روزبه مهرزاد کارشناس بورس در ايران

کارشناسان پیش بينی می کنند التهاب ناشی از سرنوشت نامعلوم پرونده هسته ای ايران احتمالا بر عمق رکود بورس می افزايد

بازار سرمايه ايران در حالی معاملات هفته پيش خود را آغاز کرد که اشتياق فروش سهام از سوی سهامداران جزء بورس همچنان وجود داشت.

در چنين شرايطی نماد معاملاتی دو بانک خصوصی حاضر در بورس باز گشايی شد. با شروع مبادله سهام دو بانک کارآفرين و اقتصاد نوين که کمتر از يک درصد ارزش جاری بازار سرمايه ايران را در اختيار دارند، شاخص کل بورس تهران بيش از ۹۴ واحد کاهش يافت.

اين در حالی بود که بازگشايی نماد معاملاتی اين دو بانک پس از برگزاری مجمع عمومی سالانه در ساعات پايانی معاملات روز يکشنبه بازار سرمايه صورت گرفت.

کارشناسان مدعی بودند اگر اين باز گشايی در ساعات ابتدايی مبادلات سهام اتفاق می افتاد، افت بهای سهام بانکها و به تبع آن نزول شاخص کل بورس تهران از صد واحد می گذشت.

ملغمه نگرانیها

برقراری صف برای فروش سهام بانک کارآفرين در جريان داد وستدهای اواسط هفته اين ادعا را به يقين نزديک کرد.

مديران بازار سرمايه اين واکنش سهامداران را تابع نگرانی حاکم بر بورس تهران در مورد نحوه برخورد دولت روی کارآمده در ايران با بانک های خصوصی عنوان کردند.

هر دقيقه، ۲۷۸ ميليون تومان خريداران سهام بانک پاسارگاد در هر دقيقه بيش از ۲۷۰ ميليون تومان (۳۰۰ هزار دلار) صرف خريد سهام اين بانک کرده اند. با اين رقم می توان در هر ثانيه ۴۰ سکه طلا در بازار ايران خريد

مطابق اظهار نظرهای اوليه مقامات دولت جديد، نحوه اداره بانکهای خصوصی دستخوش تغييراتی خواهد شد ولی تا کنون از چند و چون آن خبری منتشر نشده است.

رکود بورس تهران با شروع معاملات روز دوشنبه تشديد شد. در اين روز نماد معاملاتی چهار شرکت کوچک ديگر باز شد تا تحت تاثير کاهش قيمت سهام آنها شاخص کل بازار سرمايه ايران بيش از ۳۲۹ واحد افت کند. در جريان معاملات اين روز سهامداران جزء ۷۷ درصد فروش سهام را از آن خود کردند.

پيشتر حسين عبده تبريزی، دبير کل بورس، در پاسخ به سوالات خوانندگان سايت بی بی سی پيش بينی کرده بود که با باز شدن نمادها، بورس شاهد قدری افت خواهد بود و سپس اين نزول متوقف خواهد شد.

از سوی ديگر، با افزايش تنش سياسی ميان جمهوری اسلامی و اتحاديه اروپا، هراس از ارجاع احتمالی پرونده فعاليتهای هسته ای ايران به شورای امنيت سازمان ملل متحد و اعمال تحريمهای اقتصادی عليه ايران تقويت شد.

تولد پنجمين بانک خصوصی

اما درميان نگرانی سهامداران که در صف فروش سهام نمود يافته بود، آغاز پذيره نويسی پنجمين بانک خصوصی بازار پول ايران اين فرضيه کارشناسان را تقويت کرد که بخشی از سهامداران برای خريد سهام اين بانک تازه، اقدام به فروش سهام خود در جريان معاملات روز دوشنبه کرده اند.

ميزان رضايت بر پايه نتايج يک نظر سنجی، ۶۱ درصد سهامداران بورس تهران مخالف ادامه کار دبيرکل فعلی هستند. بيش از ۵۱ سهامداران ايرانی معتقدند برنامه های او در کاهش ريسک بازار سرمايه ناکارآمد بوده است.

بانک پاسارگاد که با سرمايه اوليه ۲۵۰ ميليارد تومان (۲۷۷ ميليون دلار) به تازگی مجوز فعاليت خود را از بانک مرکزی جمهوری اسلامی دريافت کرده، روز سه شنبه پذيره نويسی عمومی ۵۰ ميليارد تومان (۵۵ ميليون دلار) از سرمايه اوليه اش را آغاز کرد.

مطابق مقررات بانک مرکزی ايران، بانکهای خصوصی ناگزيرند در اسرع وقت به عضويت بورس تهران درآيند. به همين منظور ماهيت اين بانکها بايد به صورت شرکت سهامی عام درآيد يعنی عموم مردم اين امکان را بيابند که سهام دار بانکهای خصوصی شوند.

بر اين اساس، بخشی از سرمايه بانکهای خصوصی پس از اخذ مجوز از بانک مرکزی با عنوان "پذيره نويسی سهام" به صورت اوراق صد تومانی (يازده سنت) در معرض خريد مردم عادی قرار می گيرد. پس از ورود بانکها به بورس اين اوراق به سهام قابل معامله بدل می شود.

بانک پاسارگاد نيز که هيات موسس آن از شرکتهای انبوه سازی، سرمايه گذاری، صنعتی و چند تعاونی فعال متعلق به پزشکان و فرهنگيان تشکيل شده از روز سه شنبه پذيره نويسی ۵۰ ميليارد تومان از سهام خود را در شعب منتخب بانک صادرات آغاز کرد.

هر ثانيه، چهل سکه طلا

استقبال مردم از خريد سهام ثبت نشده اين بانک سبب شد تا در فاصله سه ساعت کل پنجاه ميليارد تومان به فروش برسد و هزاران نفر نيز در پشت درهای بسته شعب بانک صادرات ناکام بمانند.

با محاسبه ای ساده می توان فهميد که حجم نقدينگی موجود در دست مردم ايران و در نتيجه خطر تورم بالقوه چقدر زياد است. خريداران سهام بانک پاسارگاد در هر دقيقه بيش از ۲۷۰ ميليون تومان (۳۰۰ هزار دلار) صرف خريد سهام اين بانک کرده اند. با اين رقم می توان در هر ثانيه ۴۰ سکه طلا در بازار ايران خريد.

در نتيجه اين گمانه در ميان کارشناسان تقويت شد که رکود چند ماهه بورس تهران بيشتر ناشی از ضعف مديريت بازار سرمايه ايران در کاهش ريسک و حفظ بازدهی معقول آن است.

کارشناسان معتقدند اگر مطابق تحليل دبير کل بورس تهران افت شاخصهای بورس تهران ناشی از التهاب سياسی حاکم بر مبادلات سهام بانکهای خصوصی است، پس چرا بسياری از سهامداران ترجيح می دهند سهام بانکهای خصوصی حاضر در بورس تهران را بفروشند و به جای آن سهام ثبت نشده بانک خصوصی ديگری را در خارج بورس خريداری کنند و برای افزايش رشد قيمت سهام آن تا ورود به بورس که حداقل دو سال زمان نياز دارد، در انتظار بمانند.

تحليلگران مسايل بازار سرمايه بر اين باورند که منفی شدن بازدهی سرمايه های حاضر در بورس تهران و کاهش شاخص کل آن به رقمی کمتر از ميزان اين شاخص در ابتدای معاملات سال ۱۳۸۳ خورشيدی سبب شده تا بسياری از سرمايه داران ايرانی با هدف کسب سود سرمايه های خود را از بورس تهران خارج کنند.

اميد به سود

اين شرايط نيز تحت تاثير افشای رشد حبابی قيمت سهام شرکتهای بورسی به دليل فعاليت فاقد نظارت دلالان سهام که به اطلاعات محرمانه شرکتها دسترسی دارند، رخ داده است.

انتشار تازه ترين نظر سنجی معاونت تحقيقات سازمان بورس اوراق بهادار تهران از سهامداران صحت اين تحليل را اثبات می کند.

بر پايه نتايج اين نظر سنجی، ۶۱ درصد سهامداران بورس تهران مخالف ادامه کار دبيرکل فعلی هستند. بيش از ۵۱ سهامداران ايرانی معتقدند برنامه های او در کاهش ريسک بازار سرمايه ناکارآمد بوده است. تنها ۱۱ درصد فعالان بازار سرمايه ايران از عملکرد دبير کل بورس تهران ابراز رضايت کرده اند.

در مقابل برخی کارشناسان نيز بر اين باور پافشاری می کنند که خاطره خوش شرکت کنندگان در پذيره نويسی بانکهای عضو بورس تهران عامل اصلی اين استقبال بوده است، چرا که کسانی که به هنگام تاسيس بانکهای اقتصاد نوين و بانک پارسيان اقدام به خريد اوراق پذيره نويسی کرده اند، پس از ورود اين بانکها به بورس همزمان با رشد قيمت سهام آنها شاهد هشت تا ده برابر شدن سرمايه خود بوده اند.

گذشته از اين حضور برخی نهادها و اشخاص وابسته به جناح محافظه کار در ميان هيات موسس بانک پاسارگاد اين اطمينان را به سرمايه گذاران داده که پنجمين بانک خصوصی اقتصاد ايران از حمايت ويژه جناح حاکم برخوردار باشد.

سرنوشت پرونده ايکس

با وجود اين خوشبينی ها بورس تهران در مجموع معاملات هفته گذشته با کاهش ۳۷ درصدی ارزش داد و ستدها روبه رو شد و شمار خريداران سهام ۱۱ درصد ديگر کاسته شد.

در ميان شرکت های عضو بورس تهران نيز به جز شرکتهای معدنی و فلزی ساير صنايع با افت بهای سهام مواجه شدند.

در حالی که رشد قيمت فلزاتی همچون روی و آلومينيوم در معاملات بورس فلزات لندن به افزايش قيمت سهام شرکتهای توليد کننده اين فلزات در بورس تهران کمک کرد، ولی افت ۲۱۶ واحدی شاخص قيمت سهام شرکتهای صنعتی حاضر در بورس تهران حاکی از رکود داد وستد سهام صنايع حاضر در بورس تهران بود.

در ميان شرکتهای بورسی بهای سهام شرکتهای سيمانی هفته گذشته بيش از سايرشرکتها کاهش يافت. شاخص قيمت سهام ۵۰ شرکت فعال تر بورس تهران هم هفته گذشته ۱۳۲۴ واحد نزول داشت.

کارشناسان معتقدند در شرايطی که هنوز نماد ۹۳ شرکت بورس تهران بازگشايی نشده، طی هفته آينده نيز بايد شاهد ادامه نزول شاخصها بود و اين نزول با بازگشايی نماد معاملاتی شرکتهای بزرگ از جمله بانک پارسيان شتاب بيشتری به خود خواهد گرفت.

بعلاوه، التهاب ناشی از سرنوشت نامعلوم پرونده فعاليتهای هسته ای ايران در مجامع بين المللی احتمالا بر عمق رکود بازار سرمايه ايران احتمالا می افزايد.