صادق صبا تحليلگر مسائل ايران در بی بی سی

برای رهبران ايران قانع کردن مردم، بخصوص طرفداران تندرو نظام، درباره لغو دایم برنامه غنی سازی بسيار سخت خواهد بود

آمريکا اخيرا اعلام کرده بود که اگر جمهوری اسلامی فعاليت های غنی سازی اورانيوم را برای هميشه رها کند، حاضر است از عضويت ايران در سازمان تجارت جهانی حمايت کند و محدوديت فروش قطعات يدکی هواپيماهای مسافربری به اين کشور را بردارد.

تحليل گران اين پيشنهاد آمريکا را تغيير مهمی در سياست اين کشور نسبت به جمهوری اسلامی ارزيابی می کنند.

به نظر می رسد که چند عامل باعث شده که ايران پيشنهاد آمريکا را فعلا رد کند.

مقامات ايران گفته اند مشوق های اقتصادی که آمريکا مطرح کرده آنقدر بی ارزش است که احتياج نيست حتی روی آن بحث شود.

حميد رضا آصفی، سخنگوی وزارت امور خارجه ايران ، گفت رفع محدوديت فروش قطعات يدکی هواپيما های مسافربری به ايران امتيازی محسوب نمی شود. او همچنين افزود که عضويت کشورها در سازمان تجارت جهانی حق همه دولت هاست و امتياز ويژه ای نيست.

دليل ديگر رد پيشنهاد واشنگتن اين است که رهبران جمهوری اسلامی احساس می کنند که اين طرح آمريکا شايد توطئه ای است برای وارد کردن فشار بيشتر بر دولت ايران.

پيشنهاد آمريکا مشروط به اين است که جمهوری اسلامی غنی سازی اورانيوم را برای هميشه متوقف کند. با توجه به اينکه مقامات ايران بارها تاکيد کرده اند که تحت هيچ شرايطی حاضر نيستند به اين خواسته تن دهند، بنابراين مقامات آمريکا موضوعی را مطرح کرده اند که پاسخ آن از قبل معلوم است.

تغییر حکومت تحليل رهبران ايران اين است که آمريکا در هر صورت در صدد تغيير رژيم جمهوری اسلامی است

دولت بوش با اين چرخش در سياست خود در واقع سعی می کند اين تصوير در افکار عمومی جهان ايجاد نشود که آمريکا برای تلاش های اروپا جهت رسيدن توافق هسته ای با ايران مانع ايجاد می کند.

دليل سوم برای رد پيشنهاد آمريکا احتمالا اين است که مقامات ايران مطمئن نيستند که اگر آنها در مورد مسائل هسته ای کوتاه بيايند، دولت بوش آنها را راحت خواهد گذاشت.

تحليل رهبران ايران اين است که آمريکا در هر صورت در صدد تغيير رژيم در ايران است و پس از رفع احتمالی موضوع هسته ای ممکن است در آينده موضوعات ديگری از قبيل حقوق بشر، تروريسم و صلح خاورميانه را مطرح کند.

از نگاه مقامات ايران پيشنهاد اخير دولت بوش در واقع تغييری است در تاکتيکها برای رسيدن به استراتژی سرنگونی حکومت اسلامی ايران.

مشکل بسيار بزرگ ديگر رهبران ايران برای پذيرفتن هر گونه مصالحه در مورد برنامه های هسته ای کشور مخالفت افکار عمومی داخلی با آن است.

رهبران ايران در سال های اخير آنقدر تاکيد کرده اند که هرگز در مورد غنی سازی سازش نخواهند کرد که حال اگر بنا بر مصالحی چنين قصدی داشته باشند، قانع کردن مردم ايران و به خصوص طرفداران تندرو نظام بسيار سخت خواهد بود.

ولی آيا رد پيشنهاد آمريکا از سوی ايران به معنای اين است که مذاکرات هسته ای حال به شکست می انجامد و جمهوری اسلامی به سوی منازعه جدی با آمريکا و احتمالا اروپا کشيده می شود؟

روحانيون حاکم بر ايران در بيست و پنج سال حيات حکومت اسلامی بار ها نشان داده اند در لحظات حساسی که بقای نظام در خطر قرار می گيرد، آنها حاضرند با اتخاذ سياست های مصلحت جویانه از مواضع خود عقب نشينی کنند.

بنابراين بعضی از تحليل گران معتقدند که اگر آمريکا حال پيشنهاد های پر مايه تری ارائه دهد و برای نمونه تحريم ها عليه ايران را لغو کند، اموال مسدود شده ايران در آن کشور را آزاد کند و حاضر باشد که موجوديت جمهوری اسلامی را به رسميت بشناسد، شايد شرايطی فراهم شود که رهبران جمهوری اسلامی برای حفظ بقای حکومت خود خواست توقف کامل غنی سازی اورانيوم را جدا بررسی کنند.