هوشمند هنرکار کارشناس سينما

تنديس جشنواره سينمای مستند کيش - عکس از پايگاه خبری فيلم کوتاه

برگزيدگان مسابقه ايران

اين بار در غياب بزرگان و آثار برجسته سينمای مستند ايران، هيئت داوران هيچ اثری را شايسته دريافت جايزه اول ندانست.

موفقترين اثر اين بخش من با خدا حرف می زنم ساخته کاوه بهرامی مقدم بود که موفق شد جايزه اول ويژه هيئت داوران و جايزه نخست تصويربرداری را به خود اختصاص دهد. تصويربردار اين اثر، فيلمبردار صاحب‌نام سينمای مستند ايران، مرتضی پورصمدی است.

همچنين جايزه دوم ويژه هيئت داوران و جايزه نخست اولين ساخته مستند به فيلم نفت سفيد کار محمد رحمانی تعلق گرفت.

جايزه بهترين پژوهش و فيلمنامه مستند نصيب حسن نقاش نويسنده مشی و مشيانه شد.
دبيرخانه شورای عالی مناطق آزاد کشور نيز جايزه ويژه خود را به آرش يزدانی سازنده مستند سايه، ساروج، خشت اهدا کرد.

برگزيدگان مسابقه بين الملل

ترن بيرون شهری - عکس از پايگاه خبری فيلم کوتاه

در بخش بين الملل، دلفين زرين کيش به مايرام يوسووا سازنده ترن بيرون شهری از روسيه تعلق گرفت.

هيئت داوران جايزه ويژه خود را در اين بخش به پتر لوم کارگردان عروس دزدی در قرقيزستان از کشور قرقيزستان اهدا کرد.

جايزه دوم ويژه هيئت داوران نيز نصيب رضا بهرامی نژاد سازنده آقايان پرنده از ايران شد.

شکل گيری جشنواره مستند کيش

بيشتر جشنواره های متعدد فيلم در ايران، بخشی را نيز به رقابت آثار مستند اختصاص می دهند. اما جشنواره مستند کيش اولين و تنها جشنواره اختصاصی آثار مستند در ايران است.

کامران شيردل - دبير دائمی جشنواره مستند کيش

پيش از اين، در دوره های سوم و چهارم جشنواره فيلم سوره، در سالهای ۷۵ و ۷۶ ، با اجتماع اغلب مستندسازهای برجسته از نسلهای مختلف، نگاه ويژه ای به سينمای مستند شده بود. از اين قرار، مستندسازان ايران، آثار به نمايش درآمده در آن دو جشنواره را هنوز مهمترين مجموعه های اين نوع می دانند.

جشنواره مستند کيش، حاصل همت و پيگيری کامران شيردل، فيلمسازی از روزگار درخشان سپری شده سينمای مستند ايران است. او توانست نهادهای توانمند اقتصادی، همچون سازمان منطقه آزاد کيش و موسسه توسعه سياحتی کيش را به برگزاری چنين جشنواره ای ترغيب، و از سال ۱۳۷۸ در شش دوره پياپی اين جشنواره را برپا کند.

اما به نظر می رسد که شيردل ترجيح داده که اين راه به تنهايی بپيمايد، و ديگر فعالان و ياران سينمای مستند ايران را کمتر پذيرا بوده است. شايد از اين روست که اين جشنواره هنوز نتوانسته انتظار غنايی را که از آن می رود برآورده کند، و مهجور و کم اثر مانده است.

در چهار دوره آغازين، اين جشنواره تنها به مستندهای ايرانی می پرداخت. از سال ۱۳۸۲ ، در پنجمين دوره جشنواره، نگاهی به آثار مستند برخی کشورهای آسيای ميانه شده بود. و امسال برای اولين بود که اين جشنواره به صورت بين المللی برگزار می شد و آثاری از کشورهای روسيه، افغانستان، و برخی کشورهای آسيای ميانه درآن به رقابت می پرداختند.

نگاهی به جشنواره ششم

نمايی از فيلم "تمرين آخر تعزيه حر دلاور" - ساخته ناصر تقوايی

شيردل در بيانيه افتتاح جشنواره اشاره می کند: "... معترفيم که اين سال را بايد، به ويژه در حيطه توليدات بخش خصوصی و فيلمسازان مستقل، يکی از درخشان ترين سالهای مستندسازی ايران طی دو دهه اخير اعلام کرد." اما به نظر می رسد با عدم انتخاب اثر برتر، داوران جشنواره چنين نظری نداشته اند، و يا دست کم آثار قابل توجه ساخته شده در سال ۸۳ در جشنواره حضور پيدا نکرده اند.

از مستندسازان صاحب نام نسلهای مختلف، اثری در اين جشنواره ارائه نشده است، و تنها، آخرين اثر پرويز کيمياوی، پيرمرد و باغ سنگی اش و اثر اخير تقوايی به نام تمرين آخر تعزيه حر دلاور در بخش جنبی و به مناسبت بزرگداشت اين دو مستندساز قديمی به نمايش درآمده است.

بخشهای جنبی جشنواره شامل چشم انداز سينمای سوئيس، بزرگداشت ويتوريو دسه تا مستندساز ايتاليايی، و بزرگداشت فيلمساز صاحب سبک ايران، پرويز کيمياوی بود. کيمياوی و دسه تا هيچ يک موفق به حضور در جشنواره نشده و هر دو پيامهايی برای جشنواره فرستاده بودند.

آثار ويتوريو دسه تا به طور عمده به زيست دشوار و تلاش سخت ماهيگيران جزاير جنوب ايتاليا می پردازد. با اين ويژگی به نظر می رسد، انتخاب آثار اين مستندساز پرآوازه ايتاليايی برای جشنواره ای که در جزيره کيش و چشم انداز دريا برگزار می شود، مناسب بوده است.

در بيانيه ويتوريو دسه تا برای جشنواره آمده است: " در آفريقا مثلی هست که می گويد، هنگامی که پيری از دنيا می رود، در واقع کتابخانه ای نفيس از دست رفته است. اين گفته حقيقتی شگرف را بيان می کند. هر عنصری از گذشته ـ يک خانه، يک درخت، يک ابزار، و حتی يک کلمه ـ ما را در درک رازهای هستی و انسان ياری می بخشد و ما را به خودمان می شناساند و باز می گرداند."