قفس، ازدحام و چاقوکشی؛ فوتبال اروپا برای تماشاگران مهمان ناامن میشود؟
- نویسنده, دنیل آستین
- شغل, بیبیسی
«فراتر از ورزش» بخشی از مطالب ورزشی بیبیسی است که داستانهای شگفتانگیز ورزشکاران یا رویدادهایی را روایت میکند که کمتر شنیدهاید. فهرست مطلبهای فراتر از ورزش را دنبال کنید.
طرفداران فوتبال در کشورهای مختلف رویای همراهی تیم محبوبشان در رقابتهای اروپا را در سر میپرورانند تا شاهد رقابت آنها با بهترینهای قاره در کنار دوستان و خانواده باشند. سفرهای اروپایی اما همیشه با خوشی و خواندن سرودهای هواداری همراه نیست؛ در سالهای اخیر، چندین حادثه امنیتی جدی رخ داده که سلامت هواداران را به خطر انداخته است.
فینال لیگ قهرمانان ۲۰۲۲ به دلیل سازماندهی ضعیف یوفا و مقامهای فرانسوی به یک «فاجعه نزدیک به تلفات جمعی» تبدیل شد، در حالی که در سالهای پس از آن، هواداران منچسترسیتی، منچستریونایتد و نیوکاسل به شدت از اقدامات پلیسی و امنیتی در مسابقات استانبول، لیون و مارسی انتقاد کردهاند.
در اوایل این فصل، هواداران حتی از حضور در برخی بازیهای خارج از خانه در لیگ قهرمانان منع شدند؛ آن هم در بحبوحه روندهای امنیتی «بسیار نگرانکننده» که به باور برخی در حال بدتر شدن است و کرامت هواداران را سلب کرده و در برخی موارد منجر به موقعیتهای خطرناک میشود.
مشکلات رایجی که هواداران گزارش میکنند، عبارتند از:
- رفتارهای بیش از حد خشن پلیس
- ازدحام ناشی از مدیریت ضعیف در فرآیند ورود و خروج ورزشگاه
- عدم دسترسی کافی به سرویسهای بهداشتی
- بازرسیهای بدنی تهاجمی
- ضبط وسایلی مانند پاوربانک و داروها
بنابراین، آیا واقعا شرایط ایمنی در برخی از معتبرترین مسابقات فوتبال در حال بدتر شدن است؟
«جان انسانها به خطر میافتد»
انجمن هواداران فوتبال اروپا (FSE)، سازمانی است که از هواداران مهمان دعوت میکند پس از هر دور از مسابقات اروپایی، تجربه خود را در یک نظرسنجی ثبت کنند.
رونان اوین، مدیر اجرایی این انجمن میگوید: «قطعا در کشورهایی مانند آلمان، بلژیک و هلند وضعیت رو به وخامت است. همچنین متخلفان تکراری هم هستند؛ کشورها و باشگاههایی که وضعیت در آنها بهتر نمیشود و نشان دادهاند که توانایی میزبانی بازیها در شرایط قابل قبول را ندارند.»
«فرانسه، اسپانیا، پرتغال و ایتالیا مقاصد گردشگری بزرگی هستند که به میزبانی از مردم سراسر جهان عادت دارند، اما آشکارا با هواداران فوتبال کاملا متفاوت رفتار میکنند؛ مثل یک تهدید یا شهروند درجه دو.»
ترتیبات امنیتی و استراتژیهای پلیسی برای مسابقات اروپایی به شکل ترکیبی از باشگاههای میزبان، دولتها، مقامهای محلی و نیروهای پلیس منطقه، با مشارکت یوفا، که برگزارکننده رقابتهاست، تدوین میشود.
نحوه برخورد با هواداران بسته به مکانی که از آن بازدید میکنند، سیاستهای ادارهکنندگان کشور یا شهر، رفتار هواداران تیم میزبان و شرایط مسابقه میتواند کاملا متفاوت باشد. ضمن این که ممکن است همه هواداران در یک سفر مشابه، تجربه یکسانی نداشته باشند.
رونان اوین گفت: «برخی موارد تحقیرهای کوچکی هستند؛ مثل اجبار به ورود به ورزشگاه چهار ساعت قبل از شروع بازی، نگه داشتن در اتوبوس برای ساعتها بدون دسترسی به دستشویی یا توقیف وسایل کاملا بیخطری مثل مرطوبکننده لب.»
«این کارها به ندرت ضروریاند و در واقع شیوهای هستند برای اعمال نوعی کنترل اجتماعی پلیس؛ شیوههایی که کاملا منسوخ شدهاند. بعد میبینیم که هزاران هوادار را از دروازههایی عبور میدهند که اندازه در یک آپارتمان معمولی هستند.»
«اینجا به وضوح شاهد استراتژیهای پلیسی و نقصهای زیرساختی هستیم که جان مردم را به خطر میاندازد. فقط کافی است چند نفر وحشت کنند تا اوضاع واقعا از کنترل خارج شود.»
سفرهای خارج از خانه هواداران اروپایی چگونه پیش میروند؟
بخش ورزشی بیبیسی از هوادارانی که تجربه زیادی در سفرهای خارج از خانه دارند، خواست تا شرح دهند سفر تیمهای انگلیسی در دو هفته اخیر لیگ قهرمانان و لیگ اروپا چگونه پیش رفته است. برای این کار مجموعهای از بازیها در مکانهای مختلف با رویکردهای متفاوت پلیسی و امنیتی انتخاب شد.
جما منس، ۴۴ ساله، هوادار چلسی در مورد تجربهاش در ناپل ایتالیا، میگوید: «ما با توجه به شهرت هواداران ناپولی در پرخاشگری، سعی کردیم تا بعدازظهر روز بازی وارد ناپل نشویم. شنیدن خبر چاقو خوردن آن دو جوان وحشتناک بود اما غافلگیرکننده نبود.»
«در نهایت وقتی به ناپل رسیدیم، هیچ درگیری در اطراف ورزشگاه ندیدیم و بازرسیها هم کارآمد بودند. ما را بیش از یک ساعت بعد از بازی در ورزشگاه نگه داشتند و گروههای بزرگی از اولتراها در سکوهای خود ماندند تا ما را بترسانند و ما هم احساس خطر کردیم.»
«وقتی پس از خروج از ورزشگاه به سمت اتوبوسهای تعیینشده رفتیم، پلیس کاملا غیب شد و ما به زور سوار اتوبوسها شدیم. درهای اتوبوس باز بود و هیچ محافظتی نداشتیم، در حالی که حس میکردیم ممکن است به آن نیاز داشته باشیم؛ واقعا ترسناک بود.»
جود استون، ۲۱ ساله، هوادار استون ویلا در مورد تجربهاش در استانبول ترکیه، میگوید: «من از ویلچر استفاده میکنم و با وجود این که باشگاه ویلا درباره شرایط به ما هشدار داده بود، باز هم وضعیت بدتر از انتظارم بود.»
«وقتی وارد ورزشگاه شدیم، ما هواداران معلول مجبور شدیم داخل یک قفس در جلوی جایگاه مهمان بنشینیم. آنجا توری و میلههای ضخیم داشت که باعث میشد تقریباً هیچچیزی از دروازه سمت مقابل زمین را نبینیم.»
منبع تصویر، Jude Aston
«قفس در بیشتر زمان مسابقه قفل بود و من در انتهای آن بودم؛ تا زمان استراحت بین دو نیمه نمیتوانستم برای استفاده از سرویس بهداشتی بیرون بروم و نمیدانم اگر آتشسوزی یا اتفاق مشابهی رخ میداد چه باید میکردم. احساس شدید ترس از فضای بسته داشتم. اضطرابآور بود.»
«همراه شخصیام از من جدا شده و بیرون قفس بود و نگران بودم که در صورت بروز وضعیت اضطراری شارژ گوشیام تمام شود، چون اجازه نداشتم پاوربانک همراه داشته باشم.»
«میدانم که از نظر تئوری این قفس برای امنیت ما در برابر هواداران میزبان است، مسیر رفت و آمد به ورزشگاه هم مناسب بود و پلیس و نیروهای امنیتی بسیار دوستانه برخورد کردند؛ ولی سال ۲۰۲۶ است، حتما باید راه بهتری از این وجود داشته باشد.»
جین بولند، ۶۱ ساله، هوادار لیورپول در مورد تجربهاش در مارسی فرانسه میگوید: «پلیس ضد شورش فرآیند ورود و خروج از ورزشگاه را واقعا سخت کرد.»
«بعد از این که به ما گفته شد بیش از چهار ساعت قبل از شروع بازی در محل تجمع تعیینشده حاضر شویم، ما را در فضاهای بیش از حد شلوغ نگه داشتند و مجبور شدیم مدتها منتظر بمانیم؛ آن هم در حالی که گاهی دسترسی به سرویس بهداشتی سخت یا غیرممکن بود.»
«خروج از ورزشگاه بیش از دو ساعت بعد از سوت پایان طول کشید؛ که با اختلاف، طولانیترین زمانی بود که تا به حال تجربه کردهام. روی راهپلهها فشرده به هم ایستاده بودیم و به نظر میرسید که تا ابد باید منتظر بمانیم.»
«بعد از آن کمرم به شدت درد گرفت. شنیدم که یک نفر از حال رفت و به مراقبت پزشکی نیاز پیدا کرد و با نگاه به گذشته، تعجب میکنم که چطور فقط یک نفر بود.»
«بعد از دو روز که همه چیز عالی بود و چیزی جز تعامل دوستانه بین دو گروه هواداران وجود نداشت، با ما مثل حیوان رفتار شد. من احتمالا حدود ۱۰۰۰ پوند برای این سفر هزینه کردم که بیشتر آن در خود شهر مارسی خرج شد، بنابراین به عنوان یک "مشتری" خیلی دردناک است که با آدم اینطور بد رفتار شود.»
سو فاکس، ۶۸ ساله، هوادار تاتنهام در مورد تجربهاش در فرانکفورت آلمان، میگوید: «سیستم حمل و نقل در کل نسبتا مناسب بود. محل تجمع به خوبی سازماندهی شده بود و پلیس دستورالعملهای روشنی میداد.»
«بعد سوار قطار شدیم و آما را حدود نیم ساعت از میان یک جنگل بسیار تاریک و گلی پیاده راه بردند. وقتی به ورزشگاه رسیدیم دروازهها قفل بودند، بنابراین مجبور شدیم یک ساعت در صف بمانیم و همه به هم چسبیده بودیم. وضعیت آزاردهنده و نامناسب بود.»
«مردها میتوانستند داخل بوتهها، دستشویی کنند اما ما قرار بود چه کار کنیم؟ نزدیک به دو ساعت گذشت بدون این که بتوانیم به دستشویی برویم.»
«داخل ورزشگاه، تنها توالت زنان در بخش هواداران میزبان بود، بنابراین مجبور شدیم از آن استفاده کنیم که حس بدی داشت و میتوانست بالقوه ناامن باشد.»
منبع تصویر، Getty Images
«توهین به کرامت انسانی»
بسیاری از موارد منفی که هواداران تجربه کردهاند، از جمله امکانات نامناسب برای افراد معلول، محدودیت دسترسی به توالت و ممنوعیتهای مسافرتی، قوانین و دستورالعملهای خود یوفا را نقض میکنند.
طرفداران معلول به طور خاص ممکن است با شرایط بسیار تلخی روبرو شوند. اوین دیویس، مدیر اجرایی «لول پلینگ فیلد» که برای حقوق هواداران ورزشی معلول فعالیت میکند، گفت: «مشاهده قفسها برای کسانی که روی ویلچر هستند، خشم و ناامیدی مطلق ایجاد میکند.»
«این یک اتفاق استثنایی نیست. ما گزارشهایی داشتهایم از هواداران معلولی که با دست به داخل ورزشگاهها حمل شدهاند، یا روی زمینهای آغشته به ادرار لباس خود را عوض کردهاند.»
«در یکی از نظرسنجیهای ما، ۷۹ درصد از هواداران گفتهاند که در سفرهای اروپایی مجبور شدهاند در بخش هواداران میزبان بنشینند که این موضوع آنها را در معرض توهین و آزار قرار میدهد.»
«واقعا قلب آدم به درد میآید که شاهد این نابرابری در یک تورنمنت بزرگ زیر نظر یوفا باشد. این توهینی به کرامت انسانی است.»
«یوفا دستورالعملهای دسترسیپذیری خود را ۱۶ ماه پیش منتشر کرد؛ این کاملا در حیطه اختیارات آنهاست که باشگاهها را مجبور به تغییر شرایط کنند. آنچه جایش خالی است، نظارت آنها بر اجرای این قوانین است.»
منبع تصویر، Getty Images
«بازیها باید جابجا شوند یا تیمها اخراج شوند»
در سالهای اخیر، رویه نیروهای پلیس محلی برای ممنوع کردن هواداران مهمان از حضور در برخی مسابقات، رایجتر شده است؛ بهویژه در فرانسه، ایتالیا و هلند.
پاییز گذشته، پلیس وست میدلندز هواداران مکابی تلآویو را از حضور در بازی مقابل استون ویلا منع کرد؛ نمونهای نادر از ممنوعیت سفر در انگلیس.
در برخی موارد که به هواداران اجازه سفر داده میشود، آنها از بازدید از مرکز شهر میزبان منع میشوند. این اتفاق برای هواداران مارسی در بروژ و هواداران یوونتوس برای سفرشان به موناکو در اوایل این هفته رخ داد؛ در حالی که این اطلاعیهها تنها چند روز مانده به برگزاری مسابقات صادر شدند.
اوین گفت: «ممنوعیتهای سفر برای هواداران مهمان نمونه آشکار از این است که یک کشورمیگوید: "ببخشید، ما نمیتوانیم این بازی را به شکلی قابل قبول برگزار کنیم."»
«اگر چنین است، باید پاسخی از سوی برگزارکننده تورنمنت وجود داشته باشد؛ خواه با انتقال محل بازی باشد یا با اجازه ندادن به باشگاه میزبان برای شرکت در مسابقات.»
منبع تصویر، Getty Images
یوفا چه میگوید؟
بخش ورزشی بیبیسی سوالاتی را درباره مسائل مطرحشده توسط هواداران از یوفا پرسید.
یوفا گفت: «ما در سالهای اخیر مشارکتهای خود را با مراجع مسئول اروپایی که مسئول ایمنی و امنیت هستند، به میزان قابل توجهی تقویت کردهایم. برای اولین بار در دهه گذشته، یوفا کاهش قابل توجهی را در نسبت مسابقات متاثر از حوادث ثبت کرده است که شاخصی امیدوارکننده از پیشرفت محسوب میشود.»
«[از سال ۲۰۲۲] ما برنامهریزی عملیاتی یکپارچه قویتری را اجرا کردهایم و استقرار نیروهای ایمنی و امنیتی را در فینالها افزایش دادهایم. مقامهای محلی، اختیارات قانونی و قدرت نهایی تصمیمگیری برای اقدامات ایمنی و امنیتی در مسابقاتی که در قلمرو آنها برگزار میشود را حفظ میکنند.»
آنها درباره دسترسی معلولان گفتند: «یوفا کاملا متعهد به تضمین تجربهای بدون مانع و فراگیر در روز مسابقه برای هواداران معلول است.»
«در حالی که تشخیص میدهیم چالشها همچنان پابرجا هستند و در برخی زمینهها به بهبود نیاز است، دسترسیپذیری به عنوان بخشی جداییناپذیر از تعهد ما به محیطهای فوتبالی ایمن، فراگیر و پذیرا باقی میماند.»
در رابطه با ممنوعیتهای مسافرتی، آنها گفتند: «اگرچه چیزها یکشبه تغییر نمیکنند، اما همه مراجع مسئول تعهد قوی خود را برای همکاری نزدیک در جستجوی راهحلهای پایدار ابراز کردهاند.»
«نگرانی عمیق از نبود اصلاحات»
هواداران معمولا به بیبیسی گفتهاند که مشکلات مربوط به سازماندهی و مقامها بیشتر از خطرات ناشی از هواداران رقیب رخ داده است. پس چرا ظاهرا شاهد سقوط آزاد در استانداردها هستیم؟
اوین میگوید: «فضای سیاسی کنونی اروپا واقعا کمکی به پاسخگویی پلیس نمیکند. میبینیم که تعدادی از دولتها میخواهند قدرتنمایی کنند، و هواداران فوتبال هدفی آسان هستند.»
«باشگاههای بریتانیایی اغلب در مقایسه با هواداران کشورهای دیگر وضعیت بهتری دارند، چرا که هیئتهای اعزامی بسیار ورزیدهای از پلیس بریتانیا همراه هواداران به مسابقات خارج از خانه میروند؛ همچنین این باشگاهها با انجام بازدیدهای امنیتی پیش از مسابقه، سازماندهی خوبی دارند و تعداد زیادی از کارکنان خود را نیز به همراه میآورند.»
گزارش نهایی درباره رسوایی سال ۲۰۲۲ که به سفارش یوفا و توسط گروهی از کارشناسان مستقل تدوین شد، یوفا را مقصر اصلی شناخت و توصیههایی را برای بهبود امنیت هواداران در مسابقات ارائه کرد؛ از جمله این که یوفا باید در جایگاه برگزارکننده رویداد، مسئولیت بیشتری را در قبال امنیت بپذیرد.
کلیفورد استات، استاد روانشناسی اجتماعی در دانشگاه کیل و یکی از نویسندگان این گزارش میگوید: «من به شدت نگران عدم اصلاحات ملموس پس از انتشار گزارشمان هستم.»
«واکنش یوفا به یافتههای ما صرفا به بیانیههای رسمی محدود بود و هیچ پیگیری اساسی یا سندی مبنی بر اعمال تغییرات مشاهده نشده است. ایمنی و امنیت مسابقات در آینده همچنان همراه با خطر است.»
