ایتامار بن گویر کیست؟ وزیر جنجالی اسرائیل که خواهان نابودی «رژیم ایران» است

ایتامار بن گویر، وزیر جنجالی امنیت ملی اسرائیل و سیاستمدار راستگرای افراطی، چه در دوران نسبتا کوتاه حضورش در دولت و چه در دهه‌ها فعالیت سیاسی پیش از آن، همواره چهره‌ای پرحاشیه و خبرساز بوده است.

او به تازگی با حضور و عبادت در یکی از مکان‌های مذهبی مورد مناقشه در منطقه اشغالی بیت‌المقدس شرقی، موجی از خشم و انتقاد را برانگیخت؛ اقدامی که نقض توافقی دیرینه در یکی از حساس‌ترین مکان‌های خاورمیانه محسوب می‌شود.

تصاویر و ویدیوهای منتشرشده از این بازدید، بن گویر را در حال برگزاری نیایش یهودی در محوطه‌ای نشان می‌دهند که مسلمانان آن را «حرم شریف» و یهودیان «کوه معبد» می‌نامند. این همان مکانی است که با عنوان مسجدالاقصی نیز شناخته می‌شود.

یهودیان مجازند از این مکان بازدید کنند، اما اجازه عبادت در آن را ندارند.

به گزارش تایمز اسرائیل، بن گویر پیش از این نیز چند بار از این مکان دیدن کرده بود، اما تاکنون هرگز در آن به صورت علنی عبادت نکرده بود.

تحلیلگران می‌گویند این اقدام او یادآور بازدید آریل شارون، رهبر وقت اپوزیسیون اسرائیل، از همین مکان در ۲۵ سال پیش است؛ واقعه‌ای که به باور بسیاری جرقه آغاز «انتفاضه دوم» فلسطینیان را زد.

این شیوه‌ای است که بن گویر پیش‌تر نیز بارها به کار گرفته است.

او در سال ۲۰۲۱ به محله فلسطینی‌نشین شیخ جراح در بیت‌المقدس شرقی رفت که یکی از کانون‌های تنش میان اسرائیلی‌ها و فلسطینی‌ها بود و بسیاری از خانواده‌های فلسطینی ساکن آن در خطر اخراج از خانه‌های خود برای واگذاری املاک به شهرک‌نشینان یهودی بودند.

این‌گونه اقدامات بخشی از فعالیت‌های جنجالی بن گویر و سابقه طولانی او در تحریک افکار عمومی است.

اما از نظر برخی ناظران، چنین رفتارهایی چندان غافلگیرکننده نیست. دکتر لئونی فلایشمن، استاد ارشد سیاست بین‌الملل و حقوق بشر در دانشگاه لندن، می‌گوید: «این اقدامات کاملا با گذشته، ایدئولوژی و باورهای مذهبی او سازگار است. او هدف مشخصی را دنبال می‌کند.»

اکنون این پرسش مطرح است که چگونه فردی که سال‌ها در حاشیه جامعه اسرائیل فعالیت می‌کرد، توانسته به یکی از پرنفوذترین چهره‌های سیاسی آن تبدیل شود؟

یک عمر جنجال و حاشیه

دکتر فلایشمن، دلایل اوج‌گیری بن گویر را عمدتا در دو عامل می‌بیند: ساختار نظام انتخاباتی اسرائیل و شرایط کنونی در غزه.

بن گویر در سال ۲۰۲۲ و پس از انتخابات پارلمانی، به عنوان وزیر امنیت ملی وارد کابینه اسرائیل شد. در آن انتخابات، حزب راست افراطی او با نام «قدرت یهود»، در ائتلاف با حزب افراطی دیگری به نام «صهیونیسم مذهبی»، موفق به کسب ۱۴ کرسی در کنست (پارلمان اسرائیل) شد.

او با جلب حمایت جوانان راست‌گرای اسرائیلی وارد ائتلافی به رهبری بنیامین نتانیاهو شد که برای حفظ مقام نخست‌وزیری نیاز به آرای بن گویر داشت. بن گویر اکنون یکی از چهره‌هایی محسوب می‌شود که نفوذ ایدئولوژیک قابل توجهی در دولت دارد.

دکتر فلایشمن می‌گوید: «غزه به فرصتی واقعی برای او بدل شده، چون نتانیاهو برای حفظ قدرت، بیش از پیش به مهره‌های تعیین‌کننده میدان داده است، کسانی که در واقع عامل بقای او در قدرت هستند.»

بن گویر در سال ۱۹۷۶ در بیت‌المقدس، در خانواده‌ای با ریشه عراقی به دنیا آمد. او برخلاف بسیاری از شهروندان اسرائیلی، در ۱۸ سالگی وارد ارتش نشد. خدمت نکردن در ارتش معمولا به عنوان مانعی جدی در مسیر موفقیت انتخاباتی در اسرائیل تلقی می‌شود. با این حال او پیش‌تر گفته بود که ارتش اسرائیل به دلیل دیدگاه‌های سیاسی‌اش از پذیرش او خودداری کرده است.

بن گویر که در رشته حقوق تحصیل کرده، از جوانی با جنبش «کاخ» به رهبری خاخام مئیر کاهان همکاری داشته است؛ جنبشی افراطی و فوق‌ ارتدوکس که پس از ترور کاهان در نیویورک در سال ۱۹۹۰، همچنان الهام‌بخش جریان‌های راست افراطی باقی مانده است.

جنبش کاخ تنها گروه سیاسی اسرائیلی است که رسما به‌عنوان یک سازمان تروریستی شناخته شده و فعالیت آن هم در اسرائیل و هم در آمریکا ممنوع اعلام شده است.

این جنبش دیدگاه‌های ملی‌گرایانه، خشن و ضد فلسطینی دارد. یکی از هواداران آن، یک پزشک آمریکایی-اسرائیلی به نام باروخ گلدشتاین بود که در سال ۱۹۹۴ با حمله به یک مسجد، دست‌کم ۲۹ فلسطینی را به قتل رساند.

گفته می‌شود که زمانی در خانه بن گویر، تصویری از گلدشتاین نصب شده بود.

خود بن گویر نیز تاکنون هشت بار به تحریک و ارتکاب اعمال خشونت‌آمیز علیه فلسطینی‌ها متهم شده و در سال ۲۰۰۷ به دلیل تحریک به نفرت نژادی و حمایت از سازمان‌های تروریستی محکوم شده است.

بن گویر بر این باور است که اسرائیل یک کشور ملی‌گرای یهودی و صهیونیستی است و با تشکیل کشور فلسطینی در کنار اسرائیل به شدت مخالف است.

به گزارش تایمز اسرائیل، او در گذشته از خشونت شهرک‌نشینان یهودی علیه فلسطینیان حمایت کرده و خواهان اخراج اجباری شهروندان عرب «غیر وفادار» از کشور شده بود.

بن گویر از زمان پیوستن به کابینه، بارها خواستار اشغال کامل نوار غزه شده و از آنچه «مهاجرت داوطلبانه» فلسطینی‌ها از این منطقه می‌خواند، حمایت کرده است.

در ماه ژوئن، کشورهای استرالیا، نروژ، کانادا، نیوزیلند و بریتانیا در اقدامی مشترک بن گویر و بتسالل اسموتریچ، وزیر راست‌گرای دیگر کابینه را به دلیل «تحریک‌های مکرر به خشونت علیه جوامع فلسطینی» در کرانه غربی اشغالی تحریم کردند.

در ماه ژوئیه، هلند و اسلوونی ورود بن گویر به خاک خود را ممنوع کردند و دلیل این تصمیم را نقض حقوق بشر از سوی اسرائیل و وخامت روزافزون اوضاع در غزه اعلام کردند.

اما او همچنان مواضع افراطی خود را در مسائل امنیتی حفظ کرده است.

او در پی حمله موشکی ایران در ماه ژوئن که به بیمارستان سووکا در شهر بئرشبع اسرائیل آسیب وارد کرد، خواهان شکست «هر کسی که با دولت اسرائیل دشمنی دارد» شد و گفت که «رژیم ایران باید نابود شود».

راست‌گراتر یا میانه‌روتر؟

به نظر می‌رسید بن گویر از زمان پیوستن به کابینه اسرائیل در سال ۲۰۲۲، تلاش دارد چهره‌ای متعادل‌تر و شبیه‌تر به سیاستمداران متعارف از خود ارائه دهد.

او که پیش‌تر راهپیمایی‌های افتخار همجنس‌گرایان را «منزجرکننده» خوانده بود، اکنون می‌گوید اگر یکی از شش فرزندش همجنس‌گرا باشد، او را خواهد پذیرفت، هرچند همچنان معتقد است ازدواج در اسرائیل باید تحت قوانین مذهبی ارتدوکس باقی بماند.

آیا این تغییر لحن تلاشی است برای گسترش پایگاه حمایتی او در داخل، با نگاهی به دوران پس از نتانیاهو؟

دکتر فلایشمن این احتمال را بعید می‌داند. او می‌گوید: «فکر نمی‌کنم بن گویر برای جلب حمایت نیاز به تعدیل مواضعش داشته باشد. جامعه اسرائیل در سال‌های اخیر به راست متمایل شده است. بن گویر پیش از بحران غزه نیز شخصیتی ضد فلسطینی و تحریک‌آمیز بود. حالا که اسرائیلی‌ها جنگ با ایران را در آستانه خانه‌هایشان تجربه کرده‌اند، همچنان به دنبال کسی خواهند بود که بتواند در این جهان و واقعیت جدید از آن‌ها محافظت کند.»