در حالی که گزارش شده مذاکرات ايران و سه کشور اروپايی بدون نتيجه پايان يافته، علی لاريجانی از توافق با روسيه سخن گفته است

علی لاريجانی دبير شورای عالی امنيت ملی ايران، بامداد روز شنبه 4 مارس پس از بازگشت به ايران از توافق نهايی ميان ايران و روسيه بر سر مجموعه ‌ای شامل پنج تا شش بند خبر داد كه به گفته وی شرايط را برای بهتر شدن فضا فراهم می ‌كند.

وی گفت در این مجموعه هیچ بحثی در مورد اینکه ایران از حقوق خود در مورد فن آوری هسته ای و غنی سازی اورانیوم عقب نشینی کند وجود ندارد، اما اینکه موضوع غنی سازی مدتی به کشوری دیگر واگذار شود بحث دیگری است.

آقای لاريجانی درباره جزييات اين توافق سخن نگفت، اما هشدار داد که اگر آمريكا مساله‌ هسته‌ ای ايران را به شورای امنيت ببرد، طرح پيشنهادی روسيه از بين خواهد رفت.

اظهارات علی لاريجانی، دبير شورای عالی امنيت ملی ايران

غنی سازی، گره اصلی مذاکرات

محور اصلی همه مباحثات اخير، موضوع زمان و مکان غنی سازی اورانيوم و ابعاد آن در داخل خاک ايران بوده است.

با آنکه به نظر می رسد رهبران جمهوری اسلامی اکنون تا حد زيادی پذيرفته اند که غنی سازی اورانيوم در ابعاد صنعتی در خاک روسيه صورت گيرد، اما همچنان بر حق خود برای برخورداری از امکان غنی سازی اورانيوم در ابعاد کوچک و پژوهشی در داخل کشور پافشاری می کنند.

آقای لاريجانی در همين زمينه به خبرنگاران گفته است طرف‌های مذاكره بايد بدانند كه ايران برای احقاق حقوق خود و حفظ اصل تحقيق و توسعه فعاليت‌های مربوط به غنی سازی از تهديد و ارعاب و شورای امنيت هراسی ندارد، اما معتقد است و تلاش می كند که اين حقوق از راه های به گفته وی معقول حفظ شود.

اين درحالی است که نه تنها سه کشور اروپايی، بلکه روسيه نيز تحقق پيشنهاد غنی سازی اورانيوم ايران در خاک روسيه را مشروط به تعليق کامل کليه فعاليت های مربوط به غنی سازی اورانيوم دانسته اند.

چرخه سوخت، مايه نگرانی

سفيران آلمان، بريتانيا و فرانسه در تهران، روز شنبه در گفت و گو با خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی، ايرنا، ضمن تاکيد بر ضرورت حل و فصل بحران پديد آمده از طريق مذاکره و ديپلماسی، آشکارا تاکيد کرده اند که تا زمانی که ايران به گفته آنان در روند اعتماد سازی به سر می برد، نبايد هيچ گونه فعاليت مرتبط با غنی سازی حتی در زمينه های پژوهشی انجام دهد.

سفيران هر سه کشور تاکيد کرده اند که هيچ کس حق ايران را برای دستيابی به انرژی صلح آميز هسته ای زير سوال نمی برد، اما آنچه جامعه جهانی را نگران کرده است، تمايل ايران برای دستيابی به گفته آنان شتابزده اين کشور به فن آوری چرخه سوخت هسته ای است.

به گفته سفيران سه کشور اروپايی، چرخه سوخت هم می تواند برای اهداف صلح آميز و هم برای توليد سلاح های هسته ای به کار گرفته شود و در حال حاضر نيز، ايران هيچ نيازی به داشتن برنامه چرخه سوخت ندارد.

سفيران آلمان، بريتانيا و فرانسه با تاکيد اينکه پرونده ايران در واقع به شورای امنيت گزارش شده، در عين حال گفته اند ايران فرصت کاملی برای تاثيرگذاری بر روند مباحثات هم در شورای امنيت و هم در آژانس بين المللی انرژی اتمی در اختيار دارد.

با وجود اين، به نظر می رسد که عملی شدن چنين فرصتی در شرايط حاضر و از نگاه اين کشورها، بستگی به جواب نهايی ايران به طرح پيشنهادی روسيه و صرف نظر کردن رهبران جمهوری اسلامی از اصرار خود برای انجام هرگونه غنی سازی اورانيوم در خاک ايران دارد.

موافقت با طرح روسيه، استراتژی يا تاکتيک؟

نخستين نشانه های موافقت احتمالی رهبران جمهوری اسلامی با طرح روسيه برای غنی سازی اورانيوم ايران در خاک آن کشور، تنها سه روز قبل از نشست شورای حکام آژانس بين المللی انرژی اتمی و پس از آن ظاهر شد که آخرين دور مذاکرات ايران و سه کشور اروپايی، روز جمعه بدون دستيابی به نتيجه ای به پايان رسيد.

اين مذاکرات، پس از ديدارعلی لاريجانی دبير شورای عالی امنيت ملی ايران از روسيه و در حالی برگزار شد که اعلام شده بود مذاکرات مسکو نيز از پيشرفت قابل توجهی برخوردار نبوده است.

با اين حال، برخی شواهد حکايت از آن دارد که ممکن است مقامات جمهوری اسلامی درست در آخرين لحظات پيش از نشست شورای حکام آژانس بين المللی انرژی اتمی و برای تاثير گذاری بر نتيجه اين نشست، موافقت خود را با طرح روسيه اعلام کنند.

با وجود اين، هنوز مقامات ايران و روسيه به طور رسمی از دستيابی به توافقی نهايی و قطعی، يا دست کم نتيجه ای که انتظارات موجود را برآورده سازد، سخن نگفته اند.

تهران- مسکو، وين يا نيويورک؟

روز جمعه، 3 مارس نيز کوفی عنان دبير کل سازمان ملل متحد با نمايندگان چين، روسيه، آمريکا، فرانسه و بريتانيا، پنج عضو ثابت شورای امنيت ديدار و با آنها درباره پرونده هسته ای ايران گفت و گو کرد.

وانگ گوان گيا، نماينده چين در شورای امنيت، پس از اين ديدار به خبرنگاران گفت با آنکه نتايج نشست ايران و سه کشور اروپايی دلگرم کننده نبوده است، اما همچنان برای يافتن راه حلی تا پيش از نشست روز دوشنبه شورای حکام آژانس بين المللی انرژی اتمی فرصت باقی است.

به گفته وی، مذاکرات جاری بين ايران و روسيه می تواند امکان خروج از موقعيت کنونی را فراهم سازد.

به اين ترتيب، نتيجه آخرين رايزنی ها روشن خواهد کرد که سرنوشت پرونده هسته ای ايران در تهران و مسکو مشخص خواهد شد، يا در وين، مقر آژانس بين المللی انرژی اتمی و نيويورک مقر سازمان ملل متحد.