چرا ترامپ نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، را تهدید می‌کند؟

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، فشار بر نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا را افزایش داده است.

آمریکا روز ۱۰ دسامبر، در اقدامی که سطح تنش‌ها را به‌شدت بالا برده، یک نفتکش را در سواحل ونزوئلا توقیف کرد، با این اتهام که نفت مشمول تحریم‌های ایالات متحده را حمل می‌کرده است.

ناوهای جنگی آمریکا در فاصله‌ای قرار دارند که می‌توانند این کشور آمریکای جنوبی را هدف قرار دهند و تاکنون ده‌ها نفر در حملاتی کشته شده‌اند که هدف آنها قایق‌هایی بوده که بر اساس ادعای آمریکا حامل مواد مخدر بوده‌اند.

دولت آقای ترامپ همچنین مبلغ جایزه‌ دولت آمریکا برای اطلاعات منجر به دستگیری مادورو را دو برابر کرده است.

نیکلاس مادورو کیست؟

نیکلاس مادورو در دوران رهبری هوگو چاوز، رئیس‌جمهور چپ‌گرای ونزوئلا، و حزب سوسیالیست متحد ونزوئلا به رهبری او بود که به چهره‌ای شناخته‌شده تبدیل شد.

آقای مادورو، که زمانی راننده اتوبوس و رهبر اتحادیه کارگری بود، پس از درگذشت هوگو چاوز به قدرت رسید و از سال ۲۰۱۳ رئیس‌جمهور ونزوئلا بوده است.

در طول ۲۶ سالی که هوگو چاوز و نیکلاس مادورو در قدرت بوده‌اند، حزب آنها کنترل نهادهای کلیدی از جمله مجمع ملی، بخش بزرگی از نظام قضایی و شورای انتخابات را در دست گرفته است.

در سال ۲۰۲۴، آقای مادورو برنده انتخابات ریاست‌جمهوری ونزوئلا اعلام شد، هرچند صورت‌جلسه‌های شمارش آرا که از سوی مخالفان جمع‌آوری شده بود نشان می‌داد نامزد آنها، ادموندو گونزالس، با اختلافی چشمگیر پیروز شده است.

آقای گونزالس پس از آن که ماریا کورینا ماچادو، رهبر اصلی اپوزیسیون، از نامزدی در انتخابات محروم شد، جای او را در برگه رای گرفت.

در ماه اکتبر، خانم ماچادو به دلیل «مبارزه‌اش برای گذار عادلانه و مسالمت‌آمیز از دیکتاتوری به دموکراسی» برنده جایزه نوبل صلح شد.

او با وجود ممنوعیت سفر، پس از ماه‌ها زندگی در خفا، خود را به اسلو رسانده است تا در ماه دسامبر این جایزه را دریافت کند.

چرا ترامپ روی ونزوئلا تمرکز کرده است؟

دونالد ترامپ نیکلاس مادورو را مسئول ورود صدها هزار مهاجر ونزوئلایی به آمریکا می‌داند.

آنها بخشی از حدود هشت میلیون ونزوئلایی هستند که برآورد می‌شود از سال ۲۰۱۳ به دلیل بحران اقتصادی و سرکوب، از ونزوئلا گریخته‌اند.

دونالد ترامپ بدون ارائه مدرک، مادورو را متهم کرده که «زندان‌ها و تیمارستان‌هایش را خالی کرده» و زندانیان را «وادار کرده» به آمریکا مهاجرت کنند.

آقای ترامپ همچنین مبارزه با ورود مواد مخدر، به‌ویژه فنتانیل و کوکائین، به آمریکا را در مرکز توجه خود قرار داده است.

او دو باند تبهکار ونزوئلایی، «ترن دِ آراگوا» و «دِ لوس سولس»، را به عنوان «سازمان‌های تروریستی خارجی» معرفی کرده و مدعی شده است که دومی تحت رهبری شخص مادورو فعالیت می‌کند.

آقای مادورو این اتهام را که رهبر یک کارتل مواد مخدر است، به‌شدت رد کرده و آمریکا را متهم کرده است که «جنگ با مواد مخدر» را بهانه‌ تلاش برای سرنگونی او و دست‌اندازی به ذخایر عظیم نفت ونزوئلا قرار داده است.

تحلیلگران می‌گویند کارتل دِ لوس سولس اساسا یک شبکه منسجم و سلسله‌مراتبی نیست، بلکه این نام را برای مقام‌های فاسدی به کار می‌برند که راه عبور کوکائین از ونزوئلا را باز گذاشته‌اند.

چرا آمریکا ناو جنگی به کارائیب فرستاده است؟

آمریکا ۱۵هزار نیرو و مجموعه‌ای از ناوهای هواپیمابر، ناوشکن‌های موشک‌انداز و کشتی‌های تهاجمی آبی-خاکی را به کارائیب اعزام کرده است.

هدف اعلام‌شده از این استقرار - که بزرگ‌ترین حضور نظامی آمریکا در منطقه از زمان تهاجم به پاناما در سال ۱۹۸۹ میلادی است - متوقف کردن جریان فنتانیل و کوکائین به سوی آمریکا عنوان شده است.

در میان این کشتی‌ها، ناو یو‌اس‌اس جرالد فورد، بزرگ‌ترین ناو هواپیمابر جهان نیز حضور دارد. گزارش شده که بالگردهای آمریکایی پیش از توقیف نفتکش در سواحل ونزوئلا از روی همین ناو برخاسته‌اند.

آمریکا می‌گوید این نفتکش «برای حمل نفت مشمول تحریم از ونزوئلا و ایران استفاده شده است». ونزوئلا این اقدام را «راهزنی بین‌المللی» توصیف کرده است.

در ماه‌های اخیر، نیروهای آمریکایی بیش از ۲۰ حمله را در آب‌های بین‌المللی علیه قایق‌هایی انجام داده‌اند که ادعا شده حامل مواد مخدر بوده‌اند. در این حملات بیش از ۸۰ نفر کشته شده‌اند.

دولت ترامپ می‌گوید درگیر یک مناقشه مسلحانه غیر بین‌المللی با قاچاقچیان مواد مخدری است که ادعا می‌کند در حال «جنگ نامنظم» علیه آمریکا هستند.

آمریکا کسانی را که سوار این قایق‌ها بوده‌اند «تروریست‌های مواد مخدر» توصیف کرده، اما کارشناسان حقوقی می‌گویند این حملات علیه «اهداف نظامی مشروع» انجام نشده‌اند.

در این میان نخستین حمله در روز دوم سپتامبر به طور خاص مورد توجه و انتقاد قرار گرفته، چون به قایق هدف، نه یک بار بلکه دو بار حمله شد و کسانی که از حمله اول جان به در برده بودند، در حمله دوم کشته شدند.

یک دادستان سابق دیوان کیفری بین‌المللی به بی‌بی‌سی گفت که کارزار نظامی آمریکا به طور کلی در دسته حملات برنامه‌ریزی‌شده و نظام‌مند علیه غیرنظامیان در زمان صلح قرار می‌گیرد.

کاخ سفید در واکنش گفت که مطابق قوانین مخاصمات مسلحانه عمل کرده تا از آمریکا در برابر کارتل‌هایی محافظت کند که «می‌کوشند مواد مسموم را به سواحل ما بیاورند و زندگی آمریکایی‌ها را نابود کنند».

آیا حجم زیادی از مواد مخدر از طریق ونزوئلا وارد آمریکا می‌شود؟

کارشناسان مبارزه با مواد مخدر می‌گویند ونزوئلا بازیگری نسبتا کوچک در قاچاق جهانی مواد مخدر است و بیشتر در نقش کشوری ترانزیتی عمل می‌کند که مواد مخدر تولیدشده در جاهای دیگر از آن عبور می‌کند.

کلمبیا، کشور همسایه ونزوئلا، بزرگ‌ترین تولیدکننده کوکائین در جهان است، اما بخش اعظم این مواد از مسیرهایی غیر از ونزوئلا به آمریکا قاچاق می‌شود.

بر اساس گزارش اداره مبارزه با مواد مخدر آمریکا در سال ۲۰۲۰، برآورد شده است که نزدیک به سه‌چهارم کوکائینی که به آمریکا می‌رسد از طریق اقیانوس آرام قاچاق می‌شود و فقط درصد اندکی از طریق قایق‌های تندرو در کارائیب وارد می‌شود.

با این حال، بیشتر حملاتی که آمریکا انجام داده در کارائیب بوده و فقط تعداد کمی از آنها در اقیانوس آرام رخ داده است.

آقای ترامپ در ماه سپتامبر به فرماندهان نظامی آمریکا گفت قایق‌هایی که هدف قرار گرفته‌اند «پر از کیسه‌های پودر سفید بودند که عمدتا فنتانیل و بعضا مواد مخدر دیگر است».

فنتانیل یک ماده مخدر صنعتی است که قدرت آن ۵۰ برابر هروئین است و به اصلی‌ترین عامل مرگ‌ومیر ناشی از مصرف بیش از حد مواد افیونی در آمریکا تبدیل شده است.

با این حال، فنتانیل عمدتا در مکزیک تولید می‌شود و تقریبا به صورت انحصاری از راه زمینی و از مرز جنوبی آمریکا وارد این کشور می‌شود.

در «برآورد ملی تهدید مواد مخدر» در سال ۲۰۲۵، اداره مبارزه با مواد مخدر آمریکا نامی از ونزوئلا به عنوان کشور مبدا فنتانیل قاچاق‌شده به آمریکا نبرده است.

ونزوئلا چقدر نفت صادر می‌کند و چه کشورهایی خریدار آن هستند؟

نفت مهم‌ترین منبع درآمد ارزی دولت مادورو است و سود حاصل از فروش آن بیش از نیمی از بودجه دولت را تامین می‌کند.

این کشور در حال حاضر حدود ۹۰۰هزار بشکه نفت در روز صادر می‌کند. چین با فاصله زیاد، بزرگ‌ترین خریدار نفت ونزوئلا است.

هر چند ارزیابی آمریکا نشان می‌دهد ونزوئلا بزرگ‌ترین ذخایر اثبات‌شده نفت خام جهان را دارد، اما تأکید می‌کند که این کشور در عمل بهره‌برداری چندانی از این ذخایر نمی‌کند.

به گفته اداره اطلاعات انرژی آمریکا، ونزوئلا در سال ۲۰۲۳ تنها ۰/۸ درصد نفت خام جهان را تولید کرده که علت آن چالش‌های فنی و کمبود بودجه بوده است.

ترامپ پس از اعلام توقیف نفتکش، به خبرنگاران گفت: «فکر می‌کنم قرار است نفت آن را برای خودمان نگه داریم.»

آمریکا در گذشته اتهام ونزوئلا را رد کرده بود که می‌گفت اقدام‌های واشنگتن علیه دولت مادورو تلاشی برای دسترسی به ذخایر استخراج‌نشده نفت این کشور است.

آیا ممکن است آمریکا به ونزوئلا حمله کند؟

دونالد ترامپ تایید کرده است که روز ۲۱ نوامبر تماسی تلفنی با مادورو داشته است.

او نگفت در این تماس چه گذشته است، اما خبرگزاری رویترز گزارش داد که ترامپ به مادورو ضرب‌الاجلی یک هفته‌ای داده تا همراه خانواده نزدیکش ونزوئلا را ترک کند. در این گزارش آمده بود که مادورو پیشنهاد «خروج امن» را نپذیرفته است.

یک روز پس از پایان این مهلت، آقای ترامپ اعلام کرد که حریم هوایی اطراف ونزوئلا بسته می‌شود.

دونالد ترامپ پیش‌تر تهدید کرده بود که علیه قاچاقچیان مواد مخدر ونزوئلایی «از راه زمینی» اقدام خواهد کرد، اما توضیح نداد که چنین عملیاتی قرار است چگونه انجام شود.

سخنگوی کاخ سفید همچنین استقرار نیروهای زمینی آمریکا در خاک ونزوئلا را منتفی ندانسته و به خبرنگاران گفته است «گزینه‌هایی در اختیار رئیس‌جمهور است که روی میز قرار دارند».

او جزئیات بیشتری درباره این گزینه‌ها ارائه نکرد، اما تحلیلگران نظامی هفته‌هاست تاکید می‌کنند که استقرار نظامی آمریکا در کارائیب بسیار گسترده‌تر از چیزی است که برای یک عملیات مبارزه با قاچاق مواد مخدر لازم باشد.

پس از توقیف نفتکش، یک منبع به شبکه خبری سی‌بی‌اس، همکار بی‌بی‌سی در آمریکا، گفت که دولت ترامپ در حال بررسی اقدامات بیشتری از همین نوع است.