وزارت خارجه ایران: آمریکا توافق تبادل زندانی را پارسال از طریق واسطه امضا کرده

پس از آنکه ند پرایس سخنگوی وزارت خارجه آمریکا به بی‌بی‌سی فارسی گفت «اظهارات مقامات ایران در مورد توافق بر سر مبادله زندانی، دروغی بشدت ظالمانه است که فقط درد و رنج خانواده این زندانیان را بیشتر می‌کند»، وزارت خارجه ایران واکنش نشان داد و گفت نماینده رسمی آمریکا سال پیش «از طریق یک واسطه» این توافق را امضا کرده اما به «بهانه‌های مختلف» آن را اجرا نکرده است.

حسین امیرعبدالهیان وزیر امور خارجه ایران یکشنبه گفته بود: «ما در موضع تبادل زندانیان موجود بین ایران و آمریکا به یک توافقی در روزهای اخیر دست پیدا کرده‌ایم».

بعد از آن ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، به بی‌بی‌سی فارسی گفت: «اظهارات مقامات ایران در مورد رسیدن به توافق بر سر مبادله زندانیان دو کشور، دروغی بشدت ظالمانه است که فقط درد و رنج خانواده این زندانیان را تشدید می‌کند».

«آمریکا بدون وقفه در تلاش است زمینه آزادی سه شهروندش را فراهم کند که ناعادلانه در ایران زندانی‌اند‌ و تا زمانی که آن‌ها را به آغوش خانواده‌هایشان برنگرداند، دست از تلاش برنخواهد داشت.» 

آمریکا آبان ماه نیز اظهارات آقای امیرعبداللهیان مبنی بر «ارسال پیام برای احیای برجام» را تکذیب کرده بود.

ساعاتی بعد ناصر کنعانی سخنگوی وزارت خارجه ایران گفت: «از ماه مارس سال گذشته میلادی از طریق یک واسطه توافق مکتوبی در خصوص تبادل زندانیان به امضا رسیده که نماینده معرفی‌شده رسمی آمریکا نیز آن را امضا نموده اما به بهانه‌های مختلف تاکنون از سوی دولت آمریکا اجرا نشده است.»

او گفت در «هفته‌های اخیر نیز تبادل پیام‌های غیرمستقیم برای به‌روزرسانی آن در جریان بوده» و این موضوع «نباید دستمایه بازی‌های سیاسی قرار گیرد.»

آقای امیرعبداللهیان یکشنبه به شبکه خبر ایران گفت که «ما در موضع تبادل زندانیان موجود بین ایران و آمریکا به یک توافقی در روزهای اخیر دست پیدا کرده‌ایم و اگر همه چیز از طرف آمریکایی‌ خوب پیش برود فکر می‌کنم در کوتاه مدت شاهد تبادل زندانیان هم خواهیم بود».

همزمان منابع ایرانی که نخواستند نامشان فاش شود به رویترز گفته‌اند که دو کشور منطقه نیز در مذاکرات غیرمستقیم تهران و واشنگتن برای آزادی زندانیان شرکت داشتند. به گزارش این خبرگزاری ایران سال‌هاست که به دنبال آزادی بیش از ده‌ها زندانی خود در آمریکا است؛ از جمله هفت ایرانی-آمریکایی دوتابعیتی، دو ایرانی با اقامت دائم آمریکا و چهار شهروند ایرانی بدون وضعیت قانونی در ایالات متحده.

پیشتر اعلام شده بود که وزیر خارجه قطر در تماس تلفنی با حسین امیرعبداللهیان ضمن تبریک و استقبال از توافق تهران و ریاض، در خصوص «ضرورت توجه انسانی به تبادل زندانیان بین ایران و آمریکا» نیز به گفت‌وگو پرداختند.

یک روز قبل، رسانه‌های رسمی ایران و عربستان سعودی برای ازسرگیری روابط دوجانبه توافق کردند. این توافق با میانجی‌گری چین به دست آمد. قرار است وزیران خارجه دو کشور برای بازگشایی سفارت‌ها به‌زودی با یکدیگر دیدار خواهند کرد.

اوایل اسفند ماه امسال گزارش‌هایی از نزدیک شدن تهران و واشنگتن بر سر مبادله زندانیان و آزادسازی میلیاردها دلار از پول‌های مسدودشده ایران در کره جنوبی منتشر شده بود.

آقای امیرعبداللهیان درباره این توافق اولیه جزئیاتی ارائه نداده است.

گفتگوهای غیر مسقیم بر سر چیست؟

شبکه خبری ان‌بی‌سی آمریکا ۱۵ فوریه- ۲۶ بهمن به نقل از منابع آگاه از تلاش‌های قطر و بریتانیا برای پیش‌برد مذاکرات واشنگتن و تهران بر سر تبادل زندانیان گزارش داد.

ان‌بی‌سی در گزارش اختصاصی خود ضمن اشاره به مذاکرات غیر مستقیم ایران و آمریکا نوشته بود «راهکار و پیش توافقی که در سال ۲۰۲۱» مطرح شده بود که بر اساس آن در برابر آزادی زندانیان آمریکایی، ایران به میلیاردها دلار دارایی خود که به علت تحریم‌های آمریکا در کره‌جنوبی بلوکه شده دسترسی پیدا کند».

بنابر این گزارش «مطابق این راهکار ایران می‌تواند به پول خود دسترسی پیدا کند اما تنها اجازه خواهد داشت که آن را برای خرید محصولات غذایی و دارویی و اقلام انسان‌دوستانه هزینه کند؛ در حقیقت تنها در مواردی که با محدودیت‌های تحریم‌های این کشور هم راستا باشد».

ان‌بی‌سی در بالای گزارش خود عکسی از دیدار آنتونی بلینکن، وزیرخارجه آمریکا و دستیارانش از جمله رابرت مالی با محمد بن عبدالرحمان آل ثانی، معاون نخست‌وزیر و وزیرخارجه قطر در واشنگتن را منتشر کرده بود و چند پاراگراف پایین‌تر از این دیدار به عنوان بخشی از مذاکرات غیرمستقیم میان کاخ‌سفید و تهران یاد کرده است.

اخیرا گفته شد عمان نیز در این زمینه میانجی‌گری‌هایی را آغاز کرده است.

رابرت مالی، نماینده ویژه امور ایران در وزارت خارجه آمریکا هم اواخر بهمن ماه دیدار مقامات آمریکایی در خاورمیانه با مقام‌های عمان و قطر را برای گفت‌وگو درباره ایران تایید کرده بود

پیشتر نیز آقای امیرعبدالهیان در مصاحبه خود با ماری لوئیس کلی، خبرنگار ان‌پی‌آر که به تهران سفر کرده بود، گفته بود: «بله ما در این باره (معاوضه زندانیان) با آمریکا توافق کردیم و توافقنامه مربوط هم ماه مارس (سال گذشته) تنظیم شد. معاوضه زندانیان یک موضوع انسان‌دوستانه است. مارس گذشته، حتی آمریکایی‌ها نماینده خود را به ایران فرستادند که یک مقام بریتانیایی بود. کمتر از دو ماه پیش هم این نماینده دوباره به تهران آمد. توافقنامه روی میز است. چند گام تکنیکی هست که آمریکایی‌ها باید بردارند».

در ادامه این گفتگو وزیرخارجه ایران به پیشرفت در مذاکرات تهران با واشنگتن در ارتباط با موضوع معاوضه زندانیان اشاره می‌کند و به خبرنگار ان‌پی‌آر می‌گوید: «این آمریکایی‌ها هستند که امروز و فردا می‌کنند. ما کاملا آماده‌ایم. ما آماده‌ایم که به محض حصول توافق ظرف چند دقیقه به تعهد خود در ارتباط با آن از طریق یک کشور ثالث، عمل کنیم».

این موضوع با توجه به افزایش تلاش‌های دیپلماتیک ایران برای از سرگیری گفتگوهای برجام با غرب و لغو تحریم‌های اقتصادی این کشور، می‌تواند حائز اهمیت تلقی شود.

در حال حاضر سیامک نمازی، عماد شرقی که هنگام خروج از ایران بازداشت شده و مراد طاهباز دیگری زندانی ایرانی-آمریکایی که از بنیانگذاران بنیاد میراث حیات وحش پارسی از جمله زندانیان شناخته شده آمریکایی در ایران‌اند.