لادن پارسی

جايزه هدايت در دوره های قبلی در حوزه نقد، بررسی کتاب و مرور کتاب هم برگزيدگانی داشت، اما در اين دوره فقط به داستان کوتاه پرداخته شد

اين مراسم که در دو سال گذشته در سالروز تولد هدايت در بيست و هشتم بهمن برگزار می شد، امسال به دليل تقارن با عزاداری ماه محرم به اسفند ماه موکول شد.

رامين جهانبگلو، مجری مراسم در آغاز، آن را نه تجليل از يک نويسنده، بلکه تجليل از يک تفکر و جهان بينی دانست که "ما همه وارثان آنيم."

سپس جواد مجابی، نويسنده، سخنان کوتاهی درباره موقعيت صادق هدايت با نگاهی به نامه های او ادا کرد.

بعد ابوالحسن تهامی، دوبلور سرشناس، پس از سخنان کوتاهی درباره داستان حاج آقای هدايت، قسمت هايی از آن را اجرا کرد.

در اين مراسم امير حسن چهل تن يکی از داوران مرحله نهايی، بيانيه را قرائت و برگزيدگان را معرفی کرد.

امير تاج الدين رياضی برای داستان کوتاه عبور و مرور برنده تنديس صادق هدايت شد و حسن سلمانی برای داستان بنی آدم، افسانه نوری برای داستان کوتاه چند صفحه داستان بی ضرر و بانوی افغان حميرا قادری برای داستان باز باران اگر می باريد لوح تقدير دريافت داشتند.

داوران مرحله نخست ناهيد کبيری و هوشنگ عاشورزاده و داوران مرحله نهايی دکتر محمد صنعتی و امير حسن چهل تن بودند.

امير تاج الدين رياضی برای داستان کوتاه "عبور و مرور" برنده تنديس صادق هدايت شد

موقعيت نويسنده

دکتر مجابی در سخنان خود موقعيت نويسنده در ادبيات ايران را در سه مرحله بررسی کرد. او گفت در مرحله کلاسيک نويسنده و شاعر به دنبال حامی مقتدر بودند تا بتوانند کارشان را ادامه بدهند و اين حاميان معمولا شاه و درباريان بودند و از قرن ششم به بعد مريدان خانقاه ها هم به آنها اضافه شدند.

"مرحله دوم بعد از مشروطيت است که موقعيت جديدی با نويسندگانی مثل دهخدا، جمالزاده و هدايت و... پديد می آيد و ديگر حامی وجود ندارد و مخاطب وجود دارد. مردم از درون يک جامعه بسته سعی در حمايت هنرمند دارند، ولی به دليل نارسايی های اين جامعه، اين حمايت به طور درست انجام نمی گيرد. در اين مرحله، حکومت ها به عنوان کفيل مردم و کشور نظارت دايمی خود را از قبيل سانسور و سياست فرهنگی بر هنرمندان مستولی می کنند.

دکتر مجابی مرحله سوم را با نگاهی به وضعيت نويسنده و هنرمند در غرب، فرود هنرمند از جايگاه پيامگذار به سطح مردم و رسيدن به جايگاه يک توليد کننده دانست و گفت: تصور می کنم که چه ما بخواهيم و چه نخواهيم اين موقعيت جديد که کميت فراوان و کيفيت اندک و متلاشی شده در آن وجود دارد، بر فرهنگ ما چيره خواهد شد و قضيه بيشتر به طرف نوعی ابزارهای مدرن سمعی بصری پيش می رود تا امور مکتوب.

دکتر مجابی گفت که به گمان او از دوران مشروطيت به بعد موقعيت نويسنده و هنرمند ايرانی تغيير چندانی نکرده است و سپس قسمت هايی از نامه های صادق هدايت به شهيد نورايی را که در دهه بيست نوشته شده اند را برای اثبات اين تصور خود را خواند.

حميرا قادری، اهل افغانستان، از جمله سه نفری بود که لوح تقدير دريافت کرد

هدايت آينه دار زمانه خود

ابوالحسن تهامی نيز گفت اگر هدايت را آينه دار اجتماع روزگارش بدانيم، کتاب حاجی آقا را بايد يکی از نوشته های برجسته او به شمار آوريم.

اين کتاب بسياری از اجزای موزائيک اجتماع ايران در جنگ جهانی دوم را به زيبايی بازتاب می دهد. او قهرمان کتاب حاجی آقا را ضد قهرمانی که به هيچيک از صفات انسانی آراسته نيست، معرفی کرد و گفت هدايت در اين اثر نه به مثابه يک نويسنده، بلکه در جايگاه يک اصلاح طلب خير انديش ظاهر می شود.

بيانيه داوران نهايی

در بيانيه داوران نهايی آمده بود که از پانصد و ده داستان رسيده، بيست داستان به دور دوم راه يافت و قرار شد به نويسندگان دو داستان بهترين، تنديس هدايت و به نويسندگان سه داستان بعدی لوح تقدير اهدا شود؛ اما داوران نهايی به علت ضعف کلی داستان های ارسالی فقط يک داستان را شايسته دريافت تنديس تشخيص داده اند.

در بيانيه، داوران نهايی وضعيت موجود ادبيات و افزايش کمی نويسندگان و کتاب های منتشر شده را ناشی از حمايت های هدايت شده دولتی دانسته و تنها ادبيات را قادر به ادامه حيات کلمات دانسته و از مقابله وسايل ارتباط جمعی با تقويت شکل ابزاری - اداری زبان سخن گفته شده بود.

ابوالحسن تهامی بخش هايی از داستان حاجی آقای هدايت را اجرا کرد

در اين بيانيه به جريان همسطح سازی فعالی که بر عليه دو مقوله زبان و مضمون در حال اجراست اشاره شده و آمده است: ادبياتی که رسما بر آن تاکيد می شود دو جنس بيشتر ندارد. يا ادبياتی است که با رفتاری متفنن با زبان در خود بسته و محدود می ماند و ديگر ادبياتی که با زبانی ابتدايی و ساده و لاجرم قديمی قادر نيست عرصه داستان را از آشپزخانه يا دکان به درون فرد و از آنجا به اجتماع ببرد و ما را در درک پيچيدگی های انسان اين دوران و موقعيت او ياری کند.

داوران آثار اين دوره را در مقايسه با سال قبل دارای افت نسبی دانسته و نبود شايستگی های حرفه ای را از عوامل ضعف آنها عنوان کردند.

به گفته داوران، نويسنده هفتاد درصد از داستان ها مردان و سی درصد بقيه زنان بودند و در هشتاد درصد داستان های دريافت شده از مرگ و جدايی و ناکامی و نگون بختی سخن گفته شده بود.

جوايز توسط ميهن بهرامی به برگزيدگان اهدا شد. خانم بهرامی پس از اهدای جوايز گفت هرکس بتواند انديشه اش را به زيبايی بيان کند، متعلق به جهان است و براين اساس صادق هدايت به تاريخ ادبيات جهانيان تعلق دارد.

او گفت نعمتی بالاتر از تفکر وسيع نيست. انسان متفکر ممکن است زندگی راحت را تجربه نکند و استعداد و نيروی خلاقه اش تحت تاثير شرايط مجال بروز نيابد، اما سعادت داشتن فکر بزرگ را کسی نمی تواند از او بگيرد.

سپس جهانگير هدايت، برادرزاده و نماينده خانواده هدايت گزارشی کوتاه درباره اقدامات انجام شده دفتر هدايت به حاضران ارائه کرد و برای چندمين بار به انتشار آثار تحريف شده يا تغيير يافته هدايت اعتراض کرد و از انتشار تعدادی از آثار هدايت که نسخه های خطی آن در نزد خانواده هدايت است، خبر داد و اعلام کرد اين آثار از روی نسخه های دستنويس هدايت منتشر خواهد شد و کامل ترين نوشته های اوست.

البته او به تفاوت های احتمالی اين دستنويس ها با آثار موجود هدايت که در زمان زنده بودن او منتشر شده و تغييراتی که احتمالا هدايت در مرحله چاپ در نوشته هايش داده است، اشاره ای نکرد.

جايزه هدايت در صدمين سالگرد تولد او در سال ۸۱ توسط برادر زاده هدايت،‌ جهانگير هدايت بنيان گذاشته شد. اين جايزه در دوره های قبلی در حوزه نقد، بررسی کتاب و مرور کتاب هم برگزيدگانی داشت، اما در اين دوره فقط به داستان کوتاه پرداخته شد.

اين مراسم با حمايت سايت سخن و حمايت مالی انتشارات معين برگزار شد.