بتسالل اسموتریچ؛ وزیر راست‌گرای افراطی اسرائیل که می‌گوید غزه باید «کاملا نابود شود» و مردم آن «کاملا ناامید شوند»

بتسالل اسموتریچ، وزیر دارایی اسرائیل با گرایش راست افراطی، چهره‌ای جنجالی با دیدگاه‌های شدیدا ملی‌گرایانه و جایگاهی پرنفوذ در صحنه سیاسی اسرائیل است.

حزب او با نام «صهیونیسم مذهبی» همراه با حزب «قدرت یهودی» به رهبری ایتامار بن گویر، وزیر امنیت ملی اسرائیل با گرایش راست افراطی، بخشی از دولت ائتلافی بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل است و حضور آن برای حفظ این ائتلاف شکننده حیاتی است. به همین دلیل او نفوذ قابل توجهی در تصمیم‌گیری‌های مهم درباره جنگ غزه دارد.

اسموتریچ علاوه بر وزارت دارایی، در وزارت دفاع هم سمتی دارد که به او اختیارات گسترده‌ای در تصمیم‌گیری‌های مربوط به مناطق اشغالی کرانه غربی می‌دهد.

چندین کشور از جمله بریتانیا، کانادا و استرالیا او را به دلیل تحریک به خشونت علیه فلسطینی‌ها تحریم کرده‌اند و هلند نیز او را به تبلیغ «پاکسازی قومی» متهم کرده است.

در جنجالی اخیر، تصویری از اسموتریچ در حالی منتشر شد که در کنار دیواری با شعار «مرگ بر عرب‌ها» ایستاده و لبخند می‌زند. با این حال، به گفته رسانه‌های اسرائیلی، وزارت دارایی اعلام کرد که این نوشته پس از انتشار عکس مورد توجه قرار گرفته و افزود: «ما کاملا آن را محکوم می‌کنیم.»

اظهارات «هولناک»

اسموتریچ از سال ۲۰۱۵ عضو کنست (پارلمان اسرائیل) است، اما پس از انتخابات ۲۰۲۲ و ورود حزبش به مذهبی‌ترین و راست‌گراترین دولت تاریخ اسرائیل به رهبری بنیامین نتانیاهو، به چهره‌ای برجسته تبدیل شد.

موضع‌گیری‌های افراطی او در جریان جنگ غزه، واکنش‌های بین‌المللی تند و گاه خشم‌آلودی را برانگیخته است.

او مخالف ارسال کمک به غزه است و می‌گوید این کمک‌ها به نفع حماس تمام می‌شود. در ماه آوریل او گفت: «حتی یک دانه گندم هم وارد غزه نخواهد شد.»

او در اوت ۲۰۲۴ گفته بود: «هیچ‌کس اجازه نخواهد داد ما دو میلیون غیرنظامی را از گرسنگی بکشیم، هرچند ممکن است این کار تا زمان آزادی گروگان‌ها موجه و اخلاقی باشد.»

اتحادیه اروپا این سخنان را نشان‌دهنده «تحقیر حقوق بین‌الملل و اصول اولیه انسانیت» دانست و یادآور شد که «گرسنگی دادن عمدی به غیرنظامیان یک جنایت جنگی است». وزارت خارجه تشکیلات فلسطینی نیز این سخنان را «اعتراف آشکار به در پیش گرفتن سیاست نسل‌کشی و حتی افتخار به آن» توصیف کرد.

در مه ۲۰۲۵، اسموتریچ گفت غزه باید «کاملا نابود شود» و مردم آن باید «کاملا ناامید شوند و بفهمند که هیچ امید و آینده‌ای در غزه وجود ندارد و به فکر کوچ برای شروع زندگی جدید در جای دیگر بیفتند».

دیوید لمی، وزیر خارجه بریتانیا، این اظهارات را «هولناک» توصیف کرد.

تحریم‌ها، «عبور از خط قرمز»

در ژوئن ۲۰۲۵، بریتانیا همراه با استرالیا، نروژ، کانادا و نیوزیلند، بتسالل اسموتریچ را به دلیل «تحریک‌های مکرر به خشونت علیه جوامع فلسطینی» در مناطق اشغالی کرانه غربی تحریم کرد. این تحریم شامل ممنوعیت ورود به بریتانیا و مسدود شدن دارایی‌های احتمالی او در این کشور می‌شود.

اسموتریچ به روزنامه جروزالم پست گفت که این اقدام «از نظر شخصی هیچ اهمیتی برای من ندارد»، اما «در سطح ملی، مسئله‌ای بسیار جدی است».

او افزود: «متحدان، حتی در صورت اختلاف، یکدیگر را تحریم نمی‌کنند. این، عبور از یک خط قرمز است.»

در ماه ژوئیه نیز هلند ورود او به این کشور را ممنوع کرد.

او در واکنش در شبکه ایکس نوشت: «بیش از آن که برای من مهم باشد که وارد هلند شوم، برایم مهم است که فرزندان، نوه‌ها و نسل‌های بعدی من – و همه یهودیان جهان – بتوانند دهه‌ها و قرن‌ها در امنیت در اسرائیل زندگی کنند.»

او افزود: «من زندگی‌ام را وقف آینده و امنیت اسرائیل کرده‌ام و با تمام توان ادامه خواهم داد، حتی اگر به معنی ایستادگی در برابر تمام جهان باشد.»

برنامه‌های جاه‌طلبانه برای غزه

اسموتریچ که وکیل و فرزند یک خاخام است، در یکی از شهرک‌های یهودی‌نشین کرانه غربی بزرگ شده و اکنون نیز ساکن یکی دیگر از این شهرک‌هاست. او معتقد است که این سرزمین را خداوند به یهودیان بخشیده است.

او دهه‌هاست که خواهان گسترش شهرک‌های اسرائیلی است و در سال ۲۰۰۶ سازمانی به نام «رگاویم» را برای حمایت از این هدف تاسیس کرد.

اسرائیل از زمان اشغال کرانه غربی و بیت‌المقدس شرقی در جنگ ۱۹۶۷، حدود ۱۶۰ شهرک ساخته که در مجموع نزدیک به ۷۰۰ هزار یهودی در آن زندگی می‌کنند. این سرزمین‌ها به همراه غزه، مناطقی هستند که فلسطینی‌ها برای تشکیل کشور آینده خود مطالبه می‌کنند.

اکثریت قاطع جامعه بین‌المللی این شهرک‌ها را طبق حقوق بین‌الملل غیرقانونی می‌دانند؛ موضعی که در سال ۲۰۲۴ در نظریه مشورتی دیوان بین‌المللی دادگستری نیز تایید شد، هرچند اسرائیل این نظر را رد می‌کند.

اسرائیل غزه را هم در سال ۱۹۶۷ اشغال کرد، اما در سال ۲۰۰۵ تصمیم گرفت به طور یک‌جانبه نیروها و شهرک‌نشینان خود را از این منطقه خارج کند. اسموتریچ به شدت با این اقدام مخالف بود.

اسموتریچ اخیرا در کنفرانسی درباره طرح بازاسکان اسرائیلی‌ها در غزه، که با حضور گروه‌های راست‌گرا برگزار شد، به صراحت از بازگشت شهرک‌نشینان به این منطقه حمایت کرد.

او گفت: «این طرح واقعی است. به مدت ۲۰ سال آن را رویایی دور از دسترس می‌دانستیم، اما حالا به نظر می‌رسد یک برنامه عملی و واقع‌گرایانه باشد.»

او غزه را «بخشی جدایی‌ناپذیر از سرزمین اسرائیل» توصیف کرد.

هنوز مشخص نیست این طرح برای دو میلیون ساکن فلسطینی غزه چه معنایی خواهد داشت. اسموتریچ و بن گویر خواهان «مهاجرت داوطلبانه» فلسطینی‌ها شده‌اند، اما کارشناسان حقوق بشر هشدار داده‌اند که چنین طرحی می‌تواند معادل پاکسازی قومی یا کوچ اجباری باشد.

«واقعیت تازه» در کرانه غربی

ناحوم بارنیاع، ستون‌نویس ارشد روزنامه یدیعوت آحرونوت، می‌گوید در مذاکراتی که برای تشکیل دولت ائتلافی برگزار شد، اسموتریچ دستیابی به اختیارات وزارت دفاع (به ویژه در امور مربوط به کرانه غربی) را اولویت نخست خود قرار داده بود.

در دولت فعلی، گسترش شهرک‌سازی در کرانه غربی با شتابی بی‌سابقه انجام شده است. در ماه مه ۲۰۲۵، اسموتریچ همراه با اسرائیل کاتز، وزیر دفاع، اعلام کرد که در بزرگ‌ترین طرح توسعهٔ شهرک‌ها در دهه‌های اخیر، ۲۲ شهرک جدید ساخته خواهد شد.

اسموتریچ این طرح را «تصمیمی سرنوشت‌ساز که در هر نسل یک‌بار رخ می‌دهد» خواند و گفت: «گام بعدی، حاکمیت است».

نوا اشپیگل، خبرنگار روزنامه هاآرتص، می‌گوید اسموتریچ در حال ایجاد «واقعیتی تازه» در کرانه غربی است، بودجه هنگفتی از دولت دریافت کرده و عملا مدیریت زندگی غیرنظامی در شهرک‌ها را از ارتش به نهادهای غیرنظامی منتقل کرده است.

او می‌گوید: «اسموتریچ می‌خواهد کرانه غربی بخشی از اسرائیل شود و تمام تلاشش را در این مسیر به کار گرفته است.»

اسموتریچ مدت‌هاست با طرح دو کشوری مخالف است؛ طرحی که تشکیل یک کشور مستقل فلسطینی در کرانه غربی و نوار غزه، با پایتختی بیت‌المقدس شرقی در کنار اسرائیل را پیش‌بینی می‌کند.

در سال ۲۰۱۷، او طرحی ارائه داد که براساس آن فلسطینی‌های کرانه غربی باید یکی از این دو گزینه را انتخاب کنند: زندگی تحت حاکمیت اسرائیل، بدون حق رای در انتخابات ملی یا دریافت کمک مالی برای مهاجرت به کشورهای دیگر. کسانی که هیچ‌یک از این دو گزینه را نپذیرند، به گفته او «با برخورد قاطع نیروهای امنیتی روبه‌رو خواهند شد». منتقدان این طرح را شبیه نظام آپارتاید توصیف کرده‌اند.

اسموتریچ چقدر قدرت دارد؟

حزب «صهیونیسم مذهبی» به رهبری بتسالل اسموتریچ، هفت کرسی در کنست دارد و حزب «قدرت یهودی» به رهبری ایتامار بن گویر، شش کرسی. تا ژوئیه ۲۰۲۵، ائتلاف تحت رهبری نتانیاهو ۶۸ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی پارلمان را در اختیار داشت، اما با خروج دو حزب دیگر، اکنون تنها ۶۰ کرسی دارد و اکثریت خود را از دست داده است.

تحلیلگران می‌گویند طبق نظرسنجی‌های اخیر، اگر انتخابات امروز برگزار شود، حزب اسموتریچ حتی از حد نصاب لازم برای ورود به کنست عبور نخواهد کرد.

ناحوم بارنیاع می‌گوید: «او نماینده اقلیتی بسیار کوچک از جامعه اسرائیل است»، اما قدرت گروه‌های ائتلافی برای سرنگونی دولت از طریق خروج از آن، ابزار مهمی در اختیار اسموتریچ قرار داده است و «او هر روز از این قدرت استفاده می‌کند».

این نفوذ شامل حمایت از گسترش عملیات نظامی اسرائیل در نوار غزه نیز می‌شود، حتی در شرایطی که افکار عمومی خواهان توافقی برای آزادی گروگان‌هاست.

بارنیاع می‌گوید: «فشار برای اشغال کامل نوار غزه نه‌تنها برخلاف نظر اکثریت اسرائیلی‌هاست، بلکه با دیدگاه ارتش اسرائیل نیز در تضاد است.»

او می‌افزاید: «به‌نظر می‌رسد نتانیاهو اکنون بیشتر تحت نفوذ اسموتریچ است تا ژنرال‌هایش.»

لاهاو هارکوف، خبرنگار ارشد نشریه جوئیش اینسایدر، می‌گوید کاملا روشن است که «اکثریت قاطع مردم اسرائیل خواهان توافق برای بازگرداندن گروگان‌ها و پایان جنگ هستند.»

اما او اضافه می‌کند که نظرسنجی‌ها تصویر پیچیده‌تری را نشان می‌دهند: بسیاری از اسرائیلی‌ها «نمی‌خواهند با ماندن حماس در غزه موافقت کنند یا به خواسته‌های فعلی این گروه برای آزادی گروگان‌ها تن دهند».

او می‌گوید اسموتریچ گاهی در اولویت دادن به اهداف نظامی نسبت به آزادی گروگان‌ها «بیش از حد صریح» است، و همین مسئله بسیاری از اسرائیلی‌ها را خشمگین کرده است.

نوا اشپیگل، خبرنگار هاآرتص، می‌گوید اسموتریچ و بن گویر «نفوذ عظیمی» بر نتانیاهو دارند، اما خود نتانیاهو هم «آگاهانه انتخاب کرده در کنار آن‌ها بماند». او اشاره می‌کند که احزاب خارج از ائتلاف گفته‌اند ممکن است به توافق برای آزادی گروگان‌ها رای مثبت بدهند، اما نتانیاهو «ترجیح می‌دهد چنین گزینه‌ای را دنبال نکند».

اما هارکوف معتقد است که در مورد اسموتریچ، گاهی «سروصدا بیشتر از عمل» است. او یادآوری می‌کند که بن گویر در ژانویه ۲۰۲۵ در اعتراض به آتش‌بس دو ماه از ائتلاف خارج شد، اما اسموتریچ با آن مخالفت کرد بدون اینکه ائتلاف را ترک کند.

او می‌افزاید پایگاه رای‌دهندگان اسموتریچ عمدتا از صهیونیست‌های مذهبی تشکیل شده که بخش زیادی از آن‌ها در ارتش خدمت می‌کنند، و به همین دلیل: «فکر نمی‌کنم اسموتریچ حاضر باشد در بحبوحه جنگ، ائتلاف را ترک کند یا به عنوان مانعی در مسیر جنگ دیده شود.»

بی‌بی‌سی برای تهیه این گزارش از آقای اسموتریچ درخواست اظهار نظر کرد، اما پاسخی دریافت نکرد.