پارسا پیلتن

اکنون به نظر می رسد آمريکا می خواهد با اتخاذ اين رويکرد تازه، واپسين فرصت را برای تعليق دايم غنی سازی اورانيوم و دست کشيدن از پيگيری چرخه سوخت به تهران بدهد

ساعاتی پس از آن که کاندوليزا رايس، وزير خارجه آمريکا، با اعلام اين مشوقها از جمله توقف مخالفت ۸ ساله واشنگتن با عضويت ايران در سازمان تجارت جهان نرمشی بی سابقه در موضع دولت جورج بوش درقبال جمهوری اسلامی را به نمايش گذاشت، سيروس ناصری، يکی از اعضای اصلی هيات مذاکره کننده ايران با اتحاديه اروپا، اين پيشنهاد را معادل "تاخت زدن شير با موش" توصيف کرد.

اين مقام ايرانی اين مشوقها را قابل ارزيابی ندانسته و پرسيده است: "آيا آمريکا حاضر است برنامه سوخت اتمی خود را در قبال چند کاميون پسته کنار بگذارد؟"

آمريکا همچنين، به صورت موردی، حاضر شده است مجوزفروش قطعات يدکی هواپيماهای غيرنظامی به ايران، بخصوص از اتحاديه اروپا، را صادر کند.

ايران که هسته صنعت هوانوردی غيرنظامی خود را در سالهای پيش از انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ از آمريکا خريده بود، پس از تحريمهای واشنگتن ناگزير شده است عمده نيازهايش به قطعات يدکی را از بازار سياه و کشورهايی مانند روسيه تامين کند.

واشنگتن اميدوار بود اين مشوقها، راه مذاکره اتحاديه اروپا با ايران بر سر توقف دايم برنامه غنی سازی اورانيوم را که به اذعان مذاکره کنندگان به کندی پيش می رود، هموار کند، ولی حميدرضا آصفی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، يکبار ديگر تاکيد کرد که تهران مصمم به استفاده از فناوری اتمی است و "هيچ فشار، تطميع يا تهديدی" کارساز نخواهد بود.

وی در گفتگو با خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی، ايرنا، وضع تحريم عليه صنعت هوانوردی ايران و مخالفت با عضويت کشورش در سازمان تجارت جهانی را از اساس نادرست خوانده و گفته است: "جبران برخی خطاها و مرتفع کردن اندکی از محدوديتهايی که بدون جهت به جمهوری اسلامی ايران تحميل شده است، ايران را از دستيابی به حقوق مشروع خود بازنمی دارد."

تهدید آمریکا  اگر ايرانيان به تعهدات بين المللی خود برای دست کشيدن از برنامه (توليد تسليحات) اتمی عمل نکنند، آنگاه مسلماَ ما بايد اقدام سختگيرانه تری را اتخاذ کنيم دیک چنی، معاون رییس جمهور آمریکا

همصدايی آمريکا و اروپا

مقامات آمريکايی تاکيد کرده اند که ارايه مشوقهای پيش گفته صرفاَ برای تشکيل جبهه ای واحد با اتحاديه اروپاست که در جريان توافقنامه پاريس به ايران قول داده است تضمين عضويتش در سازمان تجارت جهانی را از واشنگتن بگيرد.

بروکسل نيز در مقابل اين تغيير موضع واشنگتن پذيرفته است چنانچه تهران غنی سازی اورانيوم را دايمی نکند، از اقدام آمريکا برای ارجاع پرونده ايران به شورای امنيت سازمان ملل حمايت کند.

جورج بوش، رييس جمهور آمريکا، در نطقی در لوييزيانا گفته است: "من خرسندم که ما با دوستان اروپايی مان با صدای واحدی صحبت می کنيم. مشتاقم با دوستان اروپايی مان همکاری کنيم تا برای رهبران رژيم ايران کاملاَ آشکار شود که جهان آزاد دستيابی آنها به جنگ افزارهای اتمی را برنخواهد تافت."

دولت آقای بوش در گذشته تصريح کرده بود که صرف پايبندی به معاهده منع گسترش تسليحات هسته ای (ان پی تی) هيچ کشوری را مستحق پاداش نمی سازد و ارايه هرگونه "هويج" به تهران موضع آمريکا را تضعيف خواهد کرد.

اکنون به نظر می رسد آمريکا می خواهد با اتخاذ اين رويکرد تازه واپسين فرصت را برای تعليق دايم غنی سازی اورانيوم و دست کشيدن از پيگيری چرخه سوخت به تهران بدهد.

هرچند فروش سوخت در ميان مشوقهای اعلام شده از سوی خانم رايس نيست، اما آمريکا بسيار مصمم است ايران سوخت نيروگاه بوشهر را بجای روسيه از منابع غربی تهيه کند تا برنحوه مصرف و بازگرداندن پس مانده آن نظارت موثق وجود داشته باشد.

همچنين سه کشور فرانسه، بريتانيا و آلمان نيز که به نمايندگی از اتحاديه اروپا مذاکره با ايران را اداره می کنند، دست کشيدن ايران از چرخه سوخت هسته ای را به عنوان "تضمينی عينی" مطالبه کرده اند.

ديک چنی، معاون رياست جمهوری آمريکا، در مصاحبه ای اعلام کرده است که اگر رهبران ايران واقعاَ به استفاده از فناوری صلح آميز اتمی علاقه نشان می دهند، آنها می توانند سوخت لازم برای راکتورهای نيروگاه هسته ای بوشهر را "از چند منبع مختلف تجاری" بخرند.

'رويارويی يا آينده ای بهتر'

ايران پس از چندين سال سرمايه گذاری روی تاسيسات غنی سازی اورانيوم اخيراَ پيوستن خود به "باشگاه سوخت هسته ای" را جشن گرفته و بارها تاکيد کرده است که لغو اين فعاليت "خط قرمزی سازش ناپذير" است. کارشناسان امور ايران بحث غنی سازی را تنها حربه تهران برای چانه زنی با آمريکا بر سر توقف استراتژی تغيير رژيم ايران عنوان کرده اند.

'جبران ناچیز'  جبران برخی خطاها و مرتفع کردن اندکی از محدوديتها، ايران را از دستيابی به حقوق مشروع خود بازنمی دارد حمیدرضا آصفی، سخنگوی وزارت خارجه ایران

با اين حال، آقای چنی که ايران وی را يکی از نومحافظه کاران مشتاق به سرنگونی جمهوری اسلامی توصيف کرده، هشدار داد: "اگر ايرانيان به تعهدات بين المللی خود برای دست کشيدن از برنامه (توليد تسليحات) اتمی عمل نکنند، آنگاه مسلماَ ما بايد اقدام سختگيرانه تری را اتخاذ کنيم."

معاون رييس جمهور آمريکا اشاره ای به ماهيت اين تهديد نکرد، ولی رهبران ايران اعلام کرده اند که از ارجاع اين مناقشه به سازمان ملل هراسی ندارند و آن را بهترين بهانه برای خروج کامل از ان پی تی خوانده اند.

هنوز زود است که بتوان درباره واکنش آمريکا به امتناع ايران از پذيرش مشوقها گمانه زنی کرد.

خانم رايس هنگام برشمردن مشوقهای آمريکا هيچ ضرب الاجلی را تعيين نکرد، ولی او در ديدار با همتای اوکراينی خود اعلام کرد که رهبران ايران می توانند بين "رويارويی و آينده ای بهتر" يکی را انتخاب کنند.

وی گفت: "فکر می کنم اگر ايرانيان می خواهند نشان دهند واقعاَ آماده اند به تعهداتشان عمل کنند، بهتر است اين کار را زودتر انجام دهند."

تغيير ۱۸۰ درجه ای موضع آمريکا در قبال مذاکرات اتمی اروپاييان با ايران که واشنگتن تا چند هفته پيش اميدی به آن نداشت و تلطيف لحن علنی واشنگتن در قبال جمهوری اسلامی با تشديد فشار اتحاديه اروپا به تهران برای تعليق برنامه غنی سازی توام بوده است.

به نظر می رسد پس از سفر اخير آقای بوش به اروپا، واشنگتن و بروکسل تصميم گرفته اند رويکرد خود در قبال تهران را برای حل و فصل نهايی اين مناقشه در منطقه بی ثبات خاورميانه يکپارچه سازند.

در گزارش کار وزرای خارجه بريتانيا، آلمان، فرانسه و کميسر سياست خارجی اتحاديه اروپا به بروکسل درباره پيشرفت مذاکرات با تهران تاکيد شده است که اگر ايران به تعهداتش عمل نکند، "ما چاره ای جز حمايت از ارجاع پرونده به شورای امنيت سازمان ملل نخواهيم داشت."

اکنون تهران در اقدامی سريع توپ را به زمين آمريکا و اتحاديه اروپا پس فرستاده و به نظر می رسد تا زمانی که مشوقها بهبود اساسی نيافته اند يا اين هويج جای خود را به چماق "اقدام سختگيرانه" نداده است، رهبران ايران درباره اصلاح خط قرمزشان تجديد نظر نخواهند کرد.