صادق صبا تحليلگر مسائل ايران در بی بی سی

در يکی دو روز گذشته خبرگزاری های معروف جهان به نسخه هايی از طرح اروپا دست يافتند و نکات اصلی آن را منتشرکردند.

قرار است نمايندگان پنج کشور دارای حق وتو در شورای امنيت (آمريکا، روسيه، چين، بريتانيا، فرانسه) و آلمان که در مذاکرات هسته ای اتحاديه اروپا با ايران در سال های اخير نقش عمده ای داشته در باره جزئيات اين طرح در روز چهارشنبه در لندن به توافق برسند وبعد آن را رسما به ايران ارائه دهند.

طرح مشابه ديگری در تابستان سال گذشته به ايران ارائه شد و مقامات جمهوری اسلامی آن را اهانت به ملت ايران دانستند و با عصبانيت آن را رد کردند.

به نظر می رسد که تنها عنصر جديد در طرح آخر اروپا پيشنهاد ساختن يک راکتور هسته ای آب سبک در ايران است که در طرح پيشنهادی سال گذشته به اين صراحت از آن اسم برده نشده بود.

اروپايی ها در اين طرح جديد همچنين تضمين می کنند که سوخت هسته ای نيروگاه هايی را که در آينده در ايران ساخته شود تامين خواهند کرد و از طرح روسيه برای توليد سوخت هسته ای برای ايران نيز حمايت می شود.

عنصر ديگری که در اين طرح جديد به نوعی مطرح شده موضوع تضمين های امنيتی برای جمهوری اسلامی است. اروپايی ها دريافته اند که يکی از نگرانی های رهبران ايران اين است که آمريکا قصد دارد رژيم جمهوری اسلامی را تغيير دهد.

طرح جديد اروپا عملا عنصر مهمی ندارد که مقامات ايران را راضی کند تا از غنی سازی اورانيوم دست بر دارند. به نظر می رسد که اروپا برای حل اين بحران ايده جديدی ندارد و صرفا پيشنهاد های قبلی خود را به شکل ديگری مطرح می کند و اين درحالی است که در هفته های اخير ايران اعلام کرده است که به غنی سازی اورانيوم دست يافته است

با توجه به اينکه قاعدتا چنين تضمينی بايد از طرف آمريکا داده شود و به دليل آنکه آمريکا تا کنون حاضر به چنين کاری نشده، در اين پيشنهاد جديد اروپا موضوع امنيت جمهوری اسلامی به شکل کلی مطرح شده است.

در اين طرح پيشنهادی چهار صفحه ای مثل طرح سال گذشته به ايران قول داده شده که در زمينه های اقتصادی، تکنولوژيک و سياسی روابط اتحاديه اروپا و جمهوری اسلامی گسترش يابد و زمينه های عضويت ايران در سازمان تجارت جهانی (WTO) فراهم شود و محدوديت های خريد وسايل يدکی هواپيما های مسافربری که از طرف آمريکا اعمال شده بر طرف شود.

در مقابل اين امتيازات، اروپا از ايران می خواهد که کليه فعاليت ها ی غنی سازی اورانيوم و از جمله غنی سازی در سطح آزمايشگاهی را تعليق کند.

در اين سند پيشنهادی حق ايران به برخورداری از انرژی هسته ای مسالمت آميز مورد تاييد قرار گرفته ولی گفته شده که ايران سوخت هسته ای را ازخارج وارد کند زيرا به اعتقاد اروپايی ها غنی سازی اورانيوم مصرف دوگانه دارد و می توان از آن برای ساخت بمب اتم استفاده کرد.

با توجه به اينکه رهبران ايران در روزهای اخير هر پيشنهادی را که در آن خواسته تعليق غنی سازی مطرح شده باشد کاملا مردود دانسته اند بعيد است که پيشنهاد جديد اروپا را بپذيرند.

طرح جديد اروپا عملا عنصر مهمی ندارد که مقامات ايران را راضی کند تا از غنی سازی اورانيوم دست بر دارند. به نظر می رسد که اروپا برای حل اين بحران ايده جديدی ندارد و صرفا پيشنهاد های قبلی خود را به شکل ديگری مطرح می کند و اين درحالی است که در هفته های اخير ايران اعلام کرده است که به غنی سازی اورانيوم دست يافته است.

از سوی ديگر رهبری ايران روی مواضع روسيه و چين تکيه می کند ومعتقد است که اين دوکشور با هر گونه اقدام نظامی عليه جمهوری اسلامی و حتی اعمال تحريم مخالفت خواهند کرد.

ولی چند پرسش مهم مطرح است:

آيا ارائه اين طرح جديد اروپا آخرين راه مسالمت آميز برای حل بحران هسته ای ايران است و يا اينکه جامعه جهانی همچنان می تواند امتيازات ديگری به جمهوری اسلامی بدهد تا از وقوع اقدامات خشونت آميز جلو گيری کند؟

آيا رهبران ايران حاضرند به هر قيمتی فعاليت غنی سازی اورانيوم را ادامه دهند و يا اينکه ممکن است هنوز امتيازاتی وجود داشته باشد که در ازای دريافت آن از اين فعاليت دست بردارند؟

آيا اروپا حاضر است نهايتا برای جلوگيری از وقوع يک جنگ ديگر در منطقه بپذيرد که ايران در سطح بسيار محدود و زير نظارت بازرسان سازمان ملل به غنی سازی ادامه دهد؟

آيا اختلافات ايران و غرب در مورد فعاليت غنی سازی اورانيوم آنقدر عميق است که وقوع تحريم های گسترده و حتی اقدامات نظامی را توجيه کند؟

آيا رهبران ايران و غرب می دانند که اگر اين موضوع از طريق مسالمت آميز حل نشود بيش از همه به مردم ايران شديدا صدمه وارد خواهد شد؟