آتش، گروگانگیری و گلوله: ایران و تاریخ خونبار حمله به اهداف دیپلماتیک

حمله به اهداف دیپلماتیک فصل‌هایی سرنوشت‌ساز در تاریخ معاصر ایران بوده‌اند.

شاید یکی از اولین موارد حمله به دیپلمات‌ها در تاریخ جهان، قتل الکساندر گریبایدوف در تهران باشد، در آن دوره فرستاده‌های دیپلماتیک دیگر کشورها نیز هدف قرار گرفتند.

در دهه‌های اخیر هم بارها به سفارتخانه‌ها در ایران حمله شد، یا سفارتخانه‌های ایران در کشورهای دیگر هدف حمله قرار گرفت. علاوه بر این ایران را در برخی از مرگبارترین حملات به سفارتخانه‌ها، به ویژه در بیروت مسئول دانسته‌اند.

وقتی گروه موسوم به «دانشجویان پیرو خط امام» به سفارت آمریکا حمله کرد و دیپلمات‌ها و کارکنانش را گروگان گرفت، آیت‌الله خمینی چنان آن را در تثبیت قدرت خود مهم دید که آن را «انقلاب دوم» خواند. با این حمله هواداران آیت‌الله خمینی قدمی مهم به سوی کنار زدن گروه‌های سیاسی دیگر برداشتند و در آمریکا هم ضربه‌ای که بحران گروگانگیری به اعتبار سیاسی جیمی کارتر، رئیس جمهور وقت زد، در روی کار آمدن رونالد ریگان اثر داشت.

کنوانسیون وین درباره روابط دیپلماتیک، که ایران هم از اعضای آن است، مقرر می‌کند که اماکن مورد استفاده هیات دیپلماتیک یک کشور در کشور دیگر باید مصون باشند و کشور میزبان موظف است که همه اقدامات لازم را انجام دهد تا شان دیپلمات‌ها حفظ شود و از ورود به اماکن دیپلماتیک یا ایجاد خسارت و آزار به آنها پیشگیری شود.

عموما وقتی به سفارت‌های ایران در دیگر کشورها حمله شده، ماموران امنیتی محلی با مهاجمان برخورد کرده‌اند.

اما وقتی در ایران به اهداف دیپلماتیک حمله شده، در بسیاری از موارد ماموران امنیتی اقدام چندانی علیه مهاجمان نکردند و گاه، مانند حمله به سفارت آمریکا، مقام‌های حکومتی با آنها همراهی هم کرده‌اند. این به جز شعارنویسی روی دیوارها یا اقداماتی مانند بازداشت وابستگان سفارتخانه‌ها است که بارها در ایران انجام شده است.