ظهور و سقوط فوتبال زنان کره شمالی؛ غول خفته بیدار میشود؟
منبع تصویر، Getty Images
- نویسنده, مایک هنسن
- شغل, روزنامهنگار ارشد بیبیسی ورزشی
«فراتر از ورزش» بخشی از مطالب ورزشی بیبیسی هستند که داستانهای شگفتانگیز ورزشکاران یا مسابقاتی را روایت میکند که کمتر شنیدهاید. فهرست مطلبهای فراتر از ورزش را دنبال کنید.
گزارشگر شبکه ایاسپیان: «معمولا وقتی در یک بازی ۳۰ شوت زده میشود، سهم آمریکا ۲۵ شوت است. اما امروز اینطور نبود!»
تیم ملی فوتبال زنان آمریکا، تیم شماره یک جهان و قهرمان دو دوره جام جهانی، با گل هدر اورایلی به تساوی ۲-۲ مقابل کره شمالی در اولین بازی خود در جام جهانی سال ۲۰۰۷ رسید.
اورایلی از نتیجه و سختی بازی تعجب نکرد، زیرا از قبل میدانست بازی دشواری خواهد بود. اما آنچه توجه او را جلب کرد، واکنش حریف بود. آنها گویی فرصتی از دست داده بودند.
اورایلی میگوید: «یادم هست که در پایان بازی، بازیکنان کره شمالی ناراحت به نظر میرسیدند و با زبان بدن میگفتند، وای خدای من، ما خیلی نزدیک به شکست دادن غول بودیم.»
کره شمالی منزویترین کشور جهان است، کشوری که رهبر خود را بدون هر نقصی میداند و بیاعتمادی عمیق به دنیای خارج دارد.
با این حال، با وجود سطح زندگی پایینتر از بسیاری از کشورها، کره شمالی یکی از قویترین تیمهای فوتبال زنان در جهان را دارد.
وقتی آنها در سال ۲۰۰۷ با آمریکا بازی کردند، در رتبه پنجم جهان بودند و یک دهه موفقیت با سه عنوان قهرمانی آسیایی را پشت سر گذاشته بودند.
عملکرد آنها در ردههای جوانان حتی بهتر بود. در سال ۲۰۱۶، آنها جام جهانی زنان زیر بیست سال را با شکست اسپانیا، ایالات متحده و فرانسه در مراحل حذفی به دست آوردند. همان سال، تیم زیر هفده سالشان هم قهرمان جام جهانی شد.
اورایلی از دیدار با تیم بزرگسالان کره شمالی میگوید: «بازی در سال ۲۰۰۷ چالشبرانگیز و فوقالعاده سخت بود. گرفتن توپ از آنها مشکل بود و با سرعت و دقت بالایی بازی میکردند.»
اما چالش منحصربهفرد دیگری هم در مورد کره شمالی وجود داشت.
اورایلی میگوید: «همه چیز در مورد آنها مبهم و اطلاعاتی که داشتیم، بسیار محدود بود، حتی برای استانداردهای آن زمان. بازی با کره شمالی همیشه مانند یک راز و معما بود.»
سؤال این است که آیا پس از جنجال دوپینگ و سالها غیبت از فوتبال بینالمللی، زنان کره شمالی میتوانند دوباره نیرویی قدرتمند شوند؟
منبع تصویر، Getty Images
بر خلاف اورایلی و همتیمیهایش که فیلمهای زیادی از کره شمالی ندیده بودند، بریژیت وایش، فیلمساز اتریشی، پنج سال را صرف مطالعه تیم کره شمالی کرده بود و دسترسی بیسابقهای به اطلاعات درون تیم و بازیکنان برای تهیه مستند خود در سال ۲۰۰۹ با نام «هانا، دول، سد» داشت.
به گفته او، مانند بیشتر امور در کره شمالی، موفقیت این کشور در فوتبال زنان هم به رهبر این کشور نسبت داده میشد.
وایش میگوید: «بازیکنان همیشه به ما میگفتند که رهبر عزیز و پیشین این کشور، کیم جونگایل (پدر کیم جونگاون) شخصاً از فوتبال زنان حمایت میکرد.»
«آنها همه چیز را مستقیماً به رهبر نسبت میدهند و اعتقاد دارند هیچ چیز بدون هدایت، حمایت یا خواست او اتفاق نمیافتد. به عقیده من، با توجه به اینکه او یک دیکتاتور تمامیتخواه است، گفتههایشان تا حدی درست است.»
منبع تصویر، Ri Filme
از نظر وایش، توجه کره شمالی به فوتبال زنان از کنگره فیفا در مکزیک و سال ۱۹۸۶ آغاز شده است.
در آن سال، الن ویله نروژی به عنوان اولین زن سخنران در کنگره فیفا به جایگاه رفت و از به حاشیه رفتن فوتبال زنان که تنها نیم صفحه از گزارش سالانه حجیم فیفا را به خود اختصاص داده بود، با عصبانیت انتقاد کرد.
او درخواست کرد برای زنان هم جام جهانی برگزار شود. فیفا که شوکه شده بود، موافقت کرد.
پس از آن گنگره و با بازگشت نمایندگان کره شمالی به پیونگیانگ، تصمیم گرفته شد برنامهای در این خصوص تدوین کنند.
وایش میگوید: «شاید کسی نزد کیم جونگایل رفت و به او گفت ما میتوانیم از این فرصت استفاده کنیم.»
«با وجود اینکه کره شمالی در اقتصاد، علم، حقوق بشر و سایر مسائل بهترین نیست، اما کشورهایی مانند آن میتوانند در برخی ورزشها خوب باشند و به صورت دستوری در برخی زمینهها و با تمرین بسیار موفق عمل کنند.»
«فکر نمیکنم علاقه کیم جونگایل به فوتبال زنان خیلی ویژه بوده باشد، شاید او آن را فرصتی برای خودنمایی در سطح جهانی میدید.»
منبع تصویر، Getty Images
برنامه کره شمالی ساده، گسترده و کارآمد بود. تمرینات فوتبال در مدرسه از سنین پایین آغاز میشد و استعدادیابها به سراسر کشور فرستاده میشدند تا بهترینها را انتخاب و به یک مدرسه ویژه با کلیه امکانات دولتی بفرستند تا تمام وقت تمرین کنند.
پاداش بازیکنان کره شمالی قراردادهای بزرگ یا انتقال به خارج از کشور نیست. بلکه به جای دستمزد، انگیزه اصلی آنها جابجایی به پایتخت است.
برای بسیاری در کره شمالی، زندگی به شدت دشوار است. کمبود موادغذایی، خدمات درمانی و گرمایش امری رایج است، به ویژه در مناطق روستایی.
مطابق گزارش سازمان ملل در سال ۲۰۲۳، کار اجباری و خشونت جنسی در بازداشتگاهها رایج است و شهروندانی که به دلایل مختلف مرتکب جرم علیه دولت شدهاند، به این مراکز منتقل میشوند.
برخی که از کشور فرار کردهاند، داستانهایی از تجربه وحشتناک زنان زندانی در این بازداشتگاهها، از جمله سقطجنینهای اجباری، روایت کردهاند.
پیونگیانگ شرایط متفاوتی دارد. استانداردهای زندگی و فرصتهای تفریحی در این شهر بهتر از مناطق دیگر است.
برجهای آپارتمانی بلند، یک استادیوم با ظرفیت ۱۵۰ هزار نفر، سالنهای بولینگ، فروشگاههای بزرگ، یک باغوحش و یک شهربازی بخشی از چشمانداز محو شده شهری از دوران شوروی و معماریهای بتنی هستند.
وایش میگوید: «به نظر میرسد زندگی در پیونگیانگ به جای زندگی در روستاها، امتیاز ویژهای برای این بازیکنان است.»
«هدیه رهبر به آنها، آپارتمانهایی در پیونگیانگ است و میتوانند والدینشان را هم بیاورند. انتخاب شدن برای تیم ملی میتواند بهعنوان یک شغل برای یک زن و کل خانوادهاش باشد و زندگی آنها را دگرگون کند.»
منبع تصویر، Getty Images
در دهه ۲۰۰۰، زمانی که تعداد تماشاگران مسابقات تیم ملی زنان انگلستان به ندرت پنجرقمی میشد، کره شمالی توانسته بود استادیوم پنجاه هزار نفری کیم ایلسونگ را پر کند.
مشخص نیست آیا همه تماشاگران با میل خود شرکت کرده بودند یا نه، زیرا همواره در این کشور از پرسنل نظامی و کارگران بهعنوان پسزمینه مراسم دولتی استفاده میشود.
با این حال، بازیکنان فوتبال زنان در این کشور چهرههای شناختهشدهای بودند.
وایش میگوید: «آنها ستاره هستند. طرفداران آنها را میشناسند و امضا میگیرند.»
«حتی یک سریال تلویزیونی بر اساس تیم فوتبال زنان ساخته شده بود که مشکلات تخیلی داشت، مثلاً والدینی که با بازی آنها مخالفت میکردند یا ماجراهای عاشقانه ممنوع و غیره.»
عضویت در تیم ملی به معنای اجازه خروج بازیکنان از کشور است. چرا که مردم این کشور بدون اجازه دولت حق سفر به خارج را ندارند.
مسابقات بینالمللی، بازیکنان را با واقعیتهایی آشنا میکند که بسیاری از هموطنانشان از آنها بیخبرند.
وایش به یاد میآورد: «بازیکنانی که من همراهشان بودم میگفتند آمریکاییها خیلی بلندتر و قویتر از ما هستند، چون آنها غذای کافی و چیزهایی دارند که ما نداریم، اما ذهنهای ما بسیار قوی است و هیچکس انتظارش را ندارد.»
«با وجود عشق به فوتبال، انگیزه بزرگتر این بازیکنان، رهبر و ملت بود. آنها اینگونه تربیت شدهاند: شکوه و جلال ملت همه چیز است و فرد هیچ.»
منبع تصویر، Ri Filme / Judith Benedikt
در جام جهانی ۲۰۰۷ زنان، پس از تساوی با آمریکا، کره شمالی بالاتر از سوئد و نیجریه از گروه خود صعود کرد، اما در یکچهارم نهایی به تیم قهرمان، آلمان باخت.
اورایلی میگوید: «در آن جام جهانی، با بازیکنان کره شمالی در یک هتل اقامت داشتیم و گاهی با برخی از آنها در آسانسور روبرو میشدیم.»
«با خودم فکر میکردم صحبت کردن یا کارتبازی و ایجاد نوعی ارتباط فرهنگی جالب خواهد بود.»
«اما به نظر نمیرسید آنها تمایلی به تعامل داشته باشند. شاید اشتباه میکنم، اما هیچ لبخند یا حتی ارتباط چشمی بین ما رد و بدل نمیشد. آنها کاملاً جدی بودند.»
«همیشه به این فکر بودم که تمرینات آنها چگونه است، آمادگیشان چقدر است، چگونه وارد این ورزش شدهاند. همیشه درباره پیشینه آنها کنجکاو بودم.»
در سال ۲۰۱۱، تیم زنان کره شمالی گرفتار بزرگترین رسوایی دوپینگ در فوتبال شدند. آزمایش پنج نفر از بازیکنان به دلیل وجود نوعی استروئید نادر مثبت شد.
اما توضیح کره شمالی حتی از آن هم نادرتر بود. آنها ادعا کردند که نتیجه مثبت آزمایش به دلیل نوعی داروی سنتی ساختهشده از غدد آهو بوده و این دارو پس از برخورد صاعقه به زمین تمرین در کره شمالی به بازیکنان داده شده بود.
اما آیا واقعاً بازیکنان کره شمالی تحت تأثیر چیزی فراتر از شوق میهنپرستانه، تمرکز و رژیم تمرینی سخت بودند؟
منبع تصویر، Getty Images
فیفا که مشکوک بود، آنها را از جام جهانی ۲۰۱۵ هم محروم کرد. با سقوط در رتبهبندی مسابقات به دلیل تعلیق، کره شمالی نتوانست به مسابقات ۲۰۱۹ صعود کند.
آنها همچنین در تورنمنت ۲۰۲۳ هم به دلیل محدودیتهای سخت همهگیری کرونا در جهان از صحنه بینالمللی کنارهگیری کردند و غایب بودند.
پاییز گذشته و در بازگشت دوباره به میادین بینالمللی، تیم زنان کره شمالی در بازیهای آسیایی مدال نقره گرفت.
آنها در ماه فوریه هم با شکست در مجموع ۲-۱ مقابل ژاپن، از صعود به المپیک ۲۰۲۴ پاریس بازماندند.
هیچکس بهطور دقیق نمیداند که سرنوشت این تیم در آینده چه خواهد بود.
آیا استعدادهای جوان میتوانند بازیکنانی قدرتمند در رده بزرگسالان شوند؟ یا توسعه فوتبال زنان در سایر نقاط جهان و انزوای کره شمالی، آنها را بیش از حد عقب خواهد راند؟ تا چه حد بسته شدن مرزها به دلیل همهگیری، مقامات را مجبور به تمرکز بر نیازهای اساسی مردم کرده است، در حالی که گزارشهایی از گرسنگی در کشور منتشر میشود؟
همانطور که در مورد بیشتر مسائل مربوط به کره شمالی ابهام وجود دارد، آینده تیم فوتبال زنان این کشور هم در هالهای از ابهام است.
منبع تصویر، KORYO TOURS
