکه بر ایران اثر گذار باشد روسیه را ناخرسند کرده و موجب نگرانی بخش خصوصی فعال اقتصاد اروپا شده است.

به این ترتیب هرچند صدور قطعنامه ای که مرحله اول تحریم است هم با تهدید منافع روسیه در ایران با دشورای هایی روبرو است اما چشم انداز فراگیرتر شدن تحریم و تاثیر آن بر موضع ایران بر ادامه غنی سازی اورانیوم، برای جامعه جهانی چندان همراه با موفقیت به نظر نمی رسد.

احتمال دارد که در نظر گرفتن این موضوعات وزاری خارجه اتحادیه اروپا را در تصمیم به تحریم ایران در این مرحله با محافظه کاری و ملاحظات بیشتر روبرو کرده باشد.

شاید با باز ماندن درهای مذاکرات که اروپا به آن اصرار دارد و مهیا شدن زمینه انجام آن با ایران راه حلی ساده تر از تحریم تهران پیش پای جامعه جهانی قرار گیرد.