پزشکیان: لایحههای افایتیاف بار دیگر در مجمع تشخیص مصلحت بررسی میشود
منبع تصویر، @PadDolat
مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران از تصمیمگیری انجام شده برای بررسی مجدد لایحه افایتیاف در مجمع تشخیص مصلحت نظام آن کشور خبر داده است. پیشتر عبدالناصر همتی وزیر اقتصاد ایران به نقل از آقای پزشکیان در شبکه اجتماعی ایکس نوشته بود که آیتالله علی خامنهای «با طرح مجدد لوایح پالرمو و سیافتی» موافقت کرده است.
به گزارش خبرگزاری دولتی ایرنا، آقای پزشکیان این خبر را در پاسخ به دغدغه برخی از اعضای اتاق بازرگانی مبنی بر رفع موانع برای فعالان اقتصادی مطرح کرد و ابراز امیدواری کرد که با همکاریهای مشترک «سهولت در فعالیتهای اقتصادی» ایجاد شود.
رئیس جمهور ایران تاکید کرد که حل مشکلات کشور تنها به عهده دولت نیست و «روسای قوا نیز با همکاری و همدلی، تمام تلاش خود را برای رفع موانع موجود به کار گرفتهاند.»
بحث پیوستن ایران به افایتیاف، سالهاست در مجمع تشخیص مصلحت نظام بلاتکلیف مانده است. آقای همتی ۱۸ آذر به هم به تلویزیون ایران گفته بود: «حتی اگر سیافتی و پالرمو را هم بپذیریم، معلوم نیست از فهرست سیاه افایتیاف خارج شویم، اما این کار بهانههای دشمن را کاهش میدهد.»
صادق لاریجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت، چهارشنبه (۲۱ آذر، ۱۱ دسامبر) درباره پیوستن افایتیاف (گروه ویژه اقدام مالی) اظهار نظر کرده بود: «پیوستن به افایتیاف یک بحث فنی است. اگر به مجمع بیاید، بررسی میکنیم. اما باید مشخص شود با پذیرفتن آن چقدر فایده میبریم.» او افزود: «در شرایط تحریم که برای تاجران ایرانی مشکلات متعددی از جمله در نقل و انتقال ارز پدید آورده، آیا با پذیرفتن افایتیاف آمریکا محدودیتهای خود را برمیدارد؟»
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور هم به این موضع در هفتههای اخیر اشاره کرده است. او در مراسم روز دانشجو گفت: «وقتی باهم بتوانیم گفتوگو کنیم دعوایی وجود ندارد. افایتیاف را قبول ندارند. بگویند چرا قبول نداریم؟ بنشینیم بحث کنیم. میتوانیم به نتیجه برسیم. از همه تجار بپرسید که نبودن افایتیاف چه مشکلی ایجاد کرده است. بروید بپرسید. واقعیت تلخ است، اما باید پذیرفت.»
او در نخستین نشست خبری خود هم گفته بود: «برای برداشتن تحریمها چارهای جز حل مسئله افایتیاف نداریم.» او گفته بود که برای پیوستن به افایتیاف به مجمع تشخیص مصلحت نظام نامه خواهد نوشت.
پیوستن کامل به افایتیاف یکی از موضوعهای مناظره نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳ بود.
لازم، ولی ناکافی
بهرنگ تاجدین، خبرنگار اقتصادی بیبیسی فارسی:
«کاچی به از هیچی» یا «آب که از سر گذشت، چه یک وجب چه صد وجب»؟ نگاه طرفداران و مخالفان تلاش برای خروج از اصطلاحاً «لیست سیاه» افایتیاف را میتوان در این دو ضربالمثل خلاصه کرد.
افایتیاف کشورها یا نهادهای مالی از تعامل با ایران منع نمیکند. بلکه به آنها میگوید که در همه مبادلات مالی با شرکتها و نهادهای ایرانی، خطر پولشویی و تأمین مالی تروریسم وجود دارد؛ به همین خاطر آنها باید به دقت منبع و مقصد پول و طرفهای معامله را چک کنند که امکان پولشویی یا انتقال پول به گروههای تروریستی وجود نداشته باشد.
اعضای اردوگاه «کاچی به از هیچی» از جمله مقامهای دولت مسعود پزشکیان میگویند این وضعیت باعث شده بعضی از بانکها و کشورهایی که با وجود تحریمهای آمریکا هم حاضر بودند با ایران کار کنند، احساس کنند که این کار که به کاغذبازی اضافه و پذیرفتن خطر جریمه و پیگرد قضاییاش نمیارزد.
آن بانکهایی هم که هنوز با ایران کار میکنند، حقالزحمه بالاتری میگیرند و بیشتر طول میدهند.
از نگاه این اردوگاه، اگر ایران بتواند خواستههای افایتیاف را برآورده کند، هزینهها و دردسرهای تجارت خارجیاش اندکی کم میشود.
ولی اعضای اردوگاه «آب که از سر گذشت، چه یک وجب چه صد وجب» معتقدند که مشکل اصلی تحریمهای آمریکا و متحدانش است و خروج از لیست سیاه افایتیاف مشکلی را حل نمیکند؛ چرا که با هر مصیبتی هست، بالاخره صادرات و واردات ایران همچنان ادامه پیدا کرده است.
استدلالهای هر دو اردوگاه تا حدی درست است. ولی اختلاف بنیادی بر سر چیز دیگری است. یک طرف میخواهد با تلاش برای جلب رضایت افایتیاف، آمادگی ایران برای آشتی و همکاری را نشان بدهد. در صورتی که طرف مقابل، اعتقاد راسخی به مقاومت و پا پس نکشیدن دارد؛ فارغ از هزینهها و عواقبش.
این اختلاف نگاه و ایدئولوژی سیاسی پشت بگومگوهای حقوقی و اقتصادی پنهان شده است. خروج از لیست سیاه افایتیاف نوشداروی اقتصاد ایران نیست. ولی درآمدن از آن، اگر فایده نداشته باشد، از نظر اقتصادی ضرری هم ندارد.
منبع تصویر، Getty Images
افایتیاف چیست؟
گروه ویژه اقدام مالی (FATF) نهادی بینالمللی است که با هدف مبارزه با پولشویی، تأمین مالی تروریسم و گسترش تسلیحات کشتار جمعی تشکیل شده است. افایتیاف را نشان داد اما هنوز در رسیدن به نتیجه مورد نظر نقائص جدی دارد.
افایتیاف ۳۷ کشور عضو دارد در کنار کمیسیون اروپا و شورای همکاری خلیج فارس. عضویت روسیه به حال تعلیق درآمده است.
افایتیاف نهاد اصلی برای مقابله با پولشویی، تامین مالی تروریسم و تولید و توزیع سلاحهای کشتار جمعی است.
این نهاد درباره اینکه پولشویی چگونه انجام میشود و بودجه تروریسم چگونه تامین میشود تحقیق میکند و استانداردهای بینالمللی را برای کاهش این خطرات تعیین میکند و همین طور اینکه آیا کشورهای اقدام موثر برای مقابله با آن انجام میدهند.
کنوانسیون پالرمو یک توافق بینالمللی است که سازمان ملل از آن حمایت میکند برای مبارزه با قاچاق انسان و تولید غیرقانونی و قاچاق اسلحه و مهمات.
عهدنامه مقابله با تامین مالی تروریسم (سیافتی) هم یکی از توافقهای سازمان ملل است که اعضا را ملزم میکند با نظارت بر مبادلات بانکی، جلوی تامین بودجه تروریسم را بگیرند.
اکثر کشورهای جهان به هر دوی این کنوانسیونها پیوستهاند.
عضویت ایران نیز در چارچوب لوایحی که دولت حسن روحانی تهیه کرد در مجلس تصویب شد اما مصوبههای مجلس با مخالفت شورای نگهبان در آبان ۱۳۹۷ به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارجاع شدند. بررسی مجدد این مصوبهها با موافقت رهبر جمهوری اسلامی در دی ۱۳۹۹ در مجمع تشخیص آغاز شد اما تاکنون بلاتکلیف ماندهاند.
مخالفان میگویند که پذیرش لوایح پالرمو و سیافتی میتواند حمایتهای مالی و نظامی ایران از گروههای نیابتی منطقهای همچون حزبالله لبنان را بهشدت محدود کند که مغایر با منافع راهبردی کشور است. از سوی دیگر، موافقان عدم عضویت ایران در افایتیاف را مانع جدی برای جذب سرمایهگذاری خارجی و رفع موانع اقتصادی کشور میدانند.
در آن زمان خروج یکجانبه امریکا از برجام هم یکی از دلایل رد شدن مصوبههای مجلس در شورای نگهبان عنوان شد.
