لادن پارسی

دوازدهمين نمايشگاه مطبوعات در حالی برگزار می شود که از ارديبهشت ۱۳۷۹ تا پايان بهمن سال گذشته از حدود ۱۰۷ نشريه توقيف شده فقط از پنج نشريه رفع توقيف شده است

همسو با نامگذاری سالهای ايرانی از سوی آيت الله علی خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی، شعار نمايشگاه امسال مطبوعات، همبستگی و مشارکت است. سال گذشته اين مضمون، پرسشگريی و پاسخگويی بود.

دوازدهمين نمايشگاه مطبوعات در حالی برگزار می شود که از ارديبهشت ۱۳۷۹ تا پايان بهمن سال گذشته از حدود ۱۰۷ نشريه توقيف شده فقط از پنج نشريه رفع توقيف شده است و از ۳۷ نفر که تاکنون به جرايم مطبوعاتی بازداشت شده اند، هنوز هشت روزنامه نگار و شخصيت مطبوعاتی به جرم مطبوعاتی در زندان به سر می برند.

سال گذشته ۴۳ روزنامه نگار به دادگاه ها و مراکز بازجويی احضار شده اند. همين هفته نيز عمادالدين باقی، روزنامه نگار اصلاح طلبی که به دليل نوشتن مطلبی در مخالفت با اعدام سه و سال و نيم را در زندان سپری کرده، دوباره برای اتهاماتی که مجازاتش را قبلا تحمل کرده، برای گذراندن يک سال زندان احضار شد، اما سپس اجرای حکم متوقف شد.

در جستجوی آزادی

استقبال پرشور مردم از نمايشگاه مطبوعات اواخر دهه ۱۳۷۰ جای خود را به فضايی سرد و غير فعال داده و بی اعتنايی افکار عمومی به نشريات به خوبی در غرفه ها مشهود است.

قرار بود عصر چهارشنبه، ۲۱ ارديبهشت، در محل نشست های جنبی مطبوعات جلسه ای در اعتراض به توقيف ماهنامه کارنامه، نشستی با حضور نمايندگانی از کانون مدافعان حقوق بشر، انجمن صنفی روزنامه نگاران، انجمن دفاع از مطبوعات و جمعی از شاعران و نويسندگان سرشناس برگزار شود.

اما حراست نمايشگاه اجازه برگزاری اين نشست را نداد. در عوض ابراهيم يزدی، دبيرکل نهضت آزادی و نامزد احتمالی انتخابات آتی رياست جمهوری در آن محل حضور يافت و برای جمعی از بازديد کنندگان سخن گفت.

کمی دورتر از چادر چند جوان روی پله ها نشسته بودند. يک دانشجو با اشاره به سخنرانی آقای يزدی می گويد: "ببينيد اگر آزادی باشد، هيچ اتفاق عجيب و غريبی نمی افتد."

اما دقايقی بعد سخنرانی به دليل اعتراض عده ای متشنج می شود و ماموران حراست به سرعت آقای يزدی را از محوطه خارج می کنند.

فضای عمومی نمايشگاه بين المللی کتاب و مطبوعات را می توان به آينه ای تمام نما از اجتماع تشبيه کرد.

در هر گوشه نمايشگاه، تفاوت های پوششی، رفتاری و کلامی به شدت جلب توجه می کند. پسران و مردانی که با ديدن دختران و زنان زير لب دعا می خوانند و جوانانی که بی توجه به اطراف در حال خوردن بستنی نگاهی به کتاب ها و نشريات می اندازند. ماموران نيروی انتظامی هم با چهره هايی درهم ناظرند. منظره ای که بيشتر نشان دهنده تحمل است، نه آزادی.

به نظر می رسد امسال بيشتر از سال های گذشته بازديد کنندگان مذهبی و روحانی به همراه خانواده هايشان از نمايشگاه بازديد می کنند.

چت با روزنامه نگاران

در نخستين غرفه از سالن روزنامه ها که به ميثاق اصول اخلاقی حرفه روزنامه نگاری اختصاص دارد، به روزنامه نگاران يک نسخه از پيش نويس اين ميثاق همراه با برگه ای برای اعلام نظر درباره ميثاق ارائه می شود.

اکثر غرفه ها جز مواقعی که مهمان دارند، بازديد کننده چندانی ندارند، اما بازديد کنندگان به بعضی از غرفه ها مانند غرفه روزنامه ايران، شرق، روزنامه جام جم، روزنامه خبر ورزشی، همشهری و نشريه چلچراغ توجه دارند.

در غرفه روزنامه ايران می توان از طريق اينترنت نويسندگان روزنامه را در حال کار کردن در دفتر روزنامه ديد و با آنها چت کرد. مسئولان حکومتی نيز می توانند تمام اخباری را که تاکنون در موردشان در روزنامه ايران چاپ شده است، ببينند.

در غرفه مجله چلچراغ که مخاطبان خود را در ميان جوانان و نوجوانان موسوم به "نسل سوم انقلاب" می جويد، عکس هايی از فرهاد مهراد، خواننده معترض، دکترعلی شريعتی، روشنفکر اسلامی و ارنستو چه گوارا، مبارز افسانه ای آمريکای لاتين بر يک ديوار نصب شده و گردانندگان غرفه به سوالهای بازديدکنندگان پاسخ می دهند.

در سالن نشريات تخصصی، انواع نشريات تخصصی از آشپزی گرفته تا صنايع، نفت و خيريه ها غرفه دارند.

نکته ای که به سرعت جلب نظر می کند حضور نشرياتی چون دو ماهنامه چشم اندار ايران متعلق به لطف الله ميثمی، ماهنامه نامه و مجله گزارش در اين سالن است. ظاهرا نشريات سياسی و اقتصادی با رويکرد عمومی را نيز در زمره نشريات تخصصی قرار داده اند.

در نمايشگاه امسال ۱۲۳۴ نشريه و روزنامه سراسری شرکت دارند که از اين تعداد، ۵۳۴ نشريه سراسری است که در ميان آنها ۶۶ روزنامه و هشت نشريه ورزشی وجود دارد.

به حکايت آمار سال گذشته يکهزار نشريه، هفت خبرگزاری، سيزده انجمن صنفی، پانصد نشريه درون سازمانی و پانصد نشريه دانشجويی در نمايشگاه شرکت داشتند.