ماجرای ترکیدن رادیاتور پژو ۲۰۶ و ۲۰۷؛ روایت راننده‌ای که پایش پشت فرمان به شدت سوخت

این گزارش حاوی روایت‌ها و تصاویری است که ممکن است آزارنده باشد.

بیش از یک دهه است که پای بسیاری از رانندگان پژو ۲۰۶، ۲۰۷ و رانا در ایران به دلیل خروج با فشار آب جوش از رادیاتور بخاری به شدت سوخته؛ اتفاقی که در حین رانندگی برای آنها افتاده است.

آنها معتقدند که تکرار این موارد نشان می‌دهد که نقص فنی فراگیر در این خودروها وجود دارد و ایران‌خودرو مقصر است. اما این شرکت که همواره وجود «اشکال ساختاری و شایع» را در این تولیدات تکذیب کرده، به تازگی در اقدامی بی‌سابقه برای تعویض رایگان یکی از قطعات سیستم بخاری این خودروها فراخوان داده و گفته بیش از دو میلیون و ۶۰۰ هزار خودرو را که در ۲۴ سال گذشته تولید کرده است، پوشش می‌دهد. ‌

روجا اسدی از بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی فارسی نگاهی به این نقص فنی و تاثیر آن بر آسیب‌دیدگان انداخته است. ‌

از اواخر دهه۹۰ خورشیدی تا کنون تعداد قابل ملاحظه ای گزارش درباره خروج ناگهانی و با فشار آب جوش از رادیات بخاوری در پژو ۲۰۶، ۲۰۷ و رانا منتشر شده، اونهم وقتی که خودروها در حال حرکت هستند.

در اثر این اتفاق پای راست راننده‌ها به شدت می‌سوزه برای اینکه رادیات این ماشین‌های ساخت ایران‌خودرو در اتاق و کنار پدال گاز قرار داره.

آمار رسمی از شمار رانندگان آسیب‌دیده در دست نیست، اما گزارش‌های رسانه‌های رسمی و شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد این حادثه شایع بوده است.

در مواردی شدت این سوختگی آنقدر زیاد بوده است که عمل پیوند پوست انجام شد.

مرجان یکی از قربانیان این حادثه است که هنگام رانندگی با پژو ۲۰۶ در جاده‌ای ناگهان رادیات کنار پایش ترکید و پای راستش به شدت سوخت. ( برای محفوظ ماندن هویت او، به نام واقعی او، ‌خیابان و شهری که این حادثه برایش افتاده است، اشاره نمی‌کنیم.)

اوبا نشان دادن مدارک درمانی خود و گزارش پلیس به بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی فارسی گفت چهار عمل جراحی، شامل پیوند پوست روی پایش انجام شده. حالا جای سوختگی به صورت لکه‌های درشت قهوه‌ای رنگ پایش را پوشانده است.‌

«صبح توی یه جاده خارج از شهر رانندگی می‌کردم، شیشه‌ها بالا بود. یکدفعه یک چیزی منفجر شد و بخار تمام شیشه‌ها رو گرفت. نمی‌دونستم چی شده.

سرعتم ۱۲۰ کیلومتر بود. می‌ترسیدم اگه بزنم روی ترمز از پشت بهم بزنند. اما ماشین رو وسط جاده نگه داشتم. ازش پریدم بیرون و از بقیه ماشین‌ها کمک خواستم. ‌

جوراب و کفشم را درآوردم اما خیلی زود پوست پام کنده شد و کم‌کم آمد پایین.

درد و سوزش وحشتناک و غیرقابل تحمل شد. اورژانس با تاخیر از راه رسید، اما بیمارستان محلی امکانات درمان سوختگی نداشت، از آنجا منتقلم کردند به یک بیمارستان تخصصی سوختگی.

مسئول پذیرش تا دید پای راستم سوخته گفت ۲۰۶ ؟ می‌گفت خیلی‌ از کیس‌های سوختگی‌ پا که می‌آیند اینجا، رادیات ۲۰۶ یا ۲۰۷ خودرویشان ترکیده. بعد که بستری شدم چهار نفر را دیدم که بلای من سرشان آمده بود.»

روایت‌های مشابه بسیاری از رانندگان دیگر پژو ۲۰۶ و ۲۰۷ در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است که نشان دهنده تکرار الگوی مشابهی در این موارد است. ‌

مرجان می‌گوید:‌

«تا قبل از اینکه جراحم برایم توضیح دهد، نمی‌دانستم چه اتفاقی افتاده. با خودم می‌گفتم ماشینم که خراب نبود، چطور می‌شود، چنین اتفاق خطرناکی به یکبار بیفتد و یکدفعه آب‌جوش از رادیات بخاری بیرون بزند. نمی‌دانستم این بلا سر خیلی‌ها آمده است. این جراحم بود که اینقدر از این موردها عمل کرده بود، برایم توضیح داد که ماجرا چه بوده.»

تعمیرکاران و فروشندگان قطعات پژو می‌گویند محافظی که ایران‌خودرو روی رادیاتور بخاری نصب کرده است از جنس فوم است و برای جلوگیری از خروج ناگهانی و با فشار آب‌جوش استحکام لازم را ندارد.‌

آنها مدت‌ها است که به مالکان ۲۰۶، ۲۰۷ و رانا توصیه می‌کنند که این قطعه را با جنس بهتری مانند این تعویض کنند. ‌‌

اما بسیاری از رانندگان این خودروها مانند مرجان حتی از وجود چنین نقصی مطلع نبودند که بخواهند، این پوشش را تعویض کنند.‌

ا این حال ایران خودرو بارها وجود اشکال ساختاری و شایع را در خودروهای ۲۰۶، ۲۰۷ و رانا تکذیب کرده بود و گفته بود:‌‌

«بروز چنین مشکلی با قدیمی بودن خودرو، کارکرد بالا، عدم سرویس و انجام تعمیرات خارج از شبکه نمایندگی‌ها، عدم استفاده از ضد یخ و فرسودگی مجموعه بخاری مرتبط است.»‌‌

اما مرجان و یک آسیب‌دیده دیگر به بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی گفتند که عمر پژو‌های آنها کمتر از هشت سال است.

آسیب‌دیدگان دیگر در شبکه‌های اجتماعی از تجربه‌های مشابهی گفته‌اند.

اگرچه عمر خودرو به تنهایی گویای سلامت یا ایراد آن نیست و عوامل دیگری مثل نگهداری صحیح، رعایت سرویسهای دوره ای و ایرادهای احتمالی در طراحی و ساخت نیز تعیین کننده هستند.

شرکت ایران‌خودرو به سوال ما درباره اینکه آیا مسئولیت این مشکل فنی را می‌پذیرد، پاسخ نداد اما چند روز پس از دریافت ایمیل ما در آبان ۱۴۰۴ ، یعنی پس از گذشت سال‌ها از تکرار این حوادث، برای تعویض رایگان «قطعه محافظ سیستم گرمایشی» ۲۰۶، ۲۰۷ و رانا فراخوان داد؛ همان قطعه‌ فومی که مکانیک‌ها از مدت‌ها پیش می‌گفتند بی‌کیفیت است.‌

دو مکانیک متخصص پژو در ایران و لندن به ما گفتند که مشکل اصلی اما جایی در سیستم خنک‌کننده خودرو ایجاد شده که دما و فشار آب اینقدر بالا رفته که با فشار بیرون می‌زند.‌

سیستم خنک‌کننده موتور این خودروها مداری بسته است که مخلوط استانداردی از آب مقطر و ضد یخ در آن جریان دارد. ‌

این مایع، گرمای موتور را جذب و به رادیاتور منتقل می‌کند تا خنک شود.‌ ‌پمپ آب این مایع را به جریان میندازد.

ترموستات دمای موتور را تنظیم می‌کند و ‌منبع انبساط حجم مایع را کنترل می‌کند.‌‌ جنت بخاری مایع خنک‌کننده داغ را از موتور به ‌رادیاتور بخاری و برعکس منتقل می‌کند. و باعث می‌شود گرمای موتور به داخل کابین برسد.‌

بنابراین دلیل اینکه چرا فشار و دمای آب آنقدر بالا می‌رود که از قسمت‌هایی مثل رادیاتور بخاری و جنت‌های آب کنار پای راننده با فشار بیرون می‌زند، می‌تواند در نقص و ناهماهنگی هر یک از این اجزا باشد.

بسیاری از آسیب‌دیدگان، ایران‌خودرو را مقصر این حادثه و رنج فیزیکی، روحی و مالی که بر آنها تحمیل شده است، می‌دانند مانند الهام ( برای محفوظ ماندن هویت او، به نام واقعی او، ‌خیابان و شهری که این حادثه برایش افتاده است، اشاره نمی‌کنیم.) که می‌گوید:‌

«دوره درمان خیلی سختی داشتم، پوست‌های سوخته من را جدا کردند و پانسمان کردند و هر روز باید برای تعویض پانسمان می‌رفتم. برای من که یک دختر جوان هستم جای این سوختگی‌ها همیشه باقی خواهد ماند. اما تاثیرات روحی که بر من گذاشت، بسیار سخت‌تراست و جبران‌ناپذیر. خواستم نارضایتی خودم را تمام و کمال از ایران خودرو و از ماشینهای به درد نخوری که میسازند که موجب این اتفاق‌ها می‌شود، ابراز کنم.

شاید این اتفاق در حین حرکت برایم می‌افتاد و نمی‌توانستم ماشین را کنترل کنم. ممکن بود با ماشین‌های دیگر یا یک رهگذر تصادف کنم، شاید موجب مرگ یک نفر می‌شدم.»

ایران‌خودرو در بیانیه‌ای در سال ۱۴۰۳ گفته بود، «قطعات و اتصلات سیستم خنک‌کننده در ۲۰۶ و ۲۰۷ از ابتدای تولید بدون تغییر باقی‌مانده و همچنان طبق طرح اولیه و استاندارهای پژو ساخته می‌شود.»

شرکت مادر پژو، استالنتیس به بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی گفت که از سال ۲۰۱۲ در طراحی، تولید یا تامین قطعات مدل‌های ۲۰۶ و ۲۰۷ که در ایران ساخته می‌شوند، دخالتی نداشته است و نمی‌تواند درباره مشخصات فنی، استاندارهای کیفی یا رویدادهای مرتبط با ایمنی این خودروها اظهار نظر کند.‌‌.. و از هیچ نقص مشابهی در پژوهای ۲۰۶ و ۲۰۷ ساخت کشورهای دیگر مطلع نیست، با این حال ‌‌اگر هم رادیاتور بخاری نشتی داشته باشد، تدریجی خواهد بود نه پاشش یا خروج ناگهانی و پرفشار مایع.»

در بیانیه پژو آمده است «خودروهای تولیدشده در ایران از نظر کیفیت قابل مقایسه با خودروهایی که توسط استلانتیس تولید یا پشتیبانی می‌شوند، نیستند.»

ما در بررسی‌هایی که انجام دادیم هیچ‌ گزارشی درباره محکومیت ایران‌خودرو در رابطه با این موارد، پیدا نکردیم. ‌

البته اثبات مسئولیت در چنین مواردی کار آسانی نیست. شرکتهای سازنده خودرو شرایطی را برای نگهداری و سرویس اعلام میکنند که رعایت نشدن حتی بخش کوچکی از آن موارد میتواند از آنها سلب مسئولیت کند.‌

مرجان می‌گوید: «همه بهم می‌گویند شکایت از ایران خودرو فایده ندارد. سال‌هاست که از ایران‌خودرو شکایت شده اما هیچ‌وقت محکوم نشده. ‌‌جراحم هم می‌گفت اینقدر مورد زیاد بوده که بیمارستان به سازمان‌های مربوطه درباره نقص این خودروها گزارش داده اما تا حالا به گزارش بیمارستان جوابی ندادند. ‌‌

‌هنوز بیمه هیچ‌کدام از هزینه‌های درمانم را نداده، چهار ماه است که نتوانستم کار کنم.‌

مجبورم رانندگی کنم اما هر بار که پشت فرمون می‌شینم، حالم بد می‌شه. مشکلات مالی و رنج روحی و فیزیکی یک طرف، دیدن عزیزانم که از رنج کشیدن من رنج می‌برند هم یک طرف.»

مرجان حالا پشت فرمان برگشته است اما هراس آن لحظه هنوز رهایش نمی‌کند.‌

جای سوختگی پای راست او، اگر بتواند هزینه درمان لیزر را پرداخت کند، ممکن است کم‌رنگ شود، اما می‌گوید رنجی که کشیده، هیچ‌وقت از خاطرش محو نخواهد شد.