پرويز کامياب دفتر بخش فارسی بی بی سی، واشنگتن

	آقای اوانس پذيرفت که طرح او مورد استقبال چندانی در واشنگتن واقع نشده است

اين گروه که يک موسسه غيردولتی اروپايی نوپا اما معتبر است، هفته پيش با انتشار گزارشی پيشنهاد داد که در مقابل پذيرش حق ايران برای غنی سازی اورانيوم و نيز ارائه امتيازات اقتصادی، برای مدت ۵ تا ۷ سال غنی سازی در خاک اين کشور متوقف شود.

گرت اوانس (Gareth Evans) رئيس گروه بين المللی بحران روز دوشنبه با شرکت در نشستی در موسسه صلح بين المللی واشنگتن تحت عنوان "ايران: آيا راهی برای خروج از بن بست وجود دارد؟" به دفاع از اين گزارش پرداخت.

وی در ابتدای صحبت های خود پذيرفت که طرح او مورد استقبال چندانی در واشنگتن واقع نشده است. او گفت که اما شايد اين تنها راهی باشد که می توان برای خروج از وضع بحرانی کنونی يافت.

واکنش واشنگتن به پيشنهاد اخير گروه بين المللی بحران در باره خروج از بن بست اتمی ايران، گزارش پرويز کامياب - برنامه جام جهان نما

آقای اوانس که به مدت هشت سال وزير خارجه استراليا بوده است با اتخاذ يک موضع تدافعی گفت که واقعيت اين است که گزينه صفر يعنی عدم غنی سازی اورانيوم در خاک ايران برای مدت نامحدود که خواست ايده آل کشورهای غربی است قابل اجرا نيست.

وی گفت که اوضاع آشفته عراق، بهای بالای نفت، احساسات ناسيوناليستی در ايران در مجموع موجب شده است که رهبری اين کشور با سرسختی بيشتری بر دستيابی به چرخه کامل سوخت هسته ای تاکيد کند.

گزينه های دیگر

رئيس گروه بين المللی بحران با مقايسه پيشنهاد اين موسسه با ساير گزينه ها گفت که نبايد تحولات کره شمالی و عراق را تکرار کرد:

"کره شمالی به دنبال شکست مذاکرات اتمی از کنوانسيون های بين المللی خارج شد و گزارش شده است که به سلاح اتمی دست يافته است. راه ديگر نيز عمليات نظامی پيشگيرانه نظير حمله به عراق است که اين کاملا غيرقابل تصور است زيرا نخست آنکه برخلاف تاسيسات اتمی عراق، برنامه های اتمی ايران در مناطق مختلف پراکنده و در نزديکی بيمارستان ها و ساير اماکن غيرنظامی پنهان شده است. به اين ترتيب هر گونه حمله ای به کشته شدن تعداد زيادی غيرنظامی خواهد انجاميد. علاوه بر اين بايد به ياد داشت که ايران ممکن است دست به تلافی وسيع در عراق بزند، اقدامات بيشتری در سوريه و لبنان انجام دهد، و حتی بدتر آنکه توانايی های تروريستی را بسيج نمايد. و بالاخره آنکه بر اساس خوشبين ترين برآوردهای نظامی که من ديده ام اقدام نظامی برنامه غنی سازی اورانيوم ايران را تنها بين دو تا چهار سال عقب خواهد انداخت."

واکنش ها در واشنگتن

صحبت های آقای اونس واکنش های زيادی را در نشست کارنگی که با حضور نمايندگان موسسات مهم دولتی و غيردولتی برگزار شد برانگيخت.

مشکل اين است که وقتی از افرادی در اين شهر بطور خصوصی سوال می کنيد که اگر گزينه صفر و يا طرح روسيه شکست بخورد چه خواهيد کرد هيچ کس نمی داند که چه کند. اما زبانی که همه استفاده می کنند يادآور کره شمالی و يا عراق است و من فکر نمی کنم که هيچيک از اين دو راه حل مناسبی باشد گرت اونس

يکی از حاضرين نظر او را درباره حمله اسرائيل به ايران پرسید. آقای اوانس گفت:

"اگر اسرائيل دست به چنين حمله ای بزند حتی اگر بدون کمک آمريکا انجام شود باز هم تصور جهان اسلام اين خواهد بود که آمريکا در پشت اين اقدام است و حملات تلافی جويانه که من پيشتر ذکر کردم به همان اندازه شامل آمريکا می شود که شامل اسرائيل. من فکر می کنم که اين اقدام عاقلانه ای نيست."

يک تحليلگر بازنشسته سازمان سيا که به نظر مخالف سياست های دولت جورج بوش می آمد گفت :

"من متعجبم که چرا حکومت ايران باید حاضر به همکاری با اين گزينه ها باشد. اول از همه آنکه آنها جزئی از محور شرارت اعلام شده اند. دوم دولت کنونی آمريکا با اتخاذ دکترين حمله پيشگيرانه دست به تهاجم به عراق زد در حاليکه اين کشور تهديدی عليه ما محسوب نمی شد. و بالاخره آنکه تا آنجا که من می دانم بيشتر مخالفين حکومت ايران سکولارها هستند که حتی آنها نيز طرفدار گزينه اتمی هستند. بنابراين چرا فکر نمی کنيد که هر نوع حکومتی در ايران با يک گزينه محدود و يا هر گزينه ديگری مخالفت کند؟"

آقای اونس در پاسخ گفت: "اين باور هست که با وجود قدرت نيروهای اطراف احمدی نژاد، نيروهای قدرتمندی در بخش های بالای ساختار قدرت ايران نظير آيت الله خامنه ای و رفسنجانی وجود دارند که بطور بالقوه تمايل به گزينه هايی دارند که با ايران به عنوان کشوری مورد احترام و يک قدرت عمده منطقه ای برخورد می کنند. برای آنها بسيار اساسی است که حق ايران در غنی سازی اورانيوم بطور علنی به رسميت شناخته شود. اگر لحن محور شرارت به سوی امتيازات اقتصادی و تشويق های مختلف تغيير داده شود شانس زيادی برای جلب نظر ايران وجود دارد."

يکی از مخالفين اصلی طرح گروه بين المللی بحران، موسسه علم و امنيت بين المللی در واشنگتن است که فعاليت های اتمی ايران را به دقت دنبال می کند.

يکی از اعضای اين موسسه در اين جلسه گفت که ايران ممکن است از اين پيشنهاد برای دستيابی به سلاح های اتمی سوء استفاده کند.

واکنش گروه های مختلف در آمریکا نشان می دهد که برای قانع کردن طرف دیگر این ماجرا یعنی آمریکا راه بیشتری در پیش است. با این وجود برخی کارشناسان معتقدند که انتشار این گزارش در مجموع تحول مثبتی برای خروج از بن بست اتمی ایران است.

وی گفت جامعه جهانی تلاش می کند که ايران را برای پذيرش گزينه صفر قانع کند و برخی موافقت های اخير رهبری ايران با طرح روسيه نشان می دهد که اين گزينه هنوز شانس موفقيت دارد.

به گفته او اکنون بهتر است به جای طرح ساير گزينه ها جامعه جهانی همه نيرو و تلاش خود را معطوف به اين امر کند.

آقای اوانس در پاسخ گفت که گزينه صفر بدون شک بهترين گزينه است، اما خوشبينی جايگزين تحليل نمی شود.

وی افزود: "واقعيت اين است که شما نمی توانيد اطمينان داشته باشد که ايران قابليت خود در غنی سازی اورانيوم را کنار بگذارد. بنابراين من کاملا معتقدم که ما بايد بدنبال راه های ديگر باشيم. مشکل اين است که وقتی از افرادی در اين شهر بطور خصوصی سوال می کنيد که اگر گزينه صفر و يا طرح روسيه شکست بخورد چه خواهيد کرد هيچ کس نمی داند که چه کند. اما زبانی که همه استفاده می کنند يادآور کره شمالی و يا عراق است و من فکر نمی کنم که هيچيک از اين دو، راه حل مناسبی باشد."

به گفته آقای اوانس برخی مقام های ايران و نيز مسئولين آژانس بين المللی انرژی اتمی بطور خصوصی با پيشنهادهای طرح ياد شده موافقت کرده اند.

واکنش گروه های مختلف در آمريکا نشان می دهد که برای قانع کردن طرف ديگر اين ماجرا يعنی آمريکا راه درازتری در پيش است.

با اين وجود برخی کارشناسان معتقدند که انتشار اين گزارش در مجموع تحول مثبتی برای خروج از بن بست اتمی ايران است.