الف‌استیدن‌توخت؛ نبرد با یخ و برف در مسابقه‌ای که شبیه هیچ چیز نیست

«فراتر از ورزش»، بخشی از مطالب ورزشی بی‌بی‌سی هستند که داستان‌های شگفت‌انگیز ورزشکاران یا مسابقاتی را می‌گوید که کمتر شنیده‌اید. فهرست مطلب‌های فراتر از ورزش را دنبال کنید.

«چاره‌ای جز ادامه ندادن نبود، در غیراینصورت یخ می‌زدی، همانطور که خیلی از شرکت‌کنندگان، چشم یا انگشتانشان یخ زد.»

هجدهم ژانویه ۱۹۶۳، لفرت اولدنکمپ در صبحی تاریک، سرد و مه‌آلود در حالی که تقریباً شب قبل نخوابیده اسکیت می‌کند. دمای هوا منفی هجده درجه سانتیگراد است و باد یخ از لباس‌هایش نفوذ کرده است.

او در حال رقابت در یکی از سخت‌ترین مسابقات ورزشی است، دویست کیلومتر اسکیت روی یخ طبیعی ناهموار در زمستان تاریک استان فریزلند هلند. مسابقه مشهور اِلف‌استیدن‌توخت یا «تور یازده شهر»، آزمونی برای سنجش استقامت ذهنی و جسمانی که شبیه هیچ مسابقه دیگری نیست.

مسابقات سال ۱۹۶۳ به اندازه‌ای سخت و وحشیانه بود که فقط تعداد انگشت شماری از هزاران شرکت کننده به خط پایان رسیدند. برنده مسابقات، رینیر پاپینگ، قهرمان ملی شد. اولدنکمپ هم یکی از معدود ورزشکارانی بود که توانست از خط پایان بگذرد.

در طول شصت سال بعد از آن مسابقه، این رویداد شگفت‌انگیز تنها سه بار دیگر تکرار شد که آخرین آن در سال ۱۹۹۷ بود.

با اینکه این مسابقه به ندرت برگزار شده است، اما همچنان همه در هلند در مورد آن صحبت می‌کنند و به محض سرد شدن هوا، سئوال بسیاری این است آیا سرانجام امسال این مسابقه برگزار می‌شود یا خیر؟ سئوالی که به نظر می‌رسد پاسخش متأسفانه «دیگر هرگز» است.

ویبه ویلینگ مردی با یک وظیفه بسیار غیر معمول است. او هر سال مسئول سازماندهی رویدادی است که تقریباً و یا دقیق‌تر قطعاً برگزار نخواهد شد.

ویلینگ رئیس انجمن سلطنتی یازده شهر فریزی، نهادی است که مسئول برگزاری تور یازده شهر، یا به عبارتی مسابقه ماراتن اسکیت استقامت بر فراز دریاچه‌ها و آبراه‌های استان شمالی فریزلند هلند است.

شرکت‌کنندگان در این مسابقه که به سختی شهرت دارد، باید مسیر تقریباً دویست کیلومتری آنرا با اسکیت و به صورت شبانه روزی طی کنند. آنها باید به هر شهری که رسیدند کارت خود را مهر کنند تا ثابت شود از آن عبور کرده‌اند.

ویلینگ و دیگر داوطلبان هر سال و در هر شرایط آب و هوایی، هر کاری که لازم است انجام می‌دهند تا برای آنچه که بدون شک یکی از بزرگترین لحظات هلند در قرن خواهد بود، آماده شوند.

او می‌گوید: «ما هر سال با تمام جزئیات برنامه‌ریزی کرده و طرحی در حدود پانصد صفحه تا پیش از دسامبر تنظیم می‌کنیم. زیرا نمی‌شود چنین مسابقه‌ای را با حدود دو میلیون تماشاگر، ۲۵ هزار شرکت‌کننده و سه هزار خبرنگار از کل کشور، در چند روز سازماندهی کرد.»

امنیت، ایمنی، پذیرایی، اسکان، مدیریت ترافیک، مراقبت‌های بهداشتی و کلیه آماده‌سازی‌ها به طور دقیق انجام می‌شوند تا در صورت شرایط مناسب، این رویداد را برگزار کنند.

شرط برگزاری، سرمای شدید هواست و نیاز دارد تا دمای هوا به مدت دو هفته حدود منفی ده درجه سانتیگراد در تمام ساعات شبانه روز باقی بماند و در حالت ایده آل برف هم نبارد.

و این تنها چیزی است که در اختیار سازمان دهندگان نیست. ویلینگ می‌گوید: «البته که این وضعیت خیلی کلافه‌کننده است. می‌دانیم شانس اندکی وجود دارد، اما اگر آماده نباشیم نمی‌توانیم این مسابقه را برگزار کنیم.»

یخ مورد نیاز، باید داراری عمقی حداقل پانزده سانتی متر باشد تا تحمل وزن ۲۵ هزار نفر را در یک پنجره کوتاه ۲۴ ساعته، داشته باشد.

اولین مسابقه رسمی در سال ۱۹۰۹ یکی از تنها پانزده دفعه‌ای بود که در ۱۲۴ سال اخیر، تمام شرایط فراهم بوده است.

در سال ۱۹۶۳، محدوده مسابقه کوچکتر بود، اما بدترین شرایطی بود که تا آن روز تجربه شده بود.

اولدنکمپ و حدود پانصد اسکیت باز دیگر در تاریکی شب مسابقه را آغاز کردند و نزدیک به ده هزار اسکیت‌باز آماتور عضو انجمن سلطنتی که فقط مشتاق حضور و تجربه این مسابقات بودند، پشت سر آنها براه افتادند.

برای شرکت‌کنندگان جدی، شروع این مسابقه شبیه مسابقات اتومبیل‌رانی «لومان» بود و باید قبل از پوشیدن اسکیت‌های خود، حدود یک کیلومتر تا ابتدای مسیر اسکیت می‌دویدند.

همانطور که جمعیت و شهر در تاریکی محو شدند. اسکیت کردن در آن شرایط حتی برای یک مسابقه‌دهنده با تجربه مانند اولدنکمپ هم سخت بود.

در زمستانی سخت و بسیار سرد همراه با باد و برف شدید، آبراهه‌های فریزلند کاملاً یخ زده بودند، یخی که چندان صاف نبود.

اولدنکمپ می‌گوید: «حرکت با اسکیت بسیار سخت بود. گاهی مسافت طولانی بود و گاهی کوتاه و گاهی هم فقط باید راه می‌رفتید. غیرممکن بود بتوانید روان و راحت اسکیت‌ کنید و اصلاً بتوانید از تکنیک خود استفاده کنید.»

«اگر فیلم‌های اِلف‌استیدن‌توخت در سال ۱۹۶۳ را ببینید، تقریباً هیچ اسکیت بازی در آن نمی‌بینید.»

کمی بعد روز شد و هوا روشن، اما با این وجود اولدنکمپ نتوانست یخ نازک مقابل خود را ببیند و در آب یخ فرو رفت.

او می‌گوید: «تقریباً هیچ وقفه‌ای نمی‌شد داشت. من در عبور از یخ با تجربه بودم و بلافاصه بیرون آمدم و ادامه دادم. با این که لباسم کاملاً خیس شده بود، چون شروع به حرکت کردم مشکلی برایم پیش نیامد، زیر اشتباه‌ترین کار توقف و تعویض لباس است.»

پشت سر اولدنکمپ، هزاران اسکیت باز در مراحل اولیه بودند و هوا هم به سرعت در حال بدتر شدن بود.

در سال‌های اخیر، تنها یک بار در سال ۲۰۱۲ احتمال می‌رفت که امکان برگزاری این مسابقه وجود دارد و تمام هلند برای مدت کوتاهی تحت تأثیر «تب الفستندنتوخت» قرار گرفت.

یک دوره طولانی هوای سرد باعث یخ زدگی بخش‌های وسیعی از کشور شد، اما یخ‌ها به ضخامت لازم نرسیدند و ویلینگ مجبور شد میلیون‌ها نفر را ناامید کند.

ویلینگ البته هیچوقت امید خود را از دست نداده است. او می‌گوید: «به دلیل تغییرات آب و هوایی در سراسر جهان، اعتماد به نفسم کمتر شده است. اما همیشه گفته‌ام که فقط به دو هفته فشار بالای هوا در شمال اروپا نیاز داریم تا بتوانیم یک بار دیگر این مسابقه را برگزار کنیم. زیرا به هرحال همیشه شرایط استثنایی آب و هوایی در جهان رخ می‌دهند.»

«بنابراین چون هنوز شانس وجود دارد، هر چند اندک، ما باید خود را برای استفاده از آن آماده نگه داریم. به همین دلیل هر سال آماده هستیم تا در صورت وقوع یخبندان، غافلگیر نشویم.»

با وخامت شرایط آب و هوا در مسابقه سال ۱۹۶۳ یافتن مسیر دشوارتر شد.

اطلاعات جمع‌آوری‌شده در شهرهای طول مسیر، جایی که شرکت‌کنندگان کارت‌های عبور خود را مهر می‌کردند، ناقص بود.

با بدتر شدن هوا و کم شدن نور روز، در حالی که هزاران شرکت کننده پشت سر او بودند، شانس رسیدن به خط پایان برای او به سرعت در حال کاهش بود. همانطور که بسیاری به سختی توانستند تنها نیمی از مسیر را طی کنند.

چند سال پیش فیلمی درباره این مسابقات ساخته شد به نام «جهنم ۶۳».

از حدود پانصد مسابقه‌دهنده و ده هزار اسکیت‌باز، تنها حدود ۱۲۰ نفر که پیشتاز آنها پاپینگ بود، توانستند مسیر را طی کنند.

با تماشای فیلمی از استقبال از پاپینگ در هنگام بازگشت به لیوواردن، می‌توانید آثار مسابقه را بر روی صورت او براحتی ببینید. به دلیل برف، تقریباً جایی را نمی‌دید و به سختی قادر به اسکیت سواری بود. او نیمه دوم تور را کاملاً تنها مسابقه داده و آشکارا بسیار خسته شده بود.

او مورد استقبال جمعیت عظیمی از جمله ملکه جولیانا و پرنسس بئاتریکس قرار گرفت و کمی بعد هم اولدنکمپ به فاصله یک ساعت و بیست دقیقه پس از او در جایگاه ۴۴ قرار گرفت.

او می‌گوید: «مردم مشتاق زیادی بودند و کمک می‌کردند. احساس می‌کردم در مسابقه پیروز شده‌ام. آنها با گل آمدند و کمی بعد در خط پایان بودم. شکست خورده بودم اما خوشحال بودم که کسی از من حمایت می‌کرد. من به خط پایان رسیده‌ بودم و دیگر توان ادامه دادن نداشتم و اسکیت کردن غیرممکن بود!»

شاهکار پاپینگ در سال ۱۹۶۳ برای او شهرت ماندگاری در سراسر کشور به ارمغان آورد، که البته مشکلاتی هم برای او به همراه داشت. ویلینگ می‌گوید: «همسرش همیشه می‌گفت که این وحشتناک‌ترین اتفاق زندگی ما بوده است، زیرا او هرگز نمی‌توانست به یک روزنامه‌نگار، یا دعوت به مراسمی رسمی یا افتتاحیه نه بگوید.»

برنده متوالی سال‌های ۱۹۸۵و ۱۹۸۶، اورت ون بنتم، برای فرار از شهرت و توجه عمومی به کانادا نقل مکان کرد.

اگرچه اسکیت بازان زن هم تقریباً از ابتدا در این مسابقات حضور داشته‌اند، اما سال ۱۹۸۵، اولین سالی بود که به طور رسمی اجازه شرکت در این مسابقات را پیدا کردند. اگر در آینده اِلف‌استیدن‌توخت دوباره برگزار شود، برای اولین بار عنوان جداگانه‌ای برای زنان وجود خواهد داشت.

با گذشت بیست و هفت سال از آخرین دوره، نمی‌توان پیش‌بینی کرد که مسابقه بعدی در صورت انجام چه تأثیری خواهد داشت.

اما ویلینگ مطمئن است که برندگان جایگاه ویژه‌ای در ورزش هلند خواهند داشت: «برای سال‌های سال تا هنگام مرگ، قهرمان کشور خواهد بود و هیچ کس فراموشش نخواهد کرد.»

با اینکه سال‌ها خبری از یخبندان نبوده است، مسیر بین این یازده شهر در فریزلند باقی مانده و هر ساله تور دوچرخه‌سواری در آن برگزار می‌شود و گردشگران می‌توانند از آن بازدید کنند. در طول زمستان، هزاران اسکیت باز هلندی به مناطق مرتفع و سردتر دور یک دریاچه در اتریش می‌روند تا این مسابقه را شبیه سازی کرده و در «اِلف‌استیدن‌توخت جایگزین» شرکت کنند.

این ورزش جایگاه ویژه‌ای در بین مردم هلند دارد. با سرد شدن هوا، همه به یاد این مسابقات می‌افتند و اسکیت بازان هر جایی که یخ کافی برای اسکیت وجود داشته باشد، جمع می‌شوند. آیا ممکن است دوباره آن هوای سرد با نوشیدنی‌های گرم، تنقلات شیرین و گفتگوهای هیجان انگیز دوباره تکرار شوند؟ آیا سرانجام امسال اِلف‌استیدن‌توخت وجود خواهد داشت؟