واکنش‌ها به مصوبات جنجالی شورای عالی فضای مجازی؛ طرح صیانت کلید خورد؟

واکنش‌های گسترده روزنامه‌ها و شبکه‌های اجتماعی به تصویب بخش‌های مهمی از طرح معروف به « صیانت» در شورای عالی فضای مجازی ادامه دارد و روزنامه‌هایی مانند اعتماد ملی، تصویب این طرح با حضور رئیس جمهوری را «خلاف» وعده‌های انتخاباتی ابراهیم رئیسی می‌دانند.

پس از ماه‌ها بحث و حاشیه‌ها در مجلس ایران برسر طرح صیانت، روز گذشته شورای عالی فضای مجازی به ریاست ابراهیم رئیسی سه مصوبه این شورا را ابلاغ کرد تا به طور غیرمستقیم طرح صیانت که مدت‌ها درمجلس با دست‌انداز روبرو شده بود، به شکل تازه‌ای عملیاتی شود.

به گزارش رسانه‌های ایران، براساس مصوبه دیروز این شورا، کمیسیون عالی تنظیم مقررات با ترکیب نماینده‌هایی از سپاه پاسداران، سازمان صدا و سیما، وزارت ارتباطات، وزارت اطلاعات، فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی و دو عضو حقیقی این شورا در جایگاه «تنظیم‌گر تنظیم‌گران» فضای مجازی ایفای نقش می‌کند.

به گفته روزنامه اعتماد « مطابق مصوبه دیروز شورای عالی فضای مجازی، تركیب اعضای این كمیته تنظیم‌گر، با حضور چهره‌های مرتبط با نهادهای دولتی و حاكمیتی و بدون مشاركت جدی بخش خصوصی، تشكل‌های مدنی، نمایندگان كسب و كارهای آنلاین و سایر نهادهای مردمی تعیین خواهد شد» و نمایندگان بخش خصوصی «در صورت نیاز» و «برای مشورت» خواهد بود.

گفته شده اهمیت این کمیسیون در این است که یک جایگاه، با اختیار بسیار زیادی تشکیل شده که به نظر در روی کاغذ تاثیر ملموسی ندارد، ولی اگر بخواهد، اختیارات زیادی دارد.

مصوبه دیروز شورای عالی مجازی اگرچه به صراحت از محدودیت و فیلترینگ سخنی نمی‌گوید اما این کمیسیون اختیار دارد که در حوزه‌های مختلف فضای مجازی، مثل حوزه بازی، پول، سلامت و.. هر نهادی که بخواهد سیاستگذاری کند، مجوز دهد، تعرفه تعیین کند و همچنین نظارت کند به عبارت روشن‌تر، ضابط، دادستان و قاضی به عهده یك ساختار است.

به گفته روزنامه اعتماد «موضوعی كه اغلب نگرانی‌های صاحب‌نظران حوزه فضای مجازی و كاربران به آن ارتباط دارد، یكی از بندهای این مصوبه است كه در خصوص الزامات مدیریتی ترافیك داخلی و خارجی فضای مجازی كشور تصمیم‌سازی می‌كند. آنچه در زبان محاوره‌ای از آن به عنوان ایجاد محدودیت یا مسدوسازی پلتفرم‌های داخلی یا خارجی از طریق كاهش پهنای باند یاد می‌شود».

روزنامه ابتکار نیز امروز تیتر نخستش را به مصوبه جدید شورای عالی فضای مجازی اختصاص داد و با عنوان «به نام صیانت به کام انحصار» نوشت « اجرای این طرح از گذشته نیز در دستور کار بوده و به صورت چراغ خاموش بخش‌هایی از آن اجرایی شده است. همچنین با توجه به سپرده شدن طرح به شورای عالی فضای مجازی، این نگرانی وجود دارد که اختیارات وزارت ارتباطات کاهش یافته و سایر نهادها به جای این وزارت‌خانه در مورد اینترنت و فضای مجازی تصمیم گیری کنند».

حامد بیدی، کارشناس فناوری و اطلاعات، در گفت‌و گو با «تجارت نیوز»، براین باور است که «شورای عالی فضای مجازی به جای سیاست‌گذاری‌های کلی وارد حوزه قانون شده‌ است. در مصوبه جدید هم با ایجاد یک کمیسیون عالی تحت عنوان تنظیم‌گر، تنظیم‌گران در واقع شروع به قانون‌گذاری در این حوزه کرده است. این موضوع اجازه قانونگذاری را از مجلس و دولت سلب کرده‌‌ و به شکل انحصاری در اختیار کمیسیونی، زیر نظر شورای عالی فضای مجازی گذاشته‌‌ است».

«برات قنبری»، دبیر کل سازمان نظام صنفی رایانه‌ای ایران در گفت‌وگو با روزنامه خراسان، تصویب و ابلاغ این سند راهبردی را یک اقدام بسیار خوب و امیدوارکننده برای آینده ده ساله کشور می داند اما می‌گوید «تجربه اسناد کلان در کشور این بوده که این اسناد معمولا اجرایی نمی شود و بیشتر جنبه کتابخانه‌ای پیدا می کند».

روزنامه شرق نیز تیتر نخستش را به خبر شورای عالی مجازی اختصاص داد و با عنوان «نت دور خورد» نوشت «همان طرح صیانت یا بهتر بگوییم طرح محدود‌سازی اینترنت است که با تلاش تندروهای مجلس نوشته شد تا با کاهش دسترسی‌ها، کاربران فضای مجازی از حق دسترسی به جامعه آزاد اطلاعات محروم شوند و با جیره‌بندی اینترنت کم‌کم کاربرد آن را به فراموشی بسپارند تا دیگر افشای فساد مدیران و مسئولان در فضای مجازی مانع آرامش خدمتگزاران مردم نشود».

کاربران شبکه‌های اجتماعی در ماه‌های ایر بارها نوشته‌اند طرح صیانت مجلس مدتی است که چراغ خاموش در حال اجراست.

تیرماه امسال نامه‌ای از محسن خاکی، مشاور وزیر کشور و رئیس قرارگاه عفاف و حجاب، خطاب به یکی از مقامات وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، منتشر شده که در آن گفته شده بود«ایجاد سیستم فیلترینگ هوشمند را تسریع کنید».

از زمان کلیدخوردن طرح صیانت در مجلس ایران بحث فیلترینگ هوشمند و کاهش پهنای باند شبکه‌های اجتماعی مجازی، مسدود‌سازی اینترنت و فیلتر اپلیکیشن‌های خارجی مطرح بوده است.