زهرا کاظمی، خبرنگار ايرانی - کانادايی؛ عکس از ياسمن تبار

گزارشگران بدون مرز، نهاد مدافع آزادی مطبوعات و آزادی بيان نيز به مناسبت دومين سالگرد کشته شدن زهرا کاظمی بيانيه ای منتشر و جمهوری اسلامی را به دست کاری در پرونده قتل وی متهم کرده است.

در اين بيانيه گفته شده با وجود آنکه دو سال است خانواده زهرا کاظمی در انتظار نبش قبر و انتقال جنازه وی به کانادا هستند و فعالان حامی آزادی بيان نيز در انتظار اجرای عدالت به سر می برند، مقامات جمهوری اسلامی به راهی ديگر رفته اند.

زهرا کاظمی اواخر ماه ژوئن سال 2003 در مقابل در اصلی زندان اوين در تهران و درحال تهيه عکس از تجمع خانواده گروهی از زندانيان سياسی بازداشت شد؛ بازداشتی که با مرگ مشکوک او پايان گرفت.

اگرچه در دو سال گذشته گزارشهای متعددی در مورد نحوه مرگ خانم کاظمی منتشر شد و شماری از ماموران زندان و يک مامور اطلاعاتی ايران نيز تحت محاکمه قرار گرفتند اما هنوز ابهامهای فراوانی در مورد وقايعی که به مرگ خانم کاظمی انجاميد وجود دارد.

نحوه رسيدگی قوه قضائيه ايران به پرونده مرگ زهرا کاظمی بارها اعتراض شديد تيم وکلای خانواده اين خبرنگار و دولت کانادا را به دنبال داشت و پس از اينکه جسد وی با وجود مخالفت پسرش و دولت کانادا در شيراز دفن شد، مناقشات و حتی بحران های ديپلماتيک ميان دو کشور به وجود آورد.

استفان هاشمی، پسر زهرا کاظمی و دولت کانادا رسما خواستار ارسال جسد زهرا کاظمی به کانادا برای انجام تحقيقات بيشتر بودند اما برخلاف اين درخواست ها، جنازه خانم کاظمی بنابر آنچه رضايت مادر وی خوانده شد، در شهر شيراز دفن شد.

اين رفتار حکومت ايران و گزارش هايی که بعدا توسط مقام های مختلف جمهوری اسلامی و همچنين در دادگاه رسيدگی کننده به پرونده مرگ خانم کاظمی منتشر شد، اعتراض های بين المللی گسترده ای را در مورد وضعيت حقوق بشر در ايران به دنبال آورد که همچنان ادامه دارد.

در دادگاه رسيدگی کننده به اين پرونده، يکی از ماموران دستگاه اطلاعاتی ايران به اتهام "قتل شبه عمد" مورد محاکمه قرار گرفت اما او اتهام وارده را رد کرد. حتی گروه وکلای خانواده زهرا کاظمی که رياست آن را شيرين عبادی بر عهده دارد، اعلام کردند که مامور اطلاعاتی که به اتهام قتل خانم کاظمی محاکمه می شود، بی گناه است.

البته دادگاه نيز نهايتا در مورد اين مامور اطلاعاتی حکم داد که هيچ مدرکی برای اثبات اتهامات وارده به وی وجود ندارد و در نتيجه او تبرئه شد.

از طرف ديگر وکلای خانواده زهرا کاظمی معتقدند مرگ خانم کاظمی "قتل عمد" بوده و نه شبه عمد و کسان ديگری بايد در اين پرونده مورد محاکمه قرار گيرند. وکلای خانم کاظمی همچنين دادگاه رسيدگی کننده به پرونده را فاقد صلاحيت دانستند.

در عين حال، در جريان رسيدگی به مرگ خانم کاظمی، دستگاههای مختلف امنيتی، انتظامی و قضايی ايران با وارد کردن اتهاماتی به يکديگر، هريک سعی کردند خود را از اتهامات وارده مبرا سازند و مسئوليت مرگ اين خبرنگار را متوجه دستگاه ديگر کنند.

شهرام اعظم که مدعی شده نخستين پزشکی است که زهرا کاظمی را معاينه کرده است

برگی تازه بر پرونده مرگ زهرا کاظمی

اما تازه ترين برگ به پرونده "مرگ مشکوک" خانم کاظمی در ماه مارس سال 2005 توسط شخصی افزوده شد که ادعا کرد نخستين پزشکی بوده که در بيمارستان بقيه الله الاعظم (متعلق به سپاه پاسداران) جسم نيمه جان زهرا کاظمی را معاينه کرده است.

شهرام اعظم که می گويد پزشک نيروی انتظامی است و به کانادا پناهنده شده، ادعا می کند طبق معاينات او، جراحاتی که به خانم کاظمی وارد شده بود، تنها می توانسته ناشی از ضرب و شتم، شکنجه و تجاوز بوده باشد.

دولت ايران بلافاصله اين ادعا را رد کرد و هويت داود اعظم به عنوان پزشک بيمارستان بقيه الله را زير سوال برد.

اگرچه برخی اطلاعاتی که آقای اعظم ارائه کرده، قبلا نيز در برخی گزارش های رسمی دستگاه های حکومتی ايران انتشار يافته يا از سوی مادر زهرا کاظمی طرح شده بود، اما به هر حال موج تازه ای به پا کرد و بار ديگر روابط ايران و کانادا را دستخوش تنش هايی ساخت.

زهرا کاظمی که فارغ التحصيل مدرسه عالی راديو تلويزيون ايران بود، ساليانی پس از مهاجرت به فرانسه و کانادا، در ماه ژوئن سال 2003 برای چند هفته به ايران بازگشته بود تا با اجازه مقامات رسمی ايران به حرفه خبرنگاری خود بپردازد.

نظرات شما

من مرتب به اين قضيه فکر می کنم و واقعا از ته دل برای آمرزش خانم زهرا کاظمی دعا و برای کسانی که باعث مرگش شدند عذاب الهی می طلبم. مهران - اصفهان

نميدانم چه شده است ما شايد قلبهايمان زمخت شده. فروهرها هم همين گونه رفتند. بايد بر خلاف اينکه تريبونها از خارج پيگير موضوعاتی شبيه به اين پرونده ها باشند.محسن - قاين

من نمی دانم چرا در سرزمين ايران بايد اين حکومت بی عدالت حکم فرمانی کند . داستان خانم زهرا کاظمی شايد هر روز در ايران اتفاق می افتد اما از ميان آنها يکی خبر می شود . ما نمی دانيم عدالت کجاست . اگر انسانی را می کشند بايد با قدرت عدالت انجام شود . برای ما هنوز مشخص نشده که چرا دولت کانادا آرام آرام برای اجرای عدالت قدم بر می دارد. ما همه می دانيم که در زندان اوين چه می گذرد. مهدی - تهران

کشتن زهرا کاظمی کشتن دموکراسی آزادی و انسانيت بود. همان طرز تفکر که طبيعی ترين حق هر موجود زنده برای زندگی کردن انسانی بی گناه مانند زهراکاظمی را ميکشد، به طرز وحشيانه ای جان انسانهای بی گناهی را در جريان بمب گذاری شهر لندن ميگيرد. و اين پايان ماجرا نيست. شهريار - تهران

ای کاش اتحاد ما ايرانيان به قدری زياد بود که فکر می کرديم خانم کاظمی هم خواهر يا يکی از اقوام نزديک خود ماست و برای پايمال نشدن خون ايشان همگی دست به دست هم می داديم تا بالاخره خاطی معرفی شود . اگر چه چاقو دسته خود را هرگز نمی برد . پاسخگوی اين همه خونهای پايمال شده چه کسی است ؟ کجاست عدل علی که مو را از ماست بيرون می کشيد. م. ابراهيمی - تهران

اين که زهرا کاظمی آدم بسيار ساده انديشی بوده هيچ شکی نيست. وگرنه هر کسی در هر نقطه دنيا با سوابق جمهوری اسلامی آشنا است. حالا ببينين کدام آدمی بلند می شه از کانادا می ره ايران تو روزه روشن قهرمان بازی درمی ياره!! واقعا چی رو می خواست با اون عکسا نشون بده؟! همه ميدونن تو ايران چی ميگذره. فرزان - آلبرتا

موضوع زهرا کاظمی و امثال آن را هر از چند گاهی دشمنان ايران يادآوری می کنند تا به ايران آسيب و اذيت برسانند ، گرچه بعيد است که از آن نفعی ببرند. بهتر است زحمت خود و کينه ورزيشان را به همين جا ختم نمايند و قدری راه انسانيت بپيمايند. محسن - تهران