چگونه کودکان اوکراینی برای جنگ با کشور خود آموزش می‌بینند؟

در مدرسه‌ای در بخش تحت اشغال روسیه در منطقه خرسون در جنوب اوکراین، کودکانی در سکوت ایستاده‌اند و هم‌کلاسی‌هایشان را نگاه می‌کنند که با یونیفرم‌های نظامی خاکی‌رنگ و کلاه‌بره‌های قرمز، مدال و هدیه دریافت می‌کنند.

کودکان یونیفرم‌پوش عضو گروهی به نام «یونارمیا» یا «ارتش جوانان» هستند؛ جنبشی نظامی و میهن‌پرستانه که در سراسر روسیه فعالیت می‌کند. کوچک‌ترین اعضای آن فقط هشت سال دارند.

دانش‌آموزانی که عضو این گروه نیستند، می‌دانند که اعضای یونارمیا از امتیازهای خاصی برخوردارند؛ غذای جدا و بهتر در غذاخوری مدرسه و توجه ویژه معلمان.

امتناع از عضویت

سرهی، دانش‌آموزی دوازده‌ ساله، به بی‌بی‌سی گفت که از پیوستن به یونارمیا خودداری کرده و در نتیجه با تنبیه‌هایی مانند کم‌کردن نمراتش روبه‌رو شده است.

او درباره دانش‌آموزان عضو یونارمیا در مدرسه‌اش گفت: «حتی وقتی هیچ چیزی از درس نمی‌فهمیدند، باز هم بالاترین نمره‌ها را می‌گرفتند.»

در سه سالی که سرهی در مناطق تحت اشغال روسیه زندگی می‌کرد، چند بار ناچار شده مدرسه‌اش را عوض کند.

او که حالا به منطقه‌ای تحت کنترل اوکراین منتقل شده، می‌گوید حدود نیمی از هم‌کلاسی‌های سابقش در برنامه‌های شبه‌نظامی شرکت داشتند؛ برخی در یونارمیا، برخی در کلاس‌های آموزشی شاگردان افسری وابسته به کمیته تحقیقات روسیه، و گروهی دیگر در واحدهای نگهبانی ویژه زیر نظر «روس‌گواردیا» (گارد ملی روسیه)، نیروی امنیتی تحت کنترل دولت که جدا از ارتش روسیه فعالیت می‌کند.

به گفته منتقدان، این برنامه‌ها با هدف آماده‌کردن کودکان برای خدمت در ارتش یا دیگر نیروهای امنیتی روسیه طراحی شده‌اند. شرکت‌کنندگان یونیفرم‌های ویژه دریافت می‌کنند و در دوران تعطیلات مدرسه به اردوگاه‌های آموزشی در روسیه اعزام می‌شوند.

یونارمیا چرا و چگونه شکل گرفت؟

یونارمیا در سال ۲۰۱۶ به ابتکار سرگی شویگو، وزیر دفاع وقت روسیه و از متحدان نزدیک ولادیمیر پوتین، بنیان‌گذاری شد.

در حال حاضر حدود یک‌ میلیون و هشتصد هزار کودک عضو یونارمیا هستند؛ بیشتر آن‌ها در روسیه زندگی می‌کنند، اما نزدیک به ۴۳ هزار نفر نیز در مناطق تحت اشغال روسیه در اوکراین به سر می‌برند.

گفته می‌شود یونارمیا در همه مناطق تحت اشغال روسیه در اوکراین به‌طور فعال در حال جذب شمار بیشتری از کودکان اوکراینی است.

به گفته ولادیسلاو گولوفین، رهبر یونارمیا، تا ماه مه ۲۰۲۵ بیش از ۱۲۰ هزار نفر از فارغ‌التحصیلان این سازمان به ارتش روسیه پیوسته‌اند.

گولوفین، تفنگدار دریایی روسی، در محاصره ماریوپل، شهری در جنوب اوکراین که در هفته‌های نخست تهاجم گسترده روسیه در سال ۲۰۲۲ زیر بمباران شدید قرار داشت، شرکت کرده بود. در آن حملات، هزاران غیرنظامی کشته شدند و ده‌ها هزار خانه ویران شد.

به گفته گولوفین، ماموریت یونارمیا نهادینه کردن روسیه در تمام جنبه‌های زندگی کودک است.

به کودکان آموزش داده می‌شود پرچم روسیه را ببوسند، سرود ملی بخوانند، سلاح‌هایی مانند تفنگ را سرهم کنند و به‌کار گیرند، و حتی برای جنگیدن ترغیب می‌شوند.

یکی از دانش‌آموزان می‌گفت که به آن‌ها گفته بودند سن اهمیتی ندارد؛ اگر اوکراین «به روسیه حمله کند»، باید سلاح بردارند.

گولوفین همچنین معاون سازمان جوانان دیگری به نام «جنبش نخستین‌ها» است؛ نهادی که «ارزش‌های سنتی، معنوی و اخلاقی جهان روس» را ترویج می‌کند.

جذب کودکان اوکراینی

پس از آن‌که روسیه در سال ۲۰۲۲ چهار منطقه از خاک اوکراین را به خود ضمیمه کرد، یونارمیا در آن مناطق جذب گسترده کودکان را آغاز کرد. بنا بر برآورد بی‌بی‌سی، تنها در منطقه دونتسک اکنون ۱۸۰ واحد رسمی از این سازمان فعال است.

در ماریوپل، مقام‌های محلی آشکارا جوانان را به آمادگی برای جنگ فرا می‌خوانند و از شعارهایی مانند «با شر بجنگید» و «استوار بمانید» استفاده می‌کنند.

به گفته مرکز مقابله با اطلاعات نادرست اوکراین، در برخی مدارس کلاس‌هایی ویژه یونارمیا تشکیل شده و والدین تحت فشار قرار گرفته‌اند تا فرزندانشان را در آن‌ها ثبت‌نام کنند؛ در غیر این صورت با جریمه یا محدودیت در استفاده از خدمات آموزشی روبه‌رو می‌شوند.

به گزارش بی‌بی‌سی، در درس‌های اجباری مدارس و کلاس‌های تحت نظر یونارمیا، چه در روسیه و چه در مناطق تحت اشغال اوکراین، اوکراین اغلب به‌عنوان کشوری نئونازی معرفی می‌شود و موجودیت آن به‌عنوان یک ملت انکار می‌شود.

به کودکان آموزش داده می‌شود که روسیه کشوری نیرومند است و این اوکراین بوده که بیش از ۳۰ سال پیش باعث فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی شده است.

فراتر از محیط مدرسه، حساب‌های شبکه‌های اجتماعی یونارمیا مجموعه گسترده‌ای از آموزش‌ها و فعالیت‌های نظامی را به نمایش می‌گذارند؛ از تیراندازی و آموزش کمک‌های اولیه گرفته تا جست‌وجوی بقایای سربازان جنگ جهانی دوم.

به گفته بی‌بی‌سی، در فاصله ژانویه تا اوت ۲۰۲۵، یونارمیا دست‌کم ۱۲۷۵ رویداد مشابه در منطقه اشغالی دونتسک در اوکراین برگزار کرده است.

در همین مکان‌ها کودکان با ماموران جذب ارتش روسیه و کهنه‌سربازان «عملیات نظامی ویژه»، عنوانی که مسکو برای جنگ خود علیه اوکراین به کار می‌برد، دیدار می‌کنند.

در این اردوگاه‌ها شرکت‌کنندگان آموزش می‌بینند با سلاح‌هایی مانند شعله‌افکن، مسلسل و نارنجک کار کنند، پهپاد هدایت کنند و به سامانه‌های ارتباطی ماهواره‌ای نفوذ کنند.

به گفته بی‌بی‌سی، حدود ۱۵ درصد از فعالیت‌های این برنامه‌ها غیرنظامی است، مانند پاک‌سازی پارک‌ها یا بازدید از موزه‌ها، اما حتی این فعالیت‌ها نیز معمولاً با پیام‌های ایدئولوژیک همراه‌اند.

به گفته بی‌بی‌سی، این رویدادها معمولاً بر جنگ جهانی دوم تمرکز دارند و میان نازی‌های آن زمان و آنچه مقامات روسیه «نئونازی‌های اوکراین» می‌نامند، مقایسه‌هایی صورت می‌گیرد.

در این اردوگاه‌ها، کودکان روس و کودکان مناطق تحت اشغال اوکراین در کنار هم آموزش می‌بینند.

پژوهشگران دانشکده بهداشت عمومی دانشگاه ییل ۲۱۰ اردوگاه از این نوع را شناسایی کرده‌اند که حدود بیست درصد آن‌ها منحصرا بر آموزش نظامی تمرکز دارند.

مراکزی با نام‌هایی مانند «جنگجو» و «آوانگارد» به ابتکار مقامات روسیه تاسیس شده‌اند و آموزش‌هایی در زمینه تاکتیک‌های نبرد، مهندسی نظامی و پزشکی میدانی ارائه می‌دهند.

در مناطق تحت اشغال، کودکان اوکراینی نیز در رقابت‌های نظامی روسی مانند «زارنیتسا ۲.۰» شرکت می‌کنند؛ مسابقاتی که در مدارس برگزار می‌شود و هدفشان شبیه‌سازی شرایط نبرد است.

اعضای یونارمیا به‌طور منظم با برگزاری برنامه‌ها و نمایش‌های مختلف به مدارس می‌روند تا دانش‌آموزان بیشتری را به خود جذب کنند.

احتمال نقض حقوق بشر

مقام‌های اوکراینی اعلام کرده‌اند که از آغاز جنگ تاکنون، روسیه دست‌کم ۱۹۶۰۰ کودک اوکراینی را به خاک خود «تبعید» کرده است و گزارش‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد شماری از این کودکان پس از رسیدن به سن ۱۸ سالگی به اجبار به ارتش روسیه برده شده‌اند.

در مارس ۲۰۲۳، دادگاه کیفری بین‌المللی برای ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، و ماریا لوووا-بلوا، کمیسر حقوق کودکان روسیه، حکم بازداشت صادر کرد و آن‌ها را به انتقال اجباری کودکان اوکراینی متهم کرد. سازمان ملل نیز اعلام کرده است که این جابه‌جایی‌ها جنایت جنگی محسوب می‌شوند.

دولت روسیه ادعا می‌کند این جابه‌جایی‌ها اجباری نبوده و تنها برای حفاظت از کودکان انجام شده است. مقام‌های روس همچنین هرگونه مانع‌تراشی در بازگرداندن کودکان اوکراینی به خانه‌هایشان را رد می‌کنند.

با همکاری نهادهایی مانند «نجات اوکراین»، دولت اوکراین توانسته بیش از هزار و پانصد کودک را به کشور بازگرداند. در همین حال، تلاش‌های بین‌المللی از سوی اولنا زلنسکا، بانوی اول اوکراین و با میانجی‌گری قطر همچنان ادامه دارد.

به گفته اطلاعات نظامی اوکراین، در مناطق تحت اشغال نیز سربازگیری اجباری انجام می‌شود و آخرین دور آن در اواخر سال ۲۰۲۴ صورت گرفته است. در نتیجه، شماری از اوکراینی‌ها ناخواسته در نبرد با کشور خود جان باخته‌اند.

فعالان حقوق بشر می‌گویند این اقدام بخشی از راهبرد مسکو برای ایجاد تفرقه در جامعه اوکراین و فراهم‌کردن پایگاهی برای بسیج نیروهاست.

دادستانی اوکراین تحقیقاتی را درباره چند تن از رهبران یونارمیا آغاز کرده و آن‌ها را به نظامی‌سازی کودکان، اقدامی در تضاد با قوانین و عرف‌های جنگ، متهم کرده است.

بر اساس قوانین بین‌المللی، نیروهای اشغالگر حق ندارند افراد زیر سن قانونی را به ارتش خود جذب کنند، و از همین‌رو گفته می‌شود اقدامات روسیه ممکن است ناقض چندین معاهده بین‌المللی باشد.

یونارمیا به این اتهامات پاسخی نداده است، اما مقام‌های روس بارها تأکید کرده‌اند که کودکان به‌صورت داوطلبانه عضو این سازمان هستند و هدف از فعالیت آن، پرورش «شهروندان خوب روسی» و «مدافعان آینده روسیه» است.