صادق صبا تحليلگر مسائل ايران در بی بی سی

حميد رضا آصفی، سخنگوی وزارت امور خارجه ايران، نيز به اروپايی ها توصيه کرد که واقع بين باشند و پيشنهاد به گفته او غير معقول ارائه ندهند.

از اظهارات مقامات جمهوری اسلامی در رد ابتکار جديد اروپا چنين بر می آيد که ظاهرا يافتن راه حلی مسالمت آميز برای برون رفت از بحران فعاليت های هسته ای مناقشه برانگيز ايران هر چه بيشتر دشوار می شود.

رييس جمهوری ايران در حالی آخرين تلاش های ديپلماتيک اروپا را رد می کند که کشورهای اروپايی هنوز پيشنهاد جديد خود را رسما ارائه نکرده اند.

اين پيشنهاد جديد اروپا از آن جهت با اهميت است که برای اولين بار از حمايت مستقيم آمريکا، چين و روسيه نيز برخوردار خواهد بود.

اگر ايران اين آخرين ابتکار ديپلماتيک را با اين صراحت رد کند در واقع نه فقط با غرب بلکه با چين و روسيه نيز روبرو خواهد شد.

به نظر می رسد که هر دو طرف، حال خط قرمزی را برای خود ترسيم کرده اند که به هيچوجه حاضر نيستند از آن عبور کنند. جمهوری اسلامی اصرار دارد که غنی سازی اورانيوم حق مسلم کشور است و هرگز از آن دست نخواهد کشيد. غرب نيز معتقد است که چون از طريق غنی سازی می توان به ساخت بمب اتم دست يافت جمهوری اسلامی بايد اين فعاليت را تعليق کند.

ولی در ورای اين اختلاف ظاهرا جدی به نظر می رسد که شکاف عميقی بين دو طرف وجود ندارد و اگر تمايلی برای حل مسالمت آميز اين بحران وجود داشته باشد يافتن راه حل متصور است.

مقامات جمهوری اسلامی قبلا اعلام کرده بودند که اگر غرب بپذيرد ايران غنی سازی اورانيوم را در سطح آزمايشگاهی و در مقياس کوچک ادامه دهد اين کشور می پذيرد برای مدت چند سال از غنی سازی اورانيوم درسطح صنعتی و وسيع دست بردارد.

غرب درگذشته با اين پيشنهاد مخالفت می کرد زيرا که معتقد بود جمهوری اسلامی می تواند با غنی سازی در سطح کوچک به دانش اين تکنولوژی دست يابد و بعد از آن برای ساختن سلاح هسته ای استفاده کند.

ولی حال که ايران به غنی سازی در حدود چهار درصد دست يافته و آژانس بين المللی انرژی اتمی نيز آن را تاييد کرده بنابراين ادامه غنی سازی در سطح فعلی چه نگرانی های جدی می تواند برای غرب ايجاد کند که آنها همچنان با آن مخالفت می کنند - به خصوص که اگر همه اين فعاليت ها زير نظر آژانس بين المللی انجام گيرد.

از سوی ديگر اگر ايران می پذيرد که حاضر است برای مدتی غنی سازی در سطح گسترده را معلق کند و می گويد که به دانش غنی سازی در حد آزمايشگاهی دست يافته بنابراين اصرار رهبران ايران به ادامه غنی سازی در مقياس کوچک نيز غير قابل درک است.

البته مقامات ايران در اقدامی که می توان از آن نشانه های دست يابی به يک مصالحه را مشاهده کرد می گويند که اگر غرب حق ايران را برای غنی سازی اورانيوم بپذيرد مشکلات حل می شود. از اين اظهارات می توان چنين برداشت کرد که اگر اروپايی ها در پيشنهاد جديد خود حق ايران را به رسميت بشناسند اين کشور حاضر است برای مدتی همه فعاليت های غنی سازی اورانيوم را معلق کند.

دعوای دو طرف هم اکنون بر سر اين نيست که ايران در حد انبوه به فعاليت غنی سازی اورانيوم دست زند. زيرا که مقامات ايران در دوره رياست جمهوری آقای احمدی نژاد قبلا صريحا اعلام کردند که حاضر اند برای مدتی از اين کار دست بردارند. کشورها ی اروپايی و به خصوص بريتانيا نيز پذيرفته اند که غنی سازی اورانيوم حق ايران است و صرفا از جمهوری اسلامی خواسته اند که برای جلب اعتماد آن را برای مدتی تعليق کند.

بنابراين به نظر می رسد که اختلاف هم اکنون بيشتر بر سر اين است که آيا ايران بتواند در حد آزمايشگاهی به غنی سازی اورانيوم دست زند يا خير. توجيه کردن تحريم های گسترده و حتی اتخاذ اقدامات مسلحانه بر مبنای چنين اختلافی دشوار خواهد بود.

اگر پيشنهاد جديد اروپا که به زودی ارائه خواهد شد به اندازه کافی برای جمهوری اسلامی جذابيت داشته باشد و به خصوص موضوع تضمين امنيتی به نوعی در آن مطرح شود و حق ايران به غنی سازی اورانيوم در آن تاييد شود در آن صورت شايد يافتن يک راه حل مسالمت آميز ميسر شود. مگر اينکه هم آمريکا و هم دولت احمدی نژاد برنامه های ديگری در سر داشته باشند و بخواهند که با بزرگ کردن بحران هسته ای به هدف های ديگر دست يابند.