 | | | | | | | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
خشت اول: بخش نخست بررسی کتاب های درسی افغانستان | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
مقامات وزارت معارف می گویند در سال آینده کتاب های درسی تازه را در دسترس شاگردان مکاتب خواهند گذاشت که در آن نواقص گذشته تا حدودی رفع شده است. به گفته کارشناسان، کتاب ها و مواد آموزشی مورد استفاده در افغانستان هم از نظر محتوایی و هم از نظر صوری و فنی نابسامانی های زیادی داشته که این امر مشکلات آموزشی را در این کشور پیچیده تر کرده است. به نظر بسیاری از صاحب نظران، وزارت معارف افغانستان با بی توجهی نسبت به تهیه و تدوین کتابها و مواد درسی مناسب و مورد نیاز و عاری از اغلاط و اشتباه، یکی از ضرورتهای مهم فرهنگی و تدریسی را نادیده گرفته و در آموزش ناقص شاگردان و محصلان نقش داشته است. به گونه مثال، تقریباً در هر صفحه کتاب دری صنف دوم می شود بیش از یک اشتباه نوشتاری را مشاهده کرد. مانند "خبارهای روز" که منظور خبرها یا اخبار روز است؛ یا وقت گل انار که وقت را به شکل "وخت" نوشته اند؛ و اشتباه هایی دیگر از این دست. یا در معنی واژه ها، چنین اشتباه هایی دیده می شود:
آقای کاظمی، کتاب های درسی افغانستان، از نظر رسم الخط، حروف چینی و املایی تا چه اندازه وضعیت قابل قبولی دارند؟ کاظمی: به نظر من از نظر شکلی چند نقیصه را می شود در این کتاب ها پیدا کرد که البته این وضعیت برای همه کتاب ها در همه سطوح تحصیلی یکسان نبوده است. در مقاطع گوناگون کیفیت کتابها هم فرق می کرده؛ ولی در کل، ما یک مشکل بسیار عمده که داریم و در این واژه هایی هم که شما اشاره کردید، دیده می شود، یک ناهماهنگی در رسم الخط است؛ یعنی یک رسم الخط واحد و استاندارد و در عین حال اصولی و درست در این کتاب ها رعایت نمی شود. در بسیاری وقتها همین رسم الخط نادرست باعث می شود که یک شعر، یک متن ادبی و حتی یک عبارت، درست فهمیده نشود . مشکل دیگر شکل صوری و ناهماهنگی قطع کتابهاست. بعضی کتابها در قطع کوچک چاپ شده، بعضی در قطع بزرگ. از لحاظ طرح، بعضی ترکیب افقی دارند و بعضی ترکیب عمودی.
همچنین از لحاظ طرحها، شکلها، نقشه ها و نمودارها هم، این کتاب ها مشکل دارند. خصوصا برای صنف های اول، که باید از تصویر بیشتر استفاده شود، کتاب های موجود، کیفیت خوبی ندارند. در کل بنظر می رسد که ما یک مقدار آشنایی با فنون کتاب آرایی و کتاب نویسی داریم و در پهلوی آن هماهنگی برای رسم الخط و ترکیب و کم غلط بودن متن باید وجود داشته باشد. چون کتاب درسی یک متن مرجع و مهم است و همیشه باید مانند یک فرهنگ لغت کاملاً بی نقص باشد؛ چراکه دانش آموز همان کلمه را به همان شکل نوشتاری آن یاد می گیرد. آقای رویش، شما سالها در عرصه معارف کار کرده اید. در همین بحث شکلی و صوری، که قبلاً صحبت شد، نظر شما در مورد مشکلات رسم الخطی، حروف چینی و مسایل نظایر آن، مانند نقطه گذاری کتاب های درسی چیست؟ عزیز رویش: مشکل اساسی ما در افغانستان از نگاه معیارهاست و اینکه و از یک دریچه بسیار تنگ به معارف و بخصوص به طرف کتاب های درسی نگاه می شود. اولین مشکل این است که اشخاصی که در زمینه تهیه کتاب های درسی کار می کردند، از یک سویه بسیار پایین برخوردار بودند. آنها حتی در یک ادبیات بسیار عادی، که به شاگردان مکتب باید فهمانده شوند، دچار مشکل هستند. محتوای اغلب کتابهای درسی را چنان انتخاب می کنند که گویا اطفال در نظرشان موجودات بی شعور و فاقد درک تلقی می شوند. با همین دید وقتی کتاب های درسی را تهیه می کنند، به عوض آن که به عمق و محتوای کتاب نظر کنند، بیشتر به شکل کلمات نظر دارند.
کتاب هایی که به تازگی در مقطع ابتدایی به صورت رنگی چاپ شده، از لحاظ کیفیت و صفحه آرایی خیلی ضعف دارند. غلطی های املایی در حد فاجعه آمیز خود قرار دارد. میلیون ها دلار برای این کتاب ها مصرف شده؛ هزاران نفر در این زمینه کار می کنند؛ ولی با آن هم، غلطی های بسیار ساده آن گرفته نشده است. آقای غزنوی، شما معاون تدریسی وزارت معارف هستید؛ پاسخ شما به این نظرها چیست؟ عبدالغفور غزنوی: امسال ما در سراسر افغانستان، در حدود ۶ میلیون شاگرد داشتیم که با همین کتاب ها سرو کار داشتند. در سال آینده ما در حدود ۷ میلیون و ۳۰۰ هزار شاگرد خواهیم داشت و آنها ضرورت به کتاب های بهتر و خوبتری خواهند داشت. ۳۰ سال جنگ، اکثر نویسنده های ما را یا کشت یا به ممالک مختلف مهاجر ساخت. ما به سراغ خیلی از مردم رفتیم؛ حتی در این وقتها از طریق رادیو اعلان می کنیم که هر کسی که علاقه به نوشتن کتابهای درسی بر اساس تخصص خود دارد، به وزارت معارف بیاید، امتحان بدهد، ما با معاش خوب ۱۰۰۰ دلار، ۲۰۰۰ دلار و حتی ۳۰۰۰ دلار ماهیانه به آنان خواهیم داد تا کتابهای اصولی و درستی به شاگردان تالیف کنند . آقای غزنوی منظور شما این است که تا حال وزارت معارف نتوانسته حتی یک گروه تالیف و ترجمه را برای تهیه کتب درسی جمع کند؟ غزنوی: من قبلاً عرض کردم که نتیجه جنگ خرابی است. وضعیت تالیف و ترجمه ما خراب شد؛ استادان به هر طرف پراکنده شدند و جای آنها را برای چند وقت ان جی او ها(موسسات غیر دولتی) گرفتند . آنان( موسسات غیر دولتی) بی تجربه بودند. کتابهای ما را نمی فهمیدند. فرهنگ ما را نمی فهمیدند. روانشناسی اطفال ما را نمی فهمیدند و در نتیجه کتاب هایی را که تولید کردند، پر از غلطی است. ببینید ما با یک وزارت رو به رو هستیم. همین مشکلات، غلطی هایی را که بر شمردم، در یک کتاب بسیار کم حجم دیده می شود . شما اگر یک کتاب ۲۰۰ صفحه ای را نظر بیندازید، بیشتر از دوصد غلطی در آن دیده می شود . میلیون ها شاگردی که از این کتابها استفاده می کنند، واژه ها را غلط یاد می گیرند، تا چه اندازه این عذر وزارت معارف پذیرفتنی است؟
ما در چند ماه اخیر، تمام کتب درسی را که در حدود ۲۷۰ عنوان کتاب است، توسط ۷۰ متخصص مورد تجدید نظر قرار دادیم . در صد کتاب ابتدایی، ۱۲ هزار اصلاح انجام شد. در کتاب های مقطع ثانوی که در حدود ۱۴۷ عنوان بود، بیش از ۲۵ هزار اصلاح وارد شد. ما این کتاب های تصحیح شده را بر سر میزهای خود داریم . ما عزم داریم که در ماه حمل سال ۱۳۸۷ کتابهای جدید را در تمام افغانستان توزیع کنیم. در بخش دیگری از بررسی وضعیت کتاب های درسی افغانستان، با حضور همین کارشناسان، به مسائل محتوایی این کتابها خواهیم پرداخت. |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
در بسیاری وقتها، رسم الخط نادرست باعث می شود که یک شعر، یک متن ادبی و حتی یک عبارت، درست فهمیده نشود
'مذاکرات افغانستان و طالبان آغاز می شود'
