دخترهای موجسوار چگونه سنتها را در غنا تغییر دادهاند
منبع تصویر، BEN LALANDE
- نویسنده, مایک هنسن
- شغل, بیبیسی
«فراتر از ورزش»، بخشی از مطالب ورزشی بیبیسی هستند که داستانهای شگفتانگیز ورزشکاران یا مسابقاتی را میگوید که کمتر شنیدهاید. فهرست مطلبهای فراتر از ورزش را دنبال کنید.
همه چیز با بریدهای از یک مجله آغاز شد.
مقالهای با عنوان «آفریقا - خانه موجسواری؟» که در دهه ۱۹۶۰ میلادی در مجله آمریکایی «سرفر» (موج سوار) چاپ شده بود و در کنار آن کاریکاتوری بیظرافت از یک فرد قبیلهنشین که تختهای را از موج بیرون میکشید، دیده میشد.
نزدیک به ۶۰ سال بعد، سارا هوگن، فیلمساز آمریکایی، این مقاله را در اینستاگرام برای بن لالاند، همکار کاناداییاش فرستاد؛ خواندن این مقاله حالا هر دوی آنها را به فکر فرو برده بود.
چند ماه بعد این دو فیلمساز به بوسوا، یک روستای کوچک ماهیگیری در غنا، رفتند تا روایت موجسوارانی که در نور آبی صبحگاهی روی موجهای اقیانوس اطلس بالا و پایین میروند را به ثبت برسانند.
طبق توضیحات مقاله مجله سرفر، این صحنهها قدمتی چند صد ساله دارد. اما در تصاویری که این دو فیلمساز ثبت کردهاند، چیزی جدید به چشم میخورد. این گروه از موجسواران همگی دختر هستند و این مسالهایست که در کشوری مثل غنا تغییری بزرگ ایجاد میکند.
منبع تصویر، KELLY HAMMOND
ونسا ترکسن به پهلو روی یک ننو با ارتفاع کم نشسته و تاب میخورد. او با لبخندی بر لب میگوید: «یک روز که برای موجسواری رفته بود مادرم با ماهیتابه من را زد. میگفت "نمیخواهم از دستت بدهم."»
یکی از دوستان ونسا میگوید، پدر و مادرش پاهای او را به دقت وارسی میکردند و اگر دانههای شن پیدا میشد تنبیه در انتظارش بود.
این کار آنها بیدلیل نبود. دریا نیروییاست که باید از آن ترسید. جریانهای خطرناک اقیانوسی در خلیج گینه به طور مداوم در حرکت هستند و تا همین بیست سال پیش مردم شهر مهارت چندانی در شنا کردن نداشتند.
به این ترتیب دریایی که شکم مردم این روستا را سیر میکند (صید ماهی تن جایگاهی ویژه در اقتصاد بوسوا دارد)، بلای جان آنها هم هست.
هر چند ماه یک بار آب جسدی را به ساحل میآورد. پدر و مادرها بیدلیل نگران جان دخترانشان نیستند اما این واکنش آنها از تبعیض جنسیتی هم به دور نیست.
منبع تصویر، BEN LALANDE
در حالی که بوسوا به یکی از مکانهای پرطرفدار موجسواری در غنا تبدیل شده، آنها دختران خود را از تفریح در ساحل منع میکنند اما به پسرهایشان اجازه میدهند سواری روی موجهای محلی را یاد بگیرند.
جاستیس کوفی در قلب صحنه موجسواری بوسوا ایستاده. او و ۶ برادرش یک مدرسه موجسواری را در این روستا میگردانند. جاستیس از نزدیک شاهد تبعیضی بوده که دختران را بعد از مدرسه در خانه نگه میدارد تا غذا بپزند و به والدین در کار خانه و مزرعه کمک کنند. او به همین دلیل عزم خود را جزم کرد تا پایههای این تبعیض را در هم بشکند.
او میگوید: « وقتی کوچک بودم پدر و مادرم را از دست دادم. مادربزرگ من را بزرگ کرد. وقتی او از دنیا رفت، زنی دیگر نگهداری از من را بر عهده گرفت و الان هم یک زن از مدرسه و فروشگاه موجسواریام پشتیبانی میکند.»
«متوجه شدم که در آفریقا زنها همه کارهای سخت را انجام میدهند. نباید فقط مردها به ساحل بروند و بعد هم به خانه برگردند تا غذایی که خواهرشان درست کرده را بخورند. باید کاری کنیم که دختران هم به ما ملحق شوند.»
منبع تصویر، BEN LALANDE
کوفی و برادرانش ۵ سال پیش برنامهای با عنوان «موجسواری دختران سیاهپوست» راه انداختند تا به موج سواران زن اول شنا و بعد موجسواری یاد بدهند.
ترکسن که زمانی مادرش به خاطر رفتن به ساحل او را با ماهیتابه تنبیه کرده بود، یکی از دخترانی است که موفق شد رضایت والدین خود را برای شرکت در این دورهها بگیرد. او در این کلاسها نه تنها موجسواری که خیلی چیزهای دیگر هم یاد گرفت.
ترکسن با لبخندی بر لب میگوید: «خوشحالم چون به همراه دوستانم به دریا میرویم، با هم گپ میزنیم و خیلی کارهای دیگر انجام میدهیم. وقتی هم که روی تخته موجسواری ایستادهام، حس میکنم دارم پرواز میکنم. احساس آرامش میکنم و استرس ندارم. همه میتواند موجسواری کند، مثل رقصیدن است. در گذشته میگفتند دختران نمیتوانند موجسواری کنند و این کاری پسرانه است. اما موجسواری به من یاد داد که هر کاری مردها انجام بدهند، زنها حتی بهتر از پس آن برمیآیند.»
منبع تصویر، KELLY HAMMOND
کوفی میگوید، از وقتی باشگاه «اوبیبینی» (Obibini) راه افتاده، میزان بارداری در نوجوانان کمتر شده است. اوبینینی تنها باشگاه موجسواری مخصوص زنها در غناست که برای دختران جوان مکانی برای بازی کردن، آموزش و معاشرت فراهم کرده است.
این باشگاه در واقع بخشی از صحنهایست که چراغ آن پس از سالها خاموشی دوباره در برخی مناطق آفریقا روشن شده است.
از زمانی که مقاله مجله سرفر منتشر شد، شواهد روز افزونی پیدا شده که ثابت میکند که موجسواری نه تنها از پلینزی کالیفرنیا یا جاهای دیگر به آفریقا نرفته بلکه سالها پیش بهطور مستقل در این قاره شکل گرفته است.
یکی از شواهد کلیدی به سربازی اسکاتلندی به نام جیمز الکساندر مربوط میشود. او که سال ۱۸۸۴ در فاصله حدود ۲۵۰ کیلومتری از ساحل بوسوا در آکرا مستقر بوده، در دفتر خاطرات خود به یک سرگرمی عجیب اشاره کرده که پیش از آن برایش ناشناخته بوده است.
«در همین حال، از ساحل میتوانی پسرانی را ببینی که با تختههایی سبک زیر شکمشان به درون دریا شنا میکنند. آنها منتظر موج ماندند و همچون یک تکه ابر بر روی آن غلتیدند.»
اما بوسوای امروزی، قدرتمندتر و مجهزتر از روزگاران گذشته، فیلمسازان و عکاسان را مجذوب خود کرده و برندهایی مختلف را برای تبلیغات به سوی خود کشاندهاست.
منبع تصویر، BEN LALANDE
سندی آلیبو، بنیانگذار موسسه «سرف غنا» ( Surf Ghana) است. این موسسه بر استفاده از ورزشهای مخاطرهآمیز برای توانمندسازی و آموزش جوانان تمرکز دارد و از ایجاد زیرساختی پایدار برای ورزش موجسواری حمایت میکند.
اما هر چقدر هم که داستان بوسوا به زیبایی روایت شود، در صحنه موجسواری غنا این اعداد سرد و سخت هستند که حرف اول را میزنند.
سندی آلیبو میگوید: «مردم روستا اول پول را میبینند. آنها زندگی بسیار سختی دارند. درآمدشان ماهیانه ۴۰۰ تا ۵۰۰ سدی غنایی (۲۶ تا ۳۲ پوند) است. اولویت هر پدر و مادری این است که مراقب دخترشان باشند و او را به کسی شوهر دهند که بتواند خرج او و حتی کل خانواده را بدهد.»
«موجسواری یک اولویت نیست و هنوز فعالیتی تجملاتی محسوب میشود. اوقات فراغت اصلا معنایی ندارد. طبق سنتهای این روستا، زنها حتی نباید از خانه بیرون بروند. آنها به مدرسه میروند و به خانه میآیند تا به والدینشان کمک کنند. همین. اما من فکر میکنم اگر موجسواری با خودش پول بیاورد، پدر و مادرها آن را خواهند پذیرفت.»
«من در آکرا دورههای آموزش اسکیتبوردینگ راه انداختهام و میبینم چگونه به محض این که یک فرصت شغلی ایجاد میشود، اوضاع تغییر میکند. یک نتیجه مستقیم و تاثیرگذار میتواند باعث ایجاد تغییر بشود. با موجسواری میشود کار پیدا کرد. این تنها راهی است که میتوان به جامعه فهماند سود همه اینها به خودشان میرسد.»
منبع تصویر، KELLY HAMMOND
بن لالاند و سارا هوگن در وبسایت فیلم کوتاهشان -که برنده جایزه هم شده - بازدیدکنندگان را به اهدای کمک مالی دعوت کردهاند. پول جمعآوری شده از این راه برای خرید تجهیزات ورزشی و ارائه دورههای مختلف از جمله آموزش جنسی، همینطور فراهم کردن محصولات قاعدگی برای دختران در بوسوا خرج میشود.
موسسه سرف غنا با استفاده از کمکهای مالی برند ونز (Vans) - که به تولید کفشهای مخصوص اسکیتبوردینگ شهرت دارد - بر ساخت و راهاندازی باشگاهی جدید در شهر نظارت کرده؛ مرکزی که جامعه جوانان موجسوار بوسوا را دور از دریا و موجهای آن گرد هم میآورد.»
صحنه موجسواری بوسوا در حال رشد است و اثرات آن هر روز گستردهتر میشود.
کوفی در مورد دخترانی که به آنها موجسواری یاده داده، میگوید: « دیدن آنها روی امواج برای من اهمیت بسیار زیادی دارد. این اتفاقی بسیار بزرگ است.»
منبع تصویر، BEN LALANDE
