 | | | | | | | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
جشنواره فيلم فجر: نظارت فرهنگی يا دولتی؟ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
در طليعه جشنواره بيست و سوم فيلم فجر، ماجراهايی پيرامون چند فيلم، شوک نه چندان غير منتظره ای را بر سينمای ايران وارد کرد. به ويژه هياهويی که در حول و حوش فيلمساز پرماجرای سينمای ايران، ابراهيم حاتمی کيا و آخرين اثرش، 'به رنگ ارغوان' به پاشد. هياهويی که به نظر می رسيد با نامه سرگشاده حاتمی کيا و پذيرش اختياری خروج فيلمش از جشنواره، ختم به خير شده باشد. در آستانه شروع جشنواره خبرگزاری ها از حذف (و يا توقيف) فيلمهای به رنگ ارغوان ساخته ابراهيم حاتمی کيا و رستگاری در هشت و بيست دقيقه ساخته سيروس الوند خبر دادند که البته الوند از حذف يا توقيف فيلمش اظهار بی اطلاعی کرد. متعاقب آن اخباری مبنی بر اعمال اصلاحات گسترده در چندين فيلم معرفی شده در جشنواره منتشر شد: زن زيادی (تهمينه ميلانی)، باغهای کندلوس (ايرج کريمی)، رستگاری در هشت و بيست دقيقه (سيروس الوند)، ماهی ها عاشق می شوند(علی رفيعی)، جايی برای زندگی (محمد بزرگ نيا)، پيکنيک در ميدان جنگ (سيد رحيم حسينی) و ... به رنگ ارغوان: توقيف يا حذف اختياری
چند خبرگزاری از اکران ويژه به رنگ ارغوان، در دو نوبت برای نمايندگان وزارت اطلاعات و قوه قضاييه خبر دادند. خبرگزاری ايسنا در گزارشی تحليلی به روند رو به رشد سختگيری ها برای فيلمهای اخير حاتمی کيا پرداخت و اين مقابله ها را به تفاوت دو گونه نگاه هم سو تعبير کرد و حاتمی کيا را همچون قهرمانان آثار اخيرش، "ساز ناکوک" ناميد. سيد جمال ساداتيان (تهيه کننده به رنگ ارغوان) اعلام کرد: "مسئولين از ما خواستند که فعلا به رنگ ارغوان در جشنواره نمايش داده نشود." و متعاقب آن وعده داد که شايد با توافقهايی فيلم در جشنواره به نمايش درآيد. حتی از احتمال نمايش اين فيلم به طور ويژه برای خبرنگاران در سينمای مخصوص ايشان خبر داد. فردای انتشار اين خبر، آقای ساداتيان اعلام کرد که فيلم با خواست او و حاتمی کيا از فهرست جشنواره خارج شده است. روز ۱۰ بهمن حاتمی کيا در نامه سرگشاده ای به علی يونسی وزير اطلاعات به شايعات پايان داد: " ...برادرم، بدانيد که من و شما در يک قبيله ايم ... شهادت می دهم که به عنوان پدر معنوی به رنگ ارغوان با ميل و خواست خودم فيلم را از شرکت در جشنواره فيلم فجر محروم می کنم."
اما شايد آنچه که مورد تعجب بود، اين که چرا اين نامه به وزير اطلاعات نوشته شده است، نه مديران جشنواره، و يا حتی وزير ارشاد. در نهايت، اما شايد با کمی تأخير، روابط عمومی جشنواره در نامه ای به تاريخ ۱۰/۱۱/۸۳ خبر منتشر شده در مورد توقيف فيلمهای به رنگ ارغوان و رستگاری در هشت و بيست دقيقه را تکذيب کرد. آخرين خبر (به نقل از خبرگزاری فارس) حکايت از آن دارد که به رنگ ارغوان در جشنواره فجر برای اهالی مطبوعات نمايش داده می شود. در اين دوره از جشنواره فيلم فجر به نظر می رسد، امر نظارت بيش از پيش مورد توجه قرار گرفته است. بسياری از فيلمها در آخرين لحظات با اصلاحات چندی روبرو می شوند. به نظر می رسد با توجه به نگرانيهای مسئولان، اين بار امر نظارت در کليه مراحل از انتخاب تا پخش را شامل شده است. برشهای اصلاحات در آثار به نمايش درآمده خارجی نيز بيشتر به چشم می خورد، و احساس می شود که اين فيلمها نيز با موازين اکران عمومی پخش هماهنگ شده است. حال آنکه در جشنواره های گذشته آمرين نظارت با تساهل بيشتری نسبت به اين آثار در مدت جشنواره برخورد می کردند. نظر سينماگران در اين ميان به نظر می رسد بيشتر فيلمسازان از سخن گفتن در اين مورد اجتناب می کنند. برخی اساسا در اين بحث وارد نمی شوند. حاتمی کيا شهادت می دهد که به اختيار خود فيلمش را از جشنواره خارج کرده است.
ايرج کريمی هم گفته های خبرگزاری ها اصلاحات در فيلمش را تکذيب می کند و اظهار می دارد که فيلمش بدون حتی يک مورد اصلاحی راهی جشنواره شده است. علی رفيعی کارگردان ماهی ها عاشق می شوند اصلاحات اعمال شده روی فيلمش را ناچيز می شمارد. وی معتقد است؛ اين اصلاحات نه تنها لطمه ای به فيلمش وارد نکرده، بلکه در جهت حمايت از اثر بوده است. اما تهمينه ميلانی که امسال با فيلم زن زيادی در جشنواره شرکت کرده است می گويد: "حدود يک دقيقه از فيلم را درآوردند. اما آن يک دقيقه يک تکه از قلب فيلم بود. بعد از آن من به شدت مريض شدم و کارم به بيمارستان قلب کشيد. فيلم مثل بچه آدم می ماند. حذف آن يک دقيقه به قصه فيلم صدمه نزد، اما مفهوم کلی فيلم (concept) به شدت صدمه ديد." او در ادامه می گويد: "سالهای قبل وضع متفاوت بود. حتی فيلمی مثل نيمه پنهان که دارای تم سياسی بود بدون هيچ حذف و اصلاحی روی پرده رفت. اما امسال به نظر می رسد مسئولان محافظه کارتر و در نتيجه سختگيرتر شده اند. من اساسا دخالت و نظارت از طرف هر نهادی غير از وزارت ارشاد را مجاز نمی دانم. چرا که نهادهای ديگر درکی از کار فيلمسازی ندارند." امکان گفتگو با حاتمی کيا فراهم نشد، ولی نقل قولی از او هنگام جلسه مطبوعاتی فيلم موج مرده در اينجا بی مناسبت نيست: " وقتی که جنگ بود ما برای ورود به جبهه از اين نظاميان اجازه می گرفتيم، ولی حالا آنها برای ورود به عرصه فرهنگ از ما اجازه نمی گيرند." کشاکشهای دامنه دار
به نظر می رسد کشاکشهايی که پيشتر در حد رويارويی های مطبوعاتی و مشاجره های ساده باقی مانده بود، از آغاز سال ۸۳ رنگ عيانتری به خود گرفت. در ادامه ماجراهايی که در پی برگزاری جشن خانه سينما و جشنواره تئاتر ايران زمين برپا شد، و متعاقب آن هشدارهايی که از طرف مقامهای مذهبی و حکومتی، حتی از تريبون نماز جمعه در مورد برگزاری آيين های دهه فجر صادر شد؛ مسئولان فرهنگی کشور نگران مهمترين رويدادهای تئاتر و سينمای ايران ـ جشنواره های فجر ـ شدند. چنين دلواپسی هايی در برنامه ريزی، اجرا و رنگ آميزی اختتاميه جشنواره تئاتر فجر و افتتاحيه جشنواره فيلم فجر مشهود بود. در جشنواره تئاتر فجر تنها به نظارت و بازبينی های معمول اکتفا نشد، و کليه گروههای داخلی و خارجی مجبور بودند در آخرين مهلت پيش از اجرا، نمايش خود را به طور کامل، با نور و دکور و گريم و لباس و موسيقی ... برای هيئت ويژه نظارت اجرا کنند؛ و اغلب اين آثار دقايقی پيش از فرارويی با تماشاگران با مواردی از اصلاحات روبرو می شدند که چنين نظارتی تا کنون بی سابقه بوده است. |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد
صفحه بدون عکس
