مهراد واعظی نژاد

	آقای احمدی نژاد در جريان افتتاح مجتمع آب سنگين اراک گفته است "ملت ايران صلح طلب است اما زير بار زور نمی رود"

شايد کمتر کسی در اين نکته با آقای احمدی نژاد مخالفت داشته باشد که بخش بزرگی از جامعه ايران در شرايط کنونی از برنامه های هسته ای اين کشور حمايت می کنند؛ واقعيتی که از چشم خبرنگاران و ناظران خارجی حاضر در ايران نيز پنهان نمانده است.

اما پرسش اينجاست که جايگاه ايرانيانی - ولو اقليت - که با فعاليت های هسته ای، يا با بخشی از آن، به هر دليلی موافق نباشند چيست؟

مسير قانونی يا بستر مدنی که اين دسته از شهروندان بتوانند از طريق آن دغدغه و احياناً مخالفت خود را به گوش 'نماينده' خود برسانند کدام است و اساساً دولتمردان ايرانی تا چه حد خود را 'مسئول پيگيری' خواسته های اين بخش از 'ملت' می دانند؟

برخی ناظران بر اين باورند که در اين مورد خاص [برنامه هسته ای] اجماعی کم سابقه ميان طيف های مختلف سياسی و لايه های اجتماعی ايران شکل گرفته و به گوش نرسيدن صدای متفاوت از سر نبود گوينده است، نه کمبود تريبون.

واقعيت آن است که فشار فزاينده بين المللی بر ايران در دو سه سال اخير، به ويژه تهديدهای آمريکا، که در چشم بسياری نشان از حکمرانی 'معيارهای دوگانه' در عرصه روابط بين الملل دارد، احساسات ملی گرايانه بخشی از جمعيت ايران را در مورد برنامه های هسته ای کشورشان برانگيخته و به پديده 'تک صدايی' در جامعه دامن زده است

اما مخالفان اين نظر همين نبود گوينده را محل پرسش می دانند و آن را به 'بسته بودن فضا' و نگرانی از 'برخورد حکومت' نسبت می دهند.

اين گروه تعطيلی نشريات و نمونه هايی چون اعلام جرم اخير سخنگوی دولت ايران عليه برخی رسانه های منتقد سياست های اقتصادی دولت را شاهد مدعای خويش می دانند.

از سوی ديگر موضع گيری برخی گروه های سياسی نظير جبهه مشارکت که چند ماه پيشتر خواستار تعليق غنی سازی شده بود، يا جبهه ملی ايران که در بيانيه اخير خود 'منافع ملی' را در تعليق غنی سازی ديده است، به عنوان مثال هايی از 'گوينده' متفاوت، به استدلال دسته دوم کمک می کند.

مهمتر از اختلاف اين دو دسته، نقطه اشتراک آنها است؛ يعنی به گوش نرسيدن صدای متفاوت - و نه لزوماً مخالف - در ماجرای برنامه های هسته ای ايران؛ ماجرايی که به اعتراف بسياری از مقام های جمهوری اسلامی، از لحظات سرنوشت ساز سياست معاصر ايران و ايرانيان است و می توان گفت از هر مسير و به هر شکلی که فرجام يابد، اين شهروندان ايرانی هستند که پيش و بيش از همگان 'ثمره شيرين' يا 'طعم تلخ' آن را خواهند چشيد.

واقعيت آن است که فشار فزاينده بين المللی بر ايران در دو سه سال اخير، به ويژه تهديدهای آمريکا که در چشم بسياری نشان از حکمرانی 'معيارهای دوگانه' در عرصه روابط بين الملل دارد، احساسات ملی گرايانه بخشی از جمعيت ايران را در مورد برنامه های هسته ای کشورشان برانگيخته و به پديده 'تک صدايی' در جامعه دامن زده است.

آگاهی - و برخورداری از زمينه های لازم برای دستيابی به آگاهی - برای شهروندان حق مسلمی است که از پیامدهای مهم فقدان آن، شايد، سنگين تر شدن بار مسئوليت رهبران جامعه باشد در برابر سرنوشت ملتی که نمايندگی آن را بر عهده گرفته اند

با اين حال به نظر می رسد آنچه در شکل دادن مفهوم 'حق مسلم' بيش از هر چيز نقش داشته تبليغات گسترده رسانه های دولتی ايران است که از نظر گستره نفوذ در سطوح ميانی و پايينی جامعه ايران عملاً بی رقيب هستند.

در تصميم گيری های کلان و مسائل حساس کشورها حتی در جوامع باز، اگرنه به زبان، در عمل نظر مردم به حاشيه رانده می شود.

مشارکت بريتانيا در حمله به عراق به رغم مخالفت چشمگير افکار عمومی، تنها يکی از نمونه های اخير از اين منش سياستمردان است که خود عموماً آن را به 'مسئوليت رهبران' و 'منافع درازمدت ملی' نسبت می دهند.

اما آنچه نبايد فراموش کرد اين است که حتی در چنين شرايطی فراهم آوردن تريبون برای شنيده شدن صداهای ديگر و حتی فراتر از آن کشاندن مباحث ملی به فضای عمومی برای به فکر واداشتن و ايجاد صداهای متفاوت از وظايف دولتمردان است.

خارج کردن مباحث حساس از حوزه عمومی، می تواند به محروم کردن جامعه از حق مشارکت در تعيين سرنوشت خويش تعبير شود و مهمتر از آن، به محروم کردن مردم از آگاهی و دانشی که بر مبنای آن قرار است از حق تعيين سرنوشت خويش استفاده کنند.

آگاهی - و برخورداری از زمينه های لازم برای دستيابی به آگاهی - برای شهروندان حق مسلمی است که از پیامدهای مهم فقدان آن، شايد، سنگين تر شدن بار مسئوليت رهبران جامعه باشد در برابر سرنوشت ملتی که نمايندگی آن را بر عهده دارند.