پيمان مويدی

	کاربرد سلاح شيميايی توسط ارتش صدام حسين عليه کردهای عراق در حلبچه، هزاران کشته بر جای نهاد

گزارش راديويی در همين زمينه، برنامه جام جهان نما

هم ايران و هم عراق، پروتکل ژنو را مبنی بر عدم استفاده از سلاح های شيميايی، امضا کرده اند.

نخستين گزارشهای مربوط به استفاده از سلاحهای شيميايی، به ماههای اوليه جنگ بازمی گردد.

در ماه نوامبر سال ۱۹۸۰، تنها دو ماه پس از آغاز جنگ، راديو تهران، ادعا کرد که عراق از سلاح شيميايی در سوسنگرد در جنوب ايران، استفاده کرده است. از آن پس ايران به دفعات اين ادعاها را تکرارکرد تا اينکه در ۱۶ فوريه 1984، وزير خارجه وقت ايران در ژنو اعلام کرد که عراق در چهل نقطه مرزی ايران، ۴۹ بار از سلاحهای شيميايی استفاده کرده است. يک ماه بعد، در ۱۳ مارس همان سال، عراق در منطقه حورهويزه، از سلاح شيميايی استفاده کرد که اين بار کارشناسان سازمان ملل متحد، استفاده از آن را تاييد کردند.

اندکی بعد، هياتی ازسوی صليب سرخ جهانی، از ۱۶۰ مصدوم شيميايی در بيمارستانی در تهران ديدن کرد. تقريبا همزمان با اين تحولات، وزارت خارجه آمريکا نيز در بيانيه ای، استفاده عراق از سلاحهای شيميايی مرگبار را تاييد کرد. اگرچه عراق در مقابل، اين بيانيه را "رياکاری سياسی و سرشار از دروغ" خواند.

چند روز بعد، شورای امنيت سازمان ملل نيز با صدور قطعنامه ای، استفاده از سلاحهای شيميايی را محکوم کرد و دولتهای بريتانيا، آمريکا، فرانسه و استراليا و ژاپن، فروش موادی به عراق را که احتمال استفاده از آن در ساخت سلاحهای شيميايی می رفت، ممنوع اعلام کردند.

با وجود اين، در فاصله سالهای ۱۹۸۴ و ۱۹۸۶، سلاحهای شيميايی، باز هم به دفعات در جنگ، مورد استفاده قرار گرفت و اطلاعات بدست آمده نشان می دهد که عراق، با تکميل طرحهای ساخت سلاح شيميايی خود، نمونه های پيشرفته ای را در جنگ به کار گرفت، از جمله نوعی از گاز خردل که به جای ۴ تا ۶ ساعت معمول برای تخريب بافتی، در کمتر از ۱۵ دقيقه بافت ها را تخريب می کرد.

	عراق رسما توسط سازمان ملل به عنوان استفاده کننده از سلاح های شيميايی در جنگ با ايران معرفی شد

سلاحهای شيميايی در دوره جنگ ايران و عراق، به لحاظ روانی نيز تاثير زيادی داشت. زمانی که بمباران و موشکباران شهرها شدت می گرفت، ترس از احتمال حملات شيميايی، تاثيرات روانی شديدی بر شهروندان غيرنظامی می گذاشت.

در بهار سال 1988، ايران، حمله گسترده ای را عليه مواضع عراق آغاز کرد و در ناحيه کردستان عراق، تا نزديکی "دربنديخان" پيش رفت، تاسيسات عظيم نيروگاه آبی عراق در اين نقطه، برای بغداد اهميت حياتی داشت. پيشروی نيروهای ايرانی به سمت شهر کرکوک ادامه داشت و در اين شرايط، عراق بار ديگر از سلاحهای شيميايی استفاده کرد.

اما بدون ترديد، آنچه در ماه مارس ۱۹۸۸ در حلبچه عراق اتفاق افتاد، بيشترين بازتاب را در رسانه های خبری جهان داشت. شهر حلبچه که در جريان هجوم نيروهای ايران، تصرف شده بود، مدت سه روز از سوی ارتش عراق مورد حمله شيميايی قرار گرفت و هزاران نفر شامل شهروندان غيرنظامی از جمله کودکان و زنان، قربانی اين حملات شدند. تنها پس از اين حمله بود که عراق با محکوميت شديد و گسترده جهانی روبرو شد.

در مجموع می توان گفت که در سال ۱۹۸۸، استفاده از سلاحهای شيميايی توسط عراق برای بازپس گيری شبه جزيره فاو و جزاير مجنون و حمله به شهر کردنشين حلبچه، ابعاد ديگری به جنگ ۸ ساله دو کشور بخشيد.

ايران مدعی است که در طول جنگ حدود ۱۰۰ هزار نفر از شهروندانش، بر اثر حملات شيميايی عراق، کشته و يا مصدوم شده اند و اين در حاليست که عراق نيز بارها در طول جنگ ايران را متهم به استفاده از سلاح های شيميايی در جبهه های جنگ کرد و اين ادعا هربار توسط ايران رد شد.

	ارتش عراق شهر حلبچه را که توسط نيروهای ايرانی اشغال شده بود، هدف حمله شيميايی قرار داد

برخی منابع مستقل می گويند، جدای از ادعاها ی هر دو کشور، در مورد استفاده از سلاحهای شيميايی در جبهه های جنگ، استفاده عراق از سلاح شيميايی عليه شهروندان غير نظامی در مدارک سازمان ملل متحد ثبت شده است. اين در حاليست که عراق دو سال پس از ايران در سال ۱۹۳۱، پروتکل ژنو را در مورد عدم استفاده از سلاحهای شيميايی و بيولوژيک، امضا کرده بود.

در طول جنگ ايران و عراق، سازمان ملل متحد، ضمن محکوميت استفاده از سلاح های شيميايی، اعلام کرد که مشخص نيست که آيا مواد به کار گرفته شده در جريان حملات شيميايی، از کشورهای ديگرخريداری شده بوده و يا توسط کشور استفاده کننده، ساخته شده بود اين در حاليست که ايران، بارها کشورهای اروپای غربی و آمريکا را متهم به فروش تسليحات شيميايی به عراق کرد.