معلوم نیست که آيا تهران به دنبال خريد تمام کارخانجات روور بوده يا فقط می خواهد خط مونتاژ برخی از مدلها را دستچين کند

پيشتر در روز جمعه معلوم شد که يک شرکت ايرانی به نام "دستان" خواستار پی گرفتن طرح پيشنهادی خود برای مونتاژ خودروهای روور در استان سيستان و بلوچستان شده است.

مذاکرات پيرامون اين معامله برای بيش از يک سال ادامه داشت، اما پس از آشکار شدن مشکلات مالی "ام جی روور" متوقف شده بود.

ايران دارای پيوندهای عميق تاريخی با صنايع خودروسازی بريتانياست. طرح پيکان بر خودروی بريتانيايی هيلمن که عمر آن به 40 سال می رسد استوار است.

ورشکستگی

از اوايل ماه آوريل که ام جی روور، آخرين خودروساز ملی بريتانيا، ورشکسته شد و بيش از شش هزار کارگر آن با خطر بيکاری مواجه شدند، شرکت پرايس واترهاوس کوپرز رسيدگی به حساب و کتاب اين خودروساز صد ساله را به عهده گرفت.

سخنگوی پرايس واترهاوس کوپرز به بی بی سی گفت شرکتی ايرانی به نام توسعه صنعتی دستان پيش از ورشکستگی روور يک پيشنهاد برای خريد دو هزار دستگاه خودرو به صورت کيت جهت مونتاژ در منطقه سيستان و بلوچستان ايران ارايه داده بود، اما وی گفت برخلاف آنچه برخی از رسانه ها مدعی شده اند ايران قصد خريد اين کارخانه را ندارد و پيشنهاد بعد از ورشکستگی ارايه نشده است.

اين شرکت تاکيد کرد که ايران تنها مشتری خودروسازی ام جی روور بريتانيا نيست.

سفارت جمهوری اسلامی در لندن نيز در اطلاعيه ای اعلام کرد که در راستای همکاری دو سال اخير ميان صنعت خودروسازی ايران و شرکت روور، مسئولان ايران تصميم به "بررسی وضع اين شرکت به منظور استفاده از امکانات آن در جهت تقويت صنعت خودروسازی ايران و استفاده از فناوری برتر" گرفتند.

کلر دويل، خبرنگار بی بی سی، می گويد که مسلما دولت بريتانيا ترجيح می دهد برای نجات حرفه شش هزار پرسنل کارخانه لانگ بريج در حوالی شهر بيرمنگام، با سرمايه گذاری معامله کند که تحت تحريمهای آمريکا قرار ندارد، اما به هرحال در چنين وضعيتی هر پيشنهادی را بررسی می کند، بخصوص اين که خودروسازان آلمانی و فرانسوی در ايران بازار پررونقی دارند.

مذاکره با روور مذاکرات شرکت دستان به رياست فردی که غلامحسين آقايی معرفی شده است، به اوايل سال ۲۰۰۴ بازمی گردد.

روزنامه ديلی تلگراف پيشتر به نقل از مقامات ارشد بريتانيا نوشته بود که چند جلسه مذاکره بين دولت ايران و بريتانيا پيش از ورشکستگی روور صورت گرفته بود.

سياستمدار خودروساز

مذاکرات شرکت دستان به رياست فردی که غلامحسين آقايی معرفی شده است، به اوايل سال ۲۰۰۴ بازمی گردد.

بنا بر گزارشها، او قصد داشته است خط مونتاژ "اتومبيلهای مدرن روور" را با ظرفيت توليد ۱۵۰ هزار دستگاه در سال در شرق ايران راه اندازی کند. ايرانيان رانندگی با برخی از مدلهای روور مانند لندروور و رنج روور را تجربه کرده اند.

قرار بود در فاصله آوريل تا ژوئن محموله ای آزمايشی از قطعات روور مدل ۷۵ و ۴۵ اس به ارزش ۳۵ ميليون دلار به ايران انتقال يابد و محموله ای ديگر در تابستان به ارزش تقريبی ۵۷ ميليون دلار روانه ايران شود.

راس توماس، رييس توسعه تجاری کارخانه روور نيز تاييد کرد که مذاکره با شرکت دستان از ۱۵ ماه پيش آغاز شده ولی او می گويد ابتدا قرار بوده است خودروهای کامل به ايران ارسال شود و پس از يک سال حق مونتاژ به طرف ايرانی واگذار شود.

اما وی افزود که شرکت دستان هرگز قادر نبود مبلغ قرارداد را تامين کند و فقط برای دو هزار دستگاه نخست قرارداد بسته شده بود. آقای توماس عقيده دارد اگر روور پولی از طرف ايرانی دريافت کرده بود، اين قرارداد می توانست برای اين شرکت سودآور باشد.

مدير عامل شرکت دستان در پاسخ گفته است که شرکتش ده درصد سرمايه را گردآوری کرده بود و قرار بود مقامات وزارت صنايع و معادن جمهوری اسلامی مساعدت بيشتری در اختيار شرکت وی بگذارند.

ادامه حیات بريتانيا بجای واگذاری حق مالکيت معنوی و دانش فنی کارخانه روور ترجيح می دهد کارخانه لانگ بريج به حيات يکصد ساله خود ادامه دهد.

رسانه های بريتانيا آقای آقايی را يک سياستمدار معرفی کرده اند. در حقيقت وی در مجلس ششم نماينده زابل و عضو فراکسيون کارگزاران بود. او در انتخابات مجلس هفتم نيز در فهرست ائتلاف آبادگران قرار داشت. وی در مجلس ششم عضو کميسيون صنايع و معادن بوده است.

آقای آقايی که متولد مشهد است، تحصيلات پزشکی دارد و در مجلس دوره سوم نيز حضور داشته است.

حمايت دولت ايران

دولت جمهوری اسلامی در راستای طرحهای خود برای محروميت زدايی از مناطق محروم ايران از پيشنهادهای سرمايه گذاری در استانهای محروم حمايت می کند. ظاهرا بعدا از انتشار خبر ورشکستگی روور تهران تصميم گرفته فرصت را مغتنم بشمارد و از لابی خود برای عقد قرارداد استفاده کند.

روزنامه ديلی تلگراف ادعا کرده است که پاتريشا هوويت، وزير مشاور تجارت و صنعت بريتانيا شش ديدار با محمد حسين عادلی، سفير ايران در لندن داشته است.

بنا به نوشته اين نشريه بريتانيايی، آقای عادلی دامنه مذاکرات را تا سطح جک استرا، وزير خارجه بريتانيا ادامه داده است، اما وزارت خارجه بريتانيا مداخله آقای استرا برای نجات روور در آستانه انتخابات عمومی دو هفته آينده کشورش را تکذيب کرد.

سفارت جمهوری اسلامی ايران در لندن اگرچه تلاش برای عقد قرارداد با روور را تاييد کرده، اما گزارشهای مربوط به اين مذاکرات را رد کرده است.

طبق اعلام شرکت پرايس واترهاوس کوپرز، کارگزار خودروسازی روور، ايران يکی از ۹ کشوری است که به بقايای اين خودروساز علاقه نشان داده اند. در حال حاضر ۱۶ پيشنهاد در دست بررسی است و کماکان بريتانيا بنگاه خودرو سازی شانگهای را به عنوان شريک بالقوه ترجيح می دهد، زيرا چينی ها آماده اند يک ميليارد دلار سرمايه فراهم آورند.

پشت در بسته کارخانه روور در لانگ بريج در دهه شصت ميلادی بزرگترين کارخانه خودروسازی جهان بود و دويست و پنجاه هزار نفر در آن کار می کردند اما پس از آن صنعت خودروسازی در بريتانيا رو به افول گذاشت.

تمایل لندن

بريتانيا بجای واگذاری حق مالکيت معنوی و دانش فنی کارخانه روور ترجيح می دهد کارخانه لانگ بريج به حيات يکصد ساله خود ادامه دهد. در غير اينصورت، شانس پيشنهاد دهنده ای که بتواند هزينه سنگين بازخريد کارگران آخرين خودروساز ملی بريتانيا را بپردازد، بيشتر خواهد بود.

دولت بريتانيا اعلام کرده است که يکصد و پنجاه ميليون پوند به هزينه بازخريد کارکنان روور که شغل خود را از دست می دهند و شرکتهايی که از طريق فروش تجهيزات و مواد اوليه به روور درآمد خود را تأمين می کنند، اختصاص داده است. دولت بريتانيا پنجاه ميليون پوند نيز به بازآموزی کارکنان روور و آماده کردن آنان برای ادامه کار در ديگر شرکتها تخصيص داده است.

علاوه بر پنج هزار تن از کارکنان روور که از دست دادن کارشان قطعی شده، امکان از دست رفتن کار حدود هيجده هزار نفر که در تأمين مواد و قطعات برای شرکت روور فعالند نيز وجود دارد.

کارخانه روور در لانگ بريج در دهه شصت ميلادی بزرگترين کارخانه خودروسازی جهان بود و دويست و پنجاه هزار نفر در آن کار می کردند اما پس از آن صنعت خودروسازی در بريتانيا رو به افول گذاشت.

کارشناسان می گويند مشکل روور اين بوده که توان مالی کافی برای رقابت در بازار جهانی را نداشته و منتقدان می گويند محصولات ام جی روور اساساً نسخه "بزک شده" مدلهای قديمی است، زيرا اين شرکت پول کافی برای طراحی خودروهای جديد ندارد.