بازنده‌های همیشگی انتخابات ریاست جمهوری ایران

در همه دوره‌های انتخابات ریاست جمهوری ایران، پیروز انتخابات نامزدی بوده که برای اولین بار در عرصه حاضر شده یا از انتخابات قبلی موفق بیرون آمده است. افرادی که برای چندمین بار نامزد شده‌اند، شانسی نداشته‌اند. با این حال برخی از چهره‌های سیاسی دوباره شانس خود را امتحان کرده‌اند. در سال‌های اخیر برخی نیز به نامزد حرفه‌ای تبدیل شده‌اند و در هر انتخابات ریاست جمهوری یا نامزد هستند، یا نامشان به عنوان نامزد احتمالی مطرح می‌شود.

محسن رضایی در چند انتخابات ریاست جمهوری نامزد شده است. به مناسبت هر انتخاباتی در ایران و جهان، برخی از کاربران شبکه‌های اجتماعی نام او را به شوخی به عنوان نامزد مطرح می کنند.

محسن رضایی با لقب سردار، پس از استعفا از سپاه پاسداران در سال ۷۶، تشکیلاتی را به عنوان "خانه دانشجو" راه‌اندازی کرد که تشکیل "جبهه فرهنگی" و "خاکریز فرهنگی" دستور کار آن بود. این نهاد اقدام به برگزاری اردوهای آموزشی تحت عنوان "بصیرت" می‌کرد اما گروه های دانشجویی نزدیک به چپ و راست از آن استقبالی نکردند و عملا فعالیتهایش ناکام ماند.

درانتخابات مجلس ششم فرمانده سابق سپاه پاسداران برای اولین بار خود را در معرض انتخاب قرار داد. در ابتدا زمزمه‌هایی درباره قرار گرفتن نام او در فهرست حزب جبهه مشارکت مطرح شد و رضایی در مصاحبه با روزنامه صبح امروز گفت که "به یاران خاتمی نزدیک ترم". او اما این جمله را تکذیب کرد و در فهرست جبهه مشارکت نیز قرار نگرفت.

با وجود حمایت گروه هایی چون کارگزاران سازندگی، رضایی از راهیابی به مجلس باز ماند. اما درانتخابات ریاست جمهوری ۸۴ نامزد شد و گفت که اگر شورای هماهنگی اصولگرایان "عدالت" را در انتخاب نامزد خود اعمال کند، به نفع نامزد منتخب شورا انصراف خواهد داد. درنهایت او اما ۴۸ ساعت مانده به برگزاری انتخابات بدون حمایت از نامزدی انصراف داد و در عین حال دلیل کناره گیری خود را "جلوگیری از تشتت آرای مردم" در اثر تعدد نامزدها عنوان کرد.

سال ۸۸ رضایی بار دیگر نامزد شد و در مناظره های انتخاباتی بیشتر منتقد دولت احمدی نژاد بود. پس از مناظره مشهور میرحسین موسوی و محمود احمدی نژاد، برخی از چهره های اصولگرا از جمله علی مطهری که پیش از آن از احمدی نژاد حمایت کرده بودند، از آقای رضایی حمایت کردند. رضایی برخلاف میرحسین موسوی و مهدی کروبی تنها از طریق شورای نگهبان به نتیجه انتخابات اعتراض کرد. او در انتخابات ریاست جمهوری ۹۲ نیز با همان روش انتقاد از چپ و راست و به عنوان چهره ای مستقل نامزد و مانند انتخابات سال ۸۸ چهارم شد.

محمد باقر قالیباف، دیگر سردار ناکام انتخابات ریاست جمهوری است. او پس از شهرت در نیروی انتظامی به دلیل اقداماتی چون ایجاد پلیس ۱۱۰ و واردات خودروهای بنز، از نیروهای مسلح استعفا داد و نامزد انتخابات ریاست جمهوری ۸۴ شد. تبلیغات قالیباف البته تناسبی با روحیه سابق او نداشت و سردار سابق با تی‌شرت سفید خاصی برای انتخابات ثبت نام کرد. در فضای سیاسی از قالیباف به عنوان نامزد مورد حمایت سپاه پاسداران و رهبر جمهوری اسلامی نام برده می‌شد اما در روزهای آخر ورق برگشت و نیروهای بسیج از محمود احمدی‌نژاد حمایت کردند.

آقای قالیباف سال ۹۲ تی‌شرتهای سفید را کنار گذاشت و این بار در انتقاد از سیاست خارجی و داخلی دولت‌های سازندگی و اصلاحات سخن گفت. او در مناظره اما بهترین فرصت را برای حسن روحانی فراهم کرد تا عبارت"من سرهنگ نیستم، حقوقدانم" را بگوید و عبارت مشهور"گاز انبری" را به قالیباف منسوب کند.

مهدی کروبی در دو انتخابات نامزد بوده و می گوید دراولی "تقلب" شده و در دومی "مهندسی انتخابات". مهدی کروبی درانتخابات سال ۸۴ و درحالی که گروهی از اصلاح‌طلبان به دنبال نامزدی مصطفی معین بودند و تعدادی نیز حامی اکبر هاشمی رفسنجانی، به میدان آمد. در نهایت او در ۱۱ استان بیشترین رای را کسب کرد اما در دور اول سوم شد. کروبی در نامه به "تقلب" درانتخابات اعتراض کرد که کنایه‌های آن نامه تا سال‌ها در گپ و گفت‌های سیاسی مطرح می‌شد.

او البته به جز رهبر جمهوری اسلامی، معترض برخی دوستان خود نیز شد و پس از انصراف از دبیر کلی مجمع روحانیون مبارز، دبیر کل حزب جدید اعتماد ملی شد.

کروبی چهار سال بعد بار دیگر نامزد شد و باز معترض به نتیجه انتخابات. این بار اما نتیجه اعتراض متفاوت بود و چند سال است که به همراه میرحسین موسوی دیگر نامزد انتخاباتی و همسرش همچنان در حصر است.

نطق احمد توکلی دربرنامه تلویزیونی رقابت‌های ریاست جمهوری سال ۷۲، انتخابات را پس از سال‌ها تا حدودی به رقابتی جدی تبدیل کرد. توکلی به برنامه‌های اقتصادی اکبر هاشمی رفسنجانی و همچنین رفتار"اشرافی" برخی وزرای او تاخت. سخنان او به سرعت بازتاب گسترده‌ای یافت و با وجود اینکه نزدیکان هاشمی رفسنجانی چند صد هزار رای را برای توکلی پیش‌بینی می‌کردند، او چهار میلیون رای به دست آورد.

توکلی سال ۸۰ هم با همان شعارها و در رقابت با محمد خاتمی، در برنامه تلویزیونی گریه کرد و گفت، حاضر است برای مبارزه با فساد جان خود را نیز بدهد. احمد توکلی با کسب حدود چهار و نیم میلیون رای این‌بار هم دوم شد.

او سال ۸۴ نیز نامزد بود اما به نفع محمد باقر قالیباف کنار رفت.

عبدالله جاسبی، رئیس سه دهه دانشگاه آزاد، در این دو انتخابات مانند احمد توکلی نامزد بود. او برخلاف آقای توکلی در برنامه‌های تبلیغات انتخاباتی سال ۷۲ اعلام کرد که هاشمی رفسنجانی نامزد بهتری است. جاسبی در این انتخابات چهارم شد و حتی از رجبعلی طاهری که تا آن زمان نامزدی شناخته شده نبود، رای کمتری کسب کرد.

او سال ۸۴ نیز اعلام کرد به احترام اکبر هاشمی رفسنجانی نامزد نخواهد شد. در انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۰، رئیس وقت دانشگاه آزاد به همراه ۸ نامزد دیگر درحالی به رقابت با محمد خاتمی رفت که هیچ شانسی برای پیروزی او تصور نمی‌شد؛ آن زمان حتی به اعتقاد برخی ریاست دانشگاه آزاد به عنوان یک نکته منفی در کارنامه او محسوب می‌شد نه یک امتیاز مثبت.

تعداد آرای جاسبی مانند شش کاندیدای دیگر از رای‌های باطله هم کمتر اعلام شد.

حبیب‌الله عسگراولادی یکی از چهار نامزد دومین انتخابات ریاست جمهوری ایران بود. انتخاباتی که پس از عزل ابوالحسن بنی‌صدر برگزار می‌شد. او سال ۶۴ و در دور دوم ریاست جمهوری آیت‌الله علی خامنه‌ای نیز بار دیگر نامزد شد. عسگراولادی در دولت‌های رجایی، دولت موقت مهدوی کنی و دولت میرحسین موسوی وزیر بازرگانی بود اما به دلیل اختلاف‌ از کابینه موسوی استعفا داد.

وی از سال‌های ابتدایی انقلاب دبیر کل حزب موتلفه اسلامی بود تا اینکه درسال ۸۳ از این سمت کنار رفت. او در سال‌های پایانی عمر خود سخنانی درباره میرحسین موسوی و مهدی کروبی گفت که غیرمنتظره بود و واکنش اصولگرایان را به دنبال داشت. بیشتر اینجا بخوانید.

حبیب الله عسگر اولادی، اکبر پرورش و عباس شیبانی، سه راس مثلثی بودند که در سال‌های نخستین بعد از انقلاب در کنار نامزد اصلی، نامزد ریاست جمهوری می‌شدند. آنان گاهی در عین نامزد بودن در فیلم تبلیغاتی نامزد اصلی جناح مشهور به خط امام حمایت می‌کردند. اعضای حزب جمهوری از این نامزدها به عنوان "نامزد احتیاطی" نام می بردند و برخی نقل می کنند که یکی از دلایل نامزد شدن آنان این بوده که در صورت ترور شدن نامزد اصلی، برگزاری انتخابات تعطیل نشود. درمستند "جمهور" که از صدا و سیمای ایران پخش شده، روایتگر فیلم درباره سومین انتخابات ریاست جمهوری در ایران در سال ۶۰ می گوید که "در اتفاقی بی بدیل درعرصه سیاسی جهان" نامزدهای دیگر اعلام کردند به یک نامزد یعنی علی خامنه‌ای رای می‌دهند.

رضا زواره‌ای یکی دیگر ازنامزدهای سومین دوره انتخابات ریاست جمهوری بود که اعلام کرد آقای خامنه‌ای را از خود "اصلح‌تر" می‌داند و به او رای می‌دهد. زواره‌ای سال ۷۶ نیز نامزد شد اما در فضای دو قطبی رقابت بین محمد خاتمی و علی‌اکبر ناطق نوری طبیعی بود، شانسی برای او و محمد ری‌شهری نیست. او که سال‌ها قائم مقام شورای نگهبان بود سال ۸۴ در انتخابات ریاست جمهوری رد صلاحیت شد و چهارم شهریور همان سال به علت "عارضه قلبی" درگذشت.

محمود کاشانی در انتخابات ریاست جمهوری چهارم درسال ۶۴ که منجر به انتخاب دوباره آیت‌الله علی خامنه‌ای شد، در کنار حبیب الله عسکراولادی، نامزد بود. در فضای رقابت‌های آن روزها او بیش از یک میلیون رای کسب کرد. کاشانی سال ۸۰ نیز از جمله ۹ نفری بود که به رقابت با محمد خاتمی رفت.

محمود کاشانی با اینکه فرزند آیت الله ابوالقاسم کاشانی است و از اعضای حزب جمهوری اسلامی ایران نیز بوده در سیاست ایران چندان جدی گرفته نشده است.

حسن غفوری‌فرد، عباس شیبانی، و علی‌اکبر پرورش سه چهره دیگر در جمهوری اسلامی هستند که دست‌کم دو مرتبه نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری شده‌اند.