بنا به آخرين آمار، ايران در سال ۲۰۰۳ تقريبا ۱۳ درصد نفت مورد نياز چين را تامين می کرد

هياتی چينی وارد تهران شده و می کوشد توافق اوليه طرفين برای فروش ۲۵۰ ميليون تن گاز طبيعی مايع و نفت خام ايران به چين را نهايی کند. جمهوری اسلامی در اکتبر ۲۰۰۴ يادداشت تفاهمی با شرکت ساينوپک چين، بزرگترين پالايشگر آسيا، برای صادرات نفت و گاز و توسعه ميدان ۳۰۰ هزار بشکه ای "يادآوران" در جنوب غربی ايران امضا کرده بود.

در صورت نهايی شدن اين معامله صد ميليارد دلاری، ايران موفق می شود يکی از بزرگترين قراردادهای سرمايه گذاری خارجی تاريخ خود را ببندد.

هادی نژاد حسينيان، معاون وزارت نفت، به تلويزيون جمهوری اسلامی گفته است که قرارداد احتمالی با چينی ها مبتنی بر اصل "بيع متقابل" خواهد بود. در اين شيوه سرمايه گذاری، سرمايه گذار خارجی بعد از راه اندازی طرح اجازه می يابد اصل پول و سود معين آن را برداشت کند. بيع متقابل در ساليان اخير هوس انگيزی خود را برای خارجيان از دست داده است.

کاظم وزيری هامانه، وزير نفت جديد، نيز اخيرا گفته بود که اين روش را نمی پسندد زيرا دردسرساز است، ولی خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی، ايرنا، به نقل از آقای نژاد حسينيان گفته است: "مشکلات اصلی شيوه بيع متقابل را می توان با قدری تغيير اصلاح کرد، بدون آن که زمان زيادی ببرد، چرا که بکار گيری هر الگوی تازه سبب تاخير در قراردادهای در حال مذاکره می شود."

ساينوپک و اعداد تاسيس: ۲۵ فوريه ۲۰۰۰ شناورسازی: اکتبر ۲۰۰۰ تعداد سهام: ۸۶ ميليارد سهم دولت: حدود ۶۸ درصد سهامداران خارجی: حدود ۱۹ درصد کل دارايی: ۶۰ ميليارد دلار ظرفيت پالايش: ۱۵۵ ميليون تن تعداد پمپ بنزين: بيش از ۳۰ هزار توليد نفت: ۳۸ ميليون تن زيرمجموعه: بيش از ۸۰ شرکت

ناظران می گويند جمهوری اسلامی اميدوار است با تقويت منافع چين در ايران، حمايت اين کشور را در مقابل تهديدهای غرب برای ارجاع پرونده اتمی تهران به شورای امنيت آژانس بين المللی به دست آورد. چين تاکنون بر حل اين مناقشه از طريق مذاکره اصرار داشته است.

دولت چين هفته پيش سخنان محمود احمدی نژاد، رييس جمهور ايران، درباره کشتار يهوديان در جنگ جهانی دوم را مورد انتقاد قرار داد و گفت که مخالف اقداماتی است که ثبات جهان را تهديد می کند. پکن اسراييل را کشوری مستقل می داند و با تل آويو روابط خوبی دارد.

کارشناسان می گويند اين قرارداد، در صورت انعقاد، بزرگترين سرمايه گذاری چين در ايران خواهد بود. چين در سال ۲۰۰۳ از ژاپن به عنوان دومين وارد کننده بزرگ نفت دنيا سبقت گرفت و وارداتش در سال ۲۰۰۴ حدود ۱۵ درصد رشد داشت، حال آن که رشد توليد داخلی نفت در چين تنها دو درصد بود.

در حال حاضر واردات نفت خام سبک اين کشور بين دو و نيم تا سه ميليون بشکه در روز تخمين زده می شود. تحليلگران تخمين می زنند اين رقم تا سال ۲۰۱۰ به پنج تا ۱۰ ميليون بشکه در روز برسد.

بيشتر نفت وارداتی چين از خليج فارس و آفريقا تامين می شود ولی چينی ها سخت تلاش می کنند وابستگی خود به نفت خاورميانه را به دليل بی ثباتی جاری قطع کنند. اين هفته يک خط لوله نفت ميان قزاقستان و چين افتتاح شد و چينی ها در حال مذاکره با روسيه برای ساخت خط لوله ای برای انتقال نفت سيبری هستند.

اين خط لوله که در سال ۲۰۰۸ تکميل می شود، می تواند روزانه ۳۸۰ هزار بشکه نفت خام را به پالايشگاه های تشنه چين برساند. مصرف کنونی چين بيش از هفت ميليون بشکه نفت خام در روز برآورد شده است.

با اين حال بعيد است به اين زودی وابستگی چين به نفت خاورميانه کاهش يابد. آکادمی دولتی علوم اجتماعی چين اخيرا نتيجه گرفته است که نياز چينی ها به ذخاير انرژی اين منطقه مناقشه خيز جهان برعکس افزايش خواهد يافت.