چرا ترامپ دستور حمله به ونزوئلا و بازداشت مادورو را صادر کرد؟

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، می‌گوید ایالات متحده قرار است تا زمان «انتقال قدرت امن، مناسب و سنجیده» در ونزوئلا، این کشور را اداره کند.

این اظهارات پس از آن بیان شد که نیروهای آمریکایی، در پی حملاتی به ونزوئلا، نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور این کشور، را بازداشت کردند.

آقای مادورو به همراه همسرش به خارج از ونزوئلا منتقل شده‌اند و قرار است در نیویورک، در ارتباط با اتهامات مربوط به مواد مخدر، تحت پیگرد قضایی قرار گیرند.

آقای ترامپ به خبرنگاران گفت که قصد دارد به شرکت‌های نفتی آمریکا اجازه دهد کنترل زیرساخت‌های انرژی ونزوئلا را در دست بگیرند؛ اقدامی که به گفته او با سرمایه‌گذاری میلیاردها دلار از سوی این شرکت‌ها همراه خواهد بود.

او تاکید کرد شرکت‌های بزرگ نفتی آمریکا «با صرف میلیاردها دلار» زیرساخت‌های فرسوده صنعت نفت ونزوئلا را بازسازی می‌کنند و در عین حال، به گفته او، این روند می‌تواند به درآمدزایی برای ونزوئلا منجر شود.

حملات آمریکا در داخل ونزوئلا پس از کارزار فشار واشنگتن علیه دولت نیکلاس مادورو انجام شد؛ کارزاری که در آن آقای مادورو به سرازیر کردن مواد مخدر و اعضای باندهای تبهکار به آمریکا متهم می‌شد.

چرا ترامپ ونزوئلا را هدف قرار داد؟

دونالد ترامپ، نیکلاس مادورو را مسئول ورود صدها هزار مهاجر ونزوئلایی به آمریکا می‌داند.

این افراد بخشی از نزدیک به هشت میلیون ونزوئلایی هستند که برآورد می‌شود از سال ۲۰۱۳ به دلیل بحران اقتصادی و سرکوب سیاسی از آن کشور گریخته‌اند.

آقای ترامپ بدون ارائه شواهد، مادورو را متهم کرده است که «زندان‌ها و تیمارستان‌هایش را خالی کرده» و زندانیان را «مجبور» به مهاجرت به آمریکا کرده است.

او همچنین تمرکز زیادی بر مقابله با ورود مواد مخدر، به ویژه فنتانیل و کوکائین، به آمریکا داشته است.

دونالد ترامپ دو باند تبهکار ونزوئلایی ـ «ترن دِ آراگوآ» و «کارتل دِ لوس سولس» ـ را به عنوان «سازمان‌های تروریستی خارجی» معرفی کرده و مدعی شده است که گروه دوم مستقیما تحت رهبری نیکلاس مادورو قرار دارد.

تحلیلگران یادآور شده‌اند که «کارتل دِ لوس سولس»، گروهی با سلسله‌مراتب مشخص نیست، بلکه اصطلاحی است برای توصیف مقام‌های فاسدی که اجازه عبور کوکائین از خاک ونزوئلا را داده‌اند.

آقای ترامپ همچنین پاداش ارائه اطلاعاتی که به بازداشت مادورو منجر شود را دو برابر کرده و اعلام کرده بود که دولت مادورو را نیز به عنوان یک سازمان تروریستی خارجی معرفی خواهد کرد.

نیکلاس مادورو با رد این اتهام‌ها، آمریکا را متهم می‌کرد که از «مبارزه با مواد مخدر» به عنوان بهانه‌ای برای تلاش جهت سرنگونی او و دسترسی به ذخایر عظیم نفتی ونزوئلا استفاده می‌کند.

آمریکا چگونه فشار بر ونزوئلا را افزایش داد؟

از زمان آغاز دور دوم ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ در ژانویه گذشته، فشارها بر دولت نیکلاس مادورو به تدریج افزایش یافت.

نخست، دولت آقای ترامپ پاداشی را که برای ارائه اطلاعات منجر به بازداشت آقای مادورو تعیین کرده بود، دو برابر کرد.

در ماه سپتامبر، نیروهای آمریکایی هدف قرار دادن شناورهایی را آغاز کردند که به گفته آن‌ها مواد مخدر را از آمریکای جنوبی به آمریکا منتقل می‌کردند.

از آن زمان تاکنون بیش از ۳۰ حمله به چنین شناورهایی در دریای کارائیب و اقیانوس آرام انجام شده که به کشته شدن بیش از ۱۱۰ نفر منجر شده است.

دولت آمریکا استدلال می‌کند که درگیر یک مناقشه مسلحانه غیر بین‌المللی با کسانی است که می‌گوید قاچاقچیان مواد مخدر هستند؛ گروه‌هایی که به گفته واشنگتن نوعی جنگ نامنظم علیه آمریکا به راه انداخته‌اند.

بسیاری از کارشناسان حقوقی می‌گویند این حملات علیه «اهداف نظامی مشروع» انجام نشده است. نخستین حمله، در دوم سپتامبر، به ویژه مورد توجه قرار گرفت، زیرا بعد از حمله اول یک حمله دیگر صورت گرفت که در آن بازماندگان حمله اول کشته شدند.

دادستان پیشین دیوان کیفری بین‌المللی به بی‌بی‌سی گفت که کارزار نظامی آمریکا، به طور کلی، در دسته حملات برنامه‌ریزی‌شده و نظام‌مند علیه غیرنظامیان در زمان صلح قرار می‌گیرد.

در واکنش، کاخ سفید اعلام کرده است که برای حفاظت از آمریکا در برابر کارتل‌هایی که «می‌کوشند مواد مخدر را به سواحل ما برسانند و جان آمریکایی‌ها را نابود کنند» مطابق با قوانین درگیری‌های مسلحانه عمل کرده است.

آقای ترامپ در ماه اکتبر گفت که به سازمان سیا اجازه داده است عملیات‌های مخفیانه‌ای در داخل ونزوئلا انجام دهد.

او همچنین تهدید کرد که علیه آنچه «تروریست‌های مواد مخدر» می‌نامد، حملات زمینی انجام خواهد داد.

رئیس‌جمهوری آمریکا گفت نخستین حمله از این نوع در ۲۴ دسامبر انجام شده، هرچند جزئیات اندکی ارائه داد و تنها گفت که یک «منطقه اسکله‌ای» را هدف قرار داده که در آن قایق‌هایی که ادعا می‌شود حامل مواد مخدر بوده‌اند، در حال بارگیری بودند.

پیش از بازداشت نیکلاس مادورو، آقای ترامپ بارها گفته بود که نیکلاس مادورو «دوست آمریکا نیست» و «عاقلانه است که کنار برود».

او همچنین فشار مالی بر مادورو را افزایش داد و با اعلام «محاصره کامل دریایی»، ورود و خروج همه نفتکش‌های تحریم‌شده به ونزوئلا را هدف قرار داد. نفت منبع اصلی درآمد ارزی دولت ونزوئلا است.

آمریکا همچنین یک نیروی نظامی بسیار بزرگ در دریای کارائیب مستقر کرده که هدف اعلام‌شده آن جلوگیری از ورود فنتانیل و کوکائین به آمریکاست.

این نیرو، علاوه بر هدف قرار دادن شناورهایی که به قاچاق مواد مخدر متهم می‌شوند، نقش مهمی در اجرای محاصره دریایی آمریکا نیز ایفا کرده است.

آیا ونزوئلا مواد مخدر را به سوی آمریکا سرازیر کرده است؟

کارشناسان مبارزه با مواد مخدر می‌گویند ونزوئلا نقش نسبتا کوچکی در قاچاق جهانی مواد مخدر دارد و بیشتر به عنوان کشور ترانزیتی عمل می‌کند که مواد تولیدشده در مناطق دیگر از خاک آن عبور داده می‌شود.

کلمبیا، کشور همسایه ونزوئلا، بزرگ‌ترین تولیدکننده کوکائین در جهان است، اما تصور می‌شود بخش عمده این ماده از مسیرهای دیگری وارد آمریکا می‌شود و نه از طریق ونزوئلا.

بر اساس گزارش اداره مبارزه با مواد مخدر آمریکا در سال ۲۰۲۰، نزدیک به سه‌چهارم کوکائینی که به آمریکا می‌رسد از مسیر اقیانوس آرام قاچاق می‌شود و تنها درصد اندکی از طریق قایق‌های تندرو در دریای کارائیب وارد این کشور می‌شود.

در حالی که بیشتر حملات اولیه آمریکا در دریای کارائیب انجام شده بود، حملات بعدی بیشتر بر مسیر اقیانوس آرام متمرکز شد.

دونالد ترامپ در ماه سپتامبر به فرماندهان نظامی آمریکا گفت قایق‌هایی که هدف قرار می‌گیرند «پر از کیسه‌های پودر سفید هستند که بیشترشان فنتانیل و مواد مخدر دیگر است».

فنتانیل یک ماده مخدر صنعتی است که ۵۰ برابر قوی‌تر از هروئین است و به عامل اصلی مرگ‌ومیر ناشی از مصرف بیش از حد مواد مخدر در آمریکا تبدیل شده است.

آقای ترامپ در ۱۵ دسامبر یک فرمان اجرایی امضا کرد که فنتانیل را «سلاح کشتار جمعی» معرفی می‌کرد و استدلال کرد که این ماده «بیشتر به یک سلاح شیمیایی شباهت دارد تا یک ماده مخدر».

اما فنتانیل عمدتا در مکزیک تولید می‌شود و تقریبا به طور کامل از مسیر زمینی و از مرز جنوبی وارد آمریکا می‌شود.

در «ارزیابی ملی تهدید مواد مخدر» اداره مبارزه با مواد مخدر آمریکا در سال ۲۰۲۵، نامی از ونزوئلا به عنوان کشور مبدا فنتانیل قاچاق‌شده به آمریکا برده نشده است.

مادورو چگونه به قدرت رسید؟

نیکلاس مادورو در دوران رهبری هوگو چاوز، رئیس‌جمهور چپ‌گرای ونزوئلا، و حزب سوسیالیست متحد ونزوئلا، به چهره‌ای شناخته‌شده تبدیل شد.

مادورو که پیش‌تر راننده اتوبوس و رهبر اتحادیه‌های کارگری بود، پس از درگذشت هوگو چاوز به قدرت رسید و از سال ۲۰۱۳ تاکنون رئیس‌جمهور ونزوئلا است.

در طول ۲۶ سالی که هوگو چاوز و نیکلاس مادورو در قدرت بوده‌اند، حزب آن‌ها کنترل نهادهای کلیدی از جمله مجلس ملی، بخش بزرگی از دستگاه قضایی و شورای انتخابات را به دست گرفته است.

در سال ۲۰۲۴، مادورو برنده انتخابات ریاست‌جمهوری اعلام شد، هرچند آمارهای رای‌گیری که مخالفان جمع‌آوری کرده بودند نشان می‌داد نامزد آن‌ها، ادموندو گونزالس، با اختلافی قاطع پیروز شده است.

نام آقای گونزالس پس از آنکه ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان، از نامزدی در انتخابات منع شد، به عنوان جایگزین او در برگه رای درج شد.

خانم ماچادو در ماه اکتبر به دلیل «مبارزه برای دستیابی به گذار عادلانه و مسالمت‌آمیز از دیکتاتوری به دموکراسی» جایزه نوبل صلح را دریافت کرد.

او با وجود ممنوعیت سفر از ونزوئلا، در ماه دسامبر و پس از ماه‌ها زندگی مخفیانه، راهی اسلو شد تا این جایزه را دریافت کند.

ابعاد حضور نیروهای آمریکایی مستقر در دریای کارائیب چقدر است؟

آمریکا ۱۵ هزار نیرو به همراه مجموعه‌ای از ناوهای هواپیمابر، ناوشکن‌های مجهز به موشک هدایت‌شونده و ناوهای آبی‌ـ‌خاکی به دریای کارائیب اعزام کرده است.

در میان این ناوگان، ناو یو‌اس‌اس جرالد آر فورد، بزرگ‌ترین ناو هواپیمابر جهان، نیز حضور دارد.

گزارش شده است که پیش از آن‌که نیروهای آمریکایی در ۱۰ دسامبر یک نفتکش را در سواحل ونزوئلا توقیف کنند، بالگردهای آمریکایی از روی این ناو به پرواز درآمده‌اند.

آمریکا اعلام کرد که این نفتکش «برای انتقال نفت تحریم‌شده از ونزوئلا و ایران مورد استفاده قرار می‌گرفت». ونزوئلا این اقدام را «دزدی دریایی بین‌المللی» توصیف کرد.

از آن زمان تاکنون، آمریکا دو نفتکش دیگر را نیز در آب‌های نزدیک به ونزوئلا هدف قرار داده است.

ونزوئلا چقدار نفت صادر می‌کند و خریداران آن چه کسانی هستند؟

نیکلاس مادورو همواره دولت دونالد ترامپ را متهم می‌کرد که می‌کوشد او را از قدرت برکنار کند تا آمریکا بتواند به ثروت نفتی ونزوئلا دسترسی پیدا کند؛ اتهامی که به اظهار نظر رئیس‌جمهوری پس از توقیف نخستین نفتکش در سواحل ونزوئلا اشاره داشت.

وقتی خبرنگاران از آقای ترامپ پرسیدند سرنوشت آن نفتکش و محموله آن چه خواهد شد، او گفت: «قرار است نفت را نگه داریم.»

با این حال، مقام‌های آمریکایی پیش‌تر این ادعای ونزوئلا را رد کرده‌اند که اقدامات علیه دولت نیکلاس مادورو تلاشی برای دسترسی به ذخایر دست‌نخورده نفتی این کشور بوده است.

ونزوئلا بزرگ‌ترین ذخایر اثبات‌شده نفت خام جهان را در اختیار دارد و درآمدهای بخش نفت، بیش از نیمی از بودجه دولت این کشور را تامین می‌کند.

با این حال، صادرات نفت ونزوئلا به دلیل تحریم‌ها، کمبود سرمایه‌گذاری و سوءمدیریت در شرکت نفت دولتی این کشور آسیب دیده است.

بر اساس داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا، ونزوئلا در سال ۲۰۲۳ تنها هشت‌دهم درصد از تولید نفت خام جهان را به خود اختصاص داده است.

این کشور در حال حاضر روزانه حدود ۹۰۰ هزار بشکه نفت صادر می‌کند و چین با اختلاف زیاد بزرگ‌ترین خریدار نفت ونزوئلا است.