استقبال زلسنکی از «گام‌های مهم» مذاکرات ژنو و هشدارش در مورد تهدید تمامیت ارضی اوکراین

ولوديمير زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین، ضمن استقبال از «گام‌های مهم» در مذاکرات ژنو ميان هيئت‌های اوکراينی و آمريکايی، بار ديگر هشدار داد که «مشکل اصلی»، همچنان خواسته ولاديمير پوتين برای به رسميت شناختن مناطق اشغالی کشورش به دست روسیه است؛ موضوعی که کی‌یف آن را خط قرمز خود می‌داند.

در نشست ژنو، مقام‌های آمريکا و اوکراين روی طرح ۲۸ بندی گفت‌وگو کردند که آمريکا با هماهنگی روسیه تهيه کرده‌ است؛ طرحی که در اروپا نگرانی‌های زيادی ايجاد کرده است، زيرا برخی بندهای آن مطابق منافع مسکو توصیف شده است.

از همين‌رو، طی دو روز گذشته، متحدان اروپایی اوکراین مانند بريتانيا، فرانسه و آلمان پيشنهادهای اصلاحی خود را ارائه دادند که شامل حذف هرگونه به رسميت شناختن مناطق اشغالی، افزايش اندازه مجاز ارتش اوکراين و باز گذاشتن مسير پيوستن کی‌یف به ناتو بود.

يک اختلاف اساسی همچنان موضوع تماميت ارضی است. ولودیمیر زلنسکی تاکيد کرده است که واگذاری سرزمينی که روسيه با زور اشغال کرده، نه‌تنها اوکراين را در برابر حملات آينده آسيب‌پذير می‌کند، بلکه الگويی خطرناک در روابط بين‌الملل به جا می‌گذارد.

از طرف ديگر، روسيه خواستار خروج کامل اوکراين از دونباس و تعهد هميشگی اوکراين به نپيوستن به ناتو است؛ در حالی که عضويت در ناتو در قانون اساسی اوکراين ثبت شده و کي‌یف آن را تنها تضمين امنيتی خود برابر مسکو می‌داند.

روز دوشنبه - ۲۴ نوامبر/۳ آذر - پس از پايان مذاکرات ژنو، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا نوشت: «شايد اتفاق خوبی در راه باشد»، اما هشدار داد: «تا نبينيد، باور نکنيد.»

مارکو ربيو، وزير خارجه آمريکا هم اعلام کرد که «پيشرفت بسيار زيادی» حاصل شده و برخی موارد اختلافی ۲۸ بند طرح صلح کاهش يافته است، هرچند هنوز چند موضوع باز باقی مانده است.

در اروپا، اما واکنش‌ها محتاطانه‌تر بود. نخست‌وزير لهستان، دونالد توسک، گفت مطمئن نيست که «واقعا به صلح نزديک شده باشيم.» صدراعظم آلمان، فريدريش مرتس، نيز روند صلح را «طولانی» و بدون انتظار برای «پيشرفت سريع» توصيف کرد.

با وجود جنب‌وجوش ديپلماتيک هفته گذشته، مسير بعدی هنوز روشن نيست. انتظار می‌رود آقای زلنسکی به‌زودی با دونالد ترامپ گفت‌وگو کند. پس از اين تماس، ممکن است که نسخه جديدی از طرح صلح به مسکو ارائه شود.

کرملين اعلام کرده است که روسيه در نشست ژنو شرکت نداشته و هنوز اطلاعاتی درباره نتيجه مذاکرات دريافت نکرده است.

در سطح بين‌المللی، کی‌یر استارمر، نخست‌وزير بريتانيا بر لزوم تلاش برای رسيدن به «صلحی عادلانه و پايدار» تاکيد کرد و گفت روز سه‌شنبه، ۲۵ آذر/ ۴ آذر، نشست مجازی ائتلاف حامیان اوکراین برای بررسی تحولات برگزار خواهد شد.

صبح دوشنبه هم آقای زلنسکی در پستی در شبکه‌های اجتماعی نوشت که الکساندر اشتوب، رئیس‌جمهور فنلاند، آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا، و گیتاناش ناوسدا، رئیس‌جمهور لیتوانی را در جریان جزئیات جلسه روز یکشنبه در ژنو برای بررسی طرح صلح پیشنهادی آمریکا قرار داده است.

آقای زلنسکی گفت: «اوکراین تا حد امکان سازنده عمل می‌کند و اکنون به‌ویژه مهم است که هر گامی که ما با شریکانمان برمی‌داریم، با دقت متوازن باشد، و همه تصمیمات قابل اجرا باشند و صلح پایدار و امنیت را تضمین کنند.»

او همچنین در یک پست جداگانه، سخنرانی قبلی‌اش را در پارلمان سوئد به اشتراک گذاشت و تأکید کرد که «مرزها را نمی‌توان با زور تغییر داد» و «متجاوز باید به طور کامل هزینه جنگی را که آغاز کرده است بپردازد.»