ترامپ خواهان نفت ونزوئلاست؛ آیا طرح او موفق خواهد شد؟

دونالد ترامپ پس از بازداشت نیکلاس مادورو، رئیس جمهور ونزوئلا، قول داده است که از ذخایر نفتی این کشور بهره‌برداری کند و گفته است که ایالات متحده تا زمان یک گذار «امن» این کشور را «اداره» خواهد کرد.

رئیس‌جمهور آمریکا خواهان آن است که شرکت‌های نفتی آمریکایی میلیاردها دلار در این کشور آمریکای جنوبی سرمایه‌گذاری کنند؛ کشوری که بزرگ‌ترین ذخایر نفت خام جهان را در اختیار دارد، اما بخش عمده‌ای از این منابع تاکنون بلااستفاده باقی مانده است.

او گفته است شرکت‌های آمریکایی زیرساخت «به‌شدت فرسوده» صنعت نفت ونزوئلا را بازسازی خواهند کرد و «شروع به درآمدزایی برای کشور» می‌کنند.

با این حال، کارشناسان نسبت به عملی بودن این طرح هشدار داده‌اند و می‌گویند اجرای آن نیازمند صرف میلیاردها دلار سرمایه و احتمالا تا یک دهه زمان است تا بتواند افزایش معناداری در تولید نفت ایجاد کند.

بنابراین این پرسش مطرح است که آیا آمریکا واقعاً می‌تواند کنترل ذخایر نفتی ونزوئلا را در دست بگیرد؟ و آیا طرح ترامپ موفق خواهد شد؟

ونزوئلا چه میزان نفت دارد؟

واقعیت این است که ونزوئلا با حدود ۳۰۳ میلیارد بشکه، بزرگ‌ترین ذخایر اثبات‌شده نفت جهان را در اختیار دارد.

اما میزان نفتی که این کشور در حال حاضر تولید می‌کند، در مقایسه با این رقم بسیار اندک است.

تولید نفت ونزوئلا از اوایل دههٔ ۲۰۰۰ به‌طور چشمگیری کاهش یافته است؛ زمانی که هوگو چاوز، رئیس‌جمهور پیشین، و سپس دولت نیکلاس مادورو، کنترل خود بر شرکت دولتی پترولئوس دی ونزوئلا را تشدید کردند. این روند به خروج گسترده نیروهای باتجربه از صنعت نفت انجامید.

اگرچه برخی شرکت‌های نفتی غربی، از جمله شرکت آمریکایی شورون، همچنان در ونزوئلا فعال هستند، اما با گسترش تحریم‌های ایالات متحده و هدف‌گیری صادرات نفت با هدف محدود کردن دسترسی آقای مادورو به یکی از مهم‌ترین منابع اقتصادی کشور دامنه فعالیت آن‌ها به‌طور قابل توجهی کاهش یافته است.

تحریم‌ها که نخستین بار در سال ۲۰۱۵ و در دوران ریاست‌جمهوری باراک اوباما، به دلیل ادعاهای مربوط به نقض حقوق بشر اعمال شدند، همچنین موجب شده‌اند ونزوئلا تا حد زیادی از سرمایه‌گذاری خارجی و دسترسی به قطعات و تجهیزات مورد نیاز محروم بماند.

کالوم مک‌فرسون، رئیس بخش کالاها در شرکت اینوستک، می‌گوید: «چالش اصلی آن‌ها زیرساخت‌هاست.»

بر اساس تازه‌ترین گزارش بازار نفت آژانس بین‌المللی انرژی، ونزوئلا در ماه نوامبر روزانه حدود ۸۶۰ هزار بشکه نفت تولید کرده است؛ رقمی که کمتر از یک‌سوم میزان تولید ده سال پیش است و کمتر از یک درصد از مصرف جهانی نفت را تشکیل می‌دهد.

ذخایر نفتی ونزوئلا عمدتاً از نوع «سنگین و ترش» هستند. پالایش این نوع نفت دشوارتر است، اما برای تولید گازوئیل و آسفالت کاربرد دارد. در مقابل، ایالات متحده عمدتاً نفت «سبک و شیرین» تولید می‌کند که برای تولید بنزین مناسب‌تر است.

در آستانهٔ عملیات نظامی و بازداشت آقای مادورو، آمریکا همچنین دو نفتکش را در سواحل ونزوئلا توقیف کرد و دستور محاصره نفتکش‌های تحریم‌شده‌ای را صادر داد که وارد این کشور می‌شدند یا آن را ترک می‌کردند.

چالش‌های پیش روی شرکت‌های نفتی چیست؟

همایون فلکشاهی، تحلیلگر ارشد بازار کالا در پلتفرم داده‌ای کلپر، می‌گوید مهم‌ترین موانع پیش روی شرکت‌هایی که قصد بهره‌برداری از ذخایر نفتی ونزوئلا را دارند، ماهیتی حقوقی و سیاسی دارد.

او در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی توضیح داد شرکت‌هایی که امیدوار به حفاری در ونزوئلا هستند، نیازمند توافق با دولت این کشورند؛ امری که تا زمانی که جانشین آقای مادورو روی کار نیاید، امکان‌پذیر نخواهد بود.

به گفته همایون فلکشاهی، حتی پس از آن نیز شرکت‌ها باید میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری خود را بر ثبات دولت آینده ونزوئلا به خطر بیندازند.

او افزود: «حتی اگر وضعیت سیاسی باثبات باشد، این فرایند ماه‌ها زمان می‌برد.» شرکت‌هایی که قصد استفاده از طرح ترامپ را دارند، ابتدا باید پس از استقرار دولت جدید قراردادها را امضا کنند و سپس فرایند افزایش سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های ونزوئلا را آغاز کنند.

تحلیلگران همچنین هشدار داده‌اند که بازگرداندن تولید نفت ونزوئلا به سطح گذشته، نیازمند ده‌ها میلیارد دلار سرمایه و احتمالاً حدود یک دهه زمان است.

آیا این طرح می‌تواند قیمت جهانی نفت را کاهش دهد؟

نیل شیرینگ، اقتصاددان ارشد گروه کپیتال اکونومیکس، می‌گوید طرح‌های آقای ترامپ تأثیر محدودی بر عرضه جهانی نفت و در نتیجه بر قیمت آن خواهد داشت.

او به بی‌بی‌سی گفت: «موانع بسیار زیادی وجود دارد و بازه زمانی اجرای این طرح آن‌قدر طولانی است» که بعید به نظر می‌رسد قیمت نفت تا سال ۲۰۲۶ تغییر قابل توجهی داشته باشد.

به گفته او، شرکت‌ها تا زمانی که یک دولت باثبات در ونزوئلا مستقر نشود، سرمایه‌گذاری نخواهند کرد و این پروژه‌ها برای «سال‌های بسیار طولانی» نتیجه‌ای نخواهند داد.

شیرینگ افزود: «مشکل همیشگی، دهه‌ها کمبود سرمایه‌گذاری و سوءمدیریت بوده و استخراج نفت در این کشور بسیار پرهزینه است.»

او اضافه کرد حتی اگر ونزوئلا بتواند تولید خود را به سطح پیشین، یعنی حدود سه میلیون بشکه در روز، بازگرداند، باز هم در میان ده تولیدکنندهٔ بزرگ نفت جهان قرار نخواهد گرفت.

او همچنین با اشاره به سطح بالای تولید در کشورهای عضو اوپک پلاس گفت جهان در حال حاضر «با کمبود نفت مواجه نیست.»

شرکت‌های نفتی چه واکنشی نشان داده‌اند؟

شورون تنها شرکت نفتی آمریکایی است که همچنان در ونزوئلا فعالیت می‌کند؛ پس از آنکه در سال ۲۰۲۲ و در دوران ریاست‌جمهوری جو بایدن، علی‌رغم تحریم‌های آمریکا، مجوز فعالیت دریافت کرد.

این شرکت که در حال حاضر حدود یک‌پنجم استخراج نفت ونزوئلا را بر عهده دارد، اعلام کرده تمرکز اصلی آن بر ایمنی کارکنان است و تمامی قوانین و مقررات مربوطه را رعایت می‌کند.

سایر شرکت‌های بزرگ نفتی تاکنون به‌طور علنی درباره این طرح‌ها سکوت کرده‌اند و تنها شورون به وضعیت موجود واکنش نشان داده است.

با این حال، همایون فلکشاهی می‌گوید مدیران صنعت نفت به‌طور داخلی در حال بررسی این موضوع هستند که آیا از این فرصت استفاده کنند یا نه.

او در پایان تأکید می‌کند: «تمایل به ورود به یک کشور به دو عامل اصلی بستگی دارد: وضعیت سیاسی و منابع موجود در آن کشور.»

با وجود فضای سیاسی به‌شدت نامطمئن، همایون فلکشاهی می‌گوید «پاداش بالقوه آن‌قدر بزرگ است که شاید نتوان از آن چشم‌پوشی کرد.»